Độc đáo lăng đá Dinh Hương

Theo tài liệu còn lưu giữ được, lăng Dinh Hương được xây dựng từ năm 1727. Trong lăng lưu giữ thi hài Quận công La Quý Hầu. Ông có tên thật là La Đoan Trực (sinh năm 1688, mất năm 1749). Ông là người có công với ba triều vua hậu Lê, đã từng hai lần được cử đi sứ phương Bắc. Sau khi mất, ông được phong Phúc thần trung cẩn đại vương. Lăng được chính Quận công xây dựng tại quê nhà khi còn sống.

Tượng võ quan dắt ngựa bên trái tại lăng.

Lăng nằm trên một quả đồi, rộng khoảng 1 ha, có tường đá ong bao quanh. Bố cục mặt bằng kiến trúc khu lăng gồm ba phần chính: Phần mộ táng ở giữa, phần thờ tự ở bên trái, phần bia ở bên phải. Trong đó, phần mộ rộng khoảng 100 m2 xây đá ong hình vuông, phía trước khu mộ có hai quan hầu dắt ngựa đứng chầu đối diện nhau. Cặp tượng quan hầu dắt ngựa được xem là những kiệt tác của nghệ thuật chạm khắc đá. Võ quan đeo gươm dắt ngựa phía bên phải có mặt to, hàm rộng. Võ quan đeo gươm dắt ngựa phía bên trái có râu dài, mặt nhỏ. Toàn bộ hình khối tượng được chạm khắc công phu làm toát nên vẻ đạo mạo, phi phàm.

Khu thờ tự cũng được xây vuông như phần mộ táng, tường vây bằng đá ong, phía trước xây bậc tam cấp, trên đặt sập đá, ngai thờ, hai bên có tượng hầu bê tráp và đôi nghê nằm phủ phục... Toàn thân nghê đá là lớp lông hình vảy rồng, đầu phủ bờm dài được chạm khắc tuyệt đẹp. Xa xa là đôi voi quỳ phủ phục chầu về. Phía bên phải khu mộ là nhà bia trổ 4 cửa quấn vòm, trong đặt bia đá ghi công trạng người được thờ. Dòng lạc khoản khắc ghi cho biết bia được tạo vào năm 1729.

Nhìn tổng quan, chất liệu tạo dựng công trình kiến trúc nghệ thuật lăng Dinh Hương chủ yếu bằng đá xanh, được đục đẽo tinh xảo với các họa tiết mây lửa, cụm xoắn ốc nổi cao, các dải hoa văn lồng móc vào nhau đăng đối. Độc đáo hơn cả ở công trình kiến trúc này là nghệ thuật chạm khắc tượng tròn theo lối tả thực với khuynh hướng tự nhiên hóa. Tượng người và thú tại lăng làm bằng đá xanh, được chạm khắc rất sống động. Quần thể lăng mộ là công trình điêu khắc nghệ thuật đá tiêu biểu. Các cổ vật trong lăng được giữ gìn tương đối nguyên vẹn.

Những năm qua, từ nhiều nguồn, lăng Dinh Hương được đầu tư hàng chục tỷ đồng để tu sửa, tôn tạo. Đây là điểm đến ưa thích của người dân, du khách và các nhà nghiên cứu.

Minh Hằng (t/h)