Doanh nghiệp xuất khẩu lo 'làn sóng' rào cản thương mại kéo dài

Rủi ro không nằm ở mức thuế 12,5%

Việc Mỹ điều chỉnh thuế nhập khẩu lên 12,5% chưa khiến các doanh nghiệp xuất khẩu ngay lập tức rơi vào thế khó, bởi phần lớn các đơn hàng hiện nay đều đã được ký kết từ trước, nên hoạt động sản xuất, xuất khẩu vẫn đang diễn ra bình thường.

Ông Phạm Quang Anh - CEO Công ty May mặc DONY cho rằng, mức tăng thêm 2,5 điểm phần trăm chưa tạo ra tác động đáng kể trong ngắn hạn. Trong khoảng nửa năm tới, nếu chính sách không tiếp tục thay đổi, thì hoạt động của DONY vẫn ổn định.

Theo ông Quang Anh, điều doanh nghiệp thực sự quan tâm không phải mức thuế hiện nay, mà là việc Mỹ liên tục gia tăng các rào cản thương mại đối với hàng hóa Việt Nam. Ngoài thuế nhập khẩu, Mỹ còn xem xét nhiều vấn đề liên quan đến sở hữu trí tuệ và các biện pháp điều tra thương mại. Trong bối cảnh Việt Nam duy trì mức thặng dư thương mại lớn với Mỹ, nguy cơ các biện pháp phòng vệ thương mại tiếp tục được áp dụng là yếu tố khiến doanh nghiệp phải tính toán chiến lược dài hạn.

“Nếu xu hướng này kéo dài, các đối tác sẽ phải tính đến chiến lược dài hạn. Họ có thể dần chuyển đơn hàng sang những quốc gia có môi trường thương mại ổn định hơn để giảm rủi ro. Đây mới là điều đáng lo” - ông Quang Anh chia sẻ.

Đến thời điểm hiện tại, DONY vẫn chưa nhận được yêu cầu điều chỉnh giá hay chia sẻ phần chi phí phát sinh từ các khách hàng Mỹ. Tuy nhiên, áp lực đàm phán giá nhiều khả năng sẽ xuất hiện ở các đơn hàng mới.

Khi hàng hóa Việt Nam chịu mức thuế cao hơn một số quốc gia cạnh tranh khoảng 2,5 điểm phần trăm, khách hàng sẽ có xu hướng yêu cầu doanh nghiệp giảm giá để bù đắp phần chi phí phát sinh.

Trước những biến động khó lường, ông Quang Anh cho hay, DONY đã chủ động tái cơ cấu hoạt động. Thay vì mở rộng sản xuất, doanh nghiệp tập trung giữ ổn định doanh thu, đồng thời chủ động mở rộng thị trường xuất khẩu và phát triển thị trường nội địa.

Doanh nghiệp ngành gỗ lựa chọn tập trung vào các sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật cao. Ảnh: Lạc Nguyên

Ở ngành gỗ, tác động từ chính sách thuế mới của Mỹ cũng chưa quá rõ nét trong ngắn hạn. Ông Nguyễn Minh Nhật - Giám đốc Công ty TNHH Ván ép Cơ khí Xây dựng Nhật Nam cho biết, đơn hàng xuất khẩu sang Mỹ vẫn phục hồi chậm, song nguyên nhân chủ yếu đến từ sức cầu thị trường hơn là mức thuế mới.

Hiện Mỹ chỉ đóng góp 10 - 15% doanh thu của Công ty TNHH Ván ép Cơ khí Xây dựng Nhật Nam, trong khi thị trường Nhật Bản chiếm 20 - 30%, phần còn lại đến từ thị trường nội địa.

“Doanh thu có giảm nhưng không đáng kể, nhờ thị trường trong nước đang khá tốt. Chúng tôi chủ yếu cung cấp linh kiện gỗ cho các doanh nghiệp xuất khẩu, đồng thời tham gia một số dự án đầu tư lớn trong nước, nên phần nào bù đắp được sự sụt giảm từ thị trường xuất khẩu” - ông Nhật chia sẻ.

Giảm chi phí để tăng lợi thế

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu, thách thức lớn hơn hiện nay không nằm ở thuế suất, mà ở mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế.

Ông Nguyễn Minh Nhật nhận định, lợi thế của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường Mỹ đang dần thu hẹp khi khoảng cách thuế giữa Việt Nam và Trung Quốc không còn chênh lệch lớn như trước. “Nhiều đơn hàng đã có xu hướng quay trở lại Trung Quốc do nước này có lợi thế vượt trội về giá thành, tốc độ sản xuất và chuỗi cung ứng” - ông Nhật phân tích.

Để thích ứng, Công ty Ván ép Cơ khí Xây dựng Nhật Nam lựa chọn tập trung vào các sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật cao thay vì cạnh tranh bằng giá. Với các sản phẩm phổ thông, doanh nghiệp Việt Nam rất khó cạnh tranh với Trung Quốc. Vì vậy, lợi thế cần xây dựng là chất lượng, tốc độ giao hàng và dịch vụ để giữ chân khách hàng.

Từ thực tế hoạt động sản xuất, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cho rằng, việc tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh sẽ có ý nghĩa thiết thực hơn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.

Các doanh nghiệp mong muốn Chính phủ tiếp tục thúc đẩy đàm phán với Mỹ nhằm giảm áp lực từ các biện pháp thương mại trong dài hạn, đồng thời duy trì các chính sách hỗ trợ về lãi suất, phát triển hạ tầng logistics và cải cách thủ tục hành chính để giảm chi phí sản xuất.

Đồng thời, các doanh nghiệp cũng đề xuất tiếp tục được tạo thuận lợi trong việc nhập khẩu nguyên vật liệu. Bên cạnh đó, cần ưu tiên hỗ trợ các doanh nghiệp đầu ngành nhằm tạo sức lan tỏa cho toàn bộ hệ sinh thái sản xuất.

Ở góc độ cơ quan quản lý, bà Lê Thị Thùy Dung - Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ Hải quan, Chi cục Hải quan khu vực II cho biết, ngành Hải quan đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Theo bà Dung, thời gian qua, ngành đã đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; mở rộng đối tượng doanh nghiệp ưu tiên; thực hiện điện tử hóa phương thức báo cáo; phân cấp giải quyết nhiều thủ tục để rút ngắn thời gian xử lý.

Bên cạnh đó, Cơ chế một cửa quốc gia hiện đã kết nối 250 thủ tục hành chính của 13 bộ, ngành; việc trao đổi chứng nhận xuất xứ điện tử (e-C/O) mẫu D với 9 nước ASEAN giúp doanh nghiệp tận dụng tốt hơn các ưu đãi từ các hiệp đinh thương mại tự do.

Đáng chú ý, 100% thủ tục hải quan cơ bản đã được tự động hóa. Ngành Hải quan cũng triển khai thanh toán điện tử 24/7 với 48 ngân hàng. Cùng với đó, Chatbot AI hỗ trợ tư vấn nghiệp vụ đạt tỷ lệ trả lời thành công 99,78%, góp phần giảm thời gian tra cứu và hỗ trợ doanh nghiệp xử lý thủ tục nhanh hơn.

Thời gian tới, ngành Hải quan sẽ tiếp tục xây dựng hệ thống hải quan số, ứng dụng các công nghệ; đẩy mạnh số hóa hồ sơ hải quan, tham mưu hoàn thiện cơ chế để cơ quan Hải quan chủ trì kiểm tra chuyên ngành tại cửa khẩu... Những giải pháp này được kỳ vọng sẽ tiếp tục cắt giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian thông quan và tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp xuất khẩu trong bối cảnh thương mại quốc tế còn nhiều biến động./.