Độc đáo nghi lễ lấy nước giữa đêm tại Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh

Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh là một trong những lễ hội truyền thống tiêu biểu của vùng xứ Đoài gắn với tín ngưỡng thờ Tản Viên Sơn Thánh, vị thần núi linh thiêng đứng đầu trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Ngay từ tối 1-3, người dân đã có mặt tại đền Hạ để chuẩn bị cho nghi lễ rước nước. Ảnh: Nguyễn Thắng

Năm 2026, xã Ba Vì tổ chức Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh xuân Bính Ngọ với quy mô đồng bộ, kéo dài từ ngày 27-2 đến ngày 3-3 (tức từ ngày 11 đến 15 tháng Giêng). Chương trình gồm phần lễ và phần hội với nhiều nghi thức truyền thống đặc sắc, như tế thỉnh Đức Thánh Tản, rước nước từ sông Đà về đền Hạ, dâng hương tại các điểm di tích, cùng chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao, hội chợ thương mại quy mô khoảng 60 gian hàng.

Ban Tổ chức sẽ lựa chọn đôi thiện nam - thiện nữ tài sắc vẹn toàn, nhân thân tốt thực hiện nghi thức lấy nước. Ảnh: Nguyễn Thắng

Trong khuôn khổ Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh, một trong những điểm nhấn độc đáo làm nên sức hấp dẫn của lễ hội là nghi lễ rước nước từ sông Đà về đền Hạ.

Ngay từ tối 1-3, mỗi thôn cử khoảng 10 người tham gia đoàn rước nước. Nghi thức được tổ chức một cách trang nghiêm, đồng lòng, thể hiện tinh thần đoàn kết và lòng thành kính của nhân dân đối với Đức Thánh.

Lãnh đạo xã Ba Vì tham dự nghi thức tối 1-3. Ảnh: Nguyễn Thắng

Theo Chủ tịch UBND xã Ba Vì Nguyễn Giáp Đông, nghi thức này mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, tái hiện truyền thống trị thủy gắn với hình tượng Tản Viên Sơn Thánh, đồng thời thể hiện ước vọng mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no của cư dân vùng núi Tản.

Đoàn rước được chuẩn bị trang trọng với các nghi thức dâng lễ, tạo nên không gian lễ hội, vừa trang nghiêm, vừa giàu tính cộng đồng. Điểm lấy nước là giữa dòng sông Đà, gắn với tín ngưỡng thờ Đức Thánh Tản Viên - một trong “Tứ bất tử” trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Nghi thức mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, tái hiện truyền thống trị thủy gắn với hình tượng Tản Viên Sơn Thánh. Ảnh: Nguyễn Thắng

Trước khi tiến hành lấy nước, đoàn làm lễ dâng hương, đọc văn khấn xin phép thần linh, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đời sống nhân dân bình an, no ấm. Nước sau khi được lấy được đựng trong chum, bình sứ và rước trang trọng về đền để phục vụ các nghi lễ chính của lễ hội. Dọc tuyến đường đoàn rước đi qua, đông đảo người dân đứng chờ, thành kính theo dõi, tạo nên không khí vừa linh thiêng vừa rộn ràng sắc xuân.

Nghi thức được thực hiện tại giữa lòng sông Đà. Ảnh: Nguyễn Thắng

Nghi lễ lấy nước không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mà còn thể hiện sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên, phản ánh tín ngưỡng thờ thần núi lâu đời của cư dân vùng xứ Đoài. Đây cũng là hoạt động góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống, đồng thời quảng bá hình ảnh Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh tới du khách gần xa.

Nước sau khi lấy được đựng trong chum, bình sứ và rước trang trọng về đền Hạ để phục vụ các nghi lễ chính của lễ hội. Ảnh: Nguyễn Thắng

Bên cạnh đó, việc tổ chức Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh không chỉ nhằm tri ân công đức Đức Thánh Tản, mà còn là dịp quảng bá du lịch tâm linh, du lịch sinh thái, thúc đẩy liên kết phát triển du lịch cộng đồng. Địa phương đặt mục tiêu tổ chức một mùa lễ hội an toàn, lành mạnh, giàu bản sắc, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò của Ba Vì như trung tâm văn hóa - tâm linh quan trọng của vùng xứ Đoài.

Ngọc Tú