Độc đáo sản phẩm muối hầm ở làng nghề hơn 400 năm tuổi

Người sáng tạo ra sản phẩm “muối hầm” độc đáo là ông Bùi Xuân Điện (61 tuổi) Giám đốc Hợp tác xã Muối Thắng Lợi (xã Quỳnh Phú, tỉnh Nghệ An). Với hướng đi mới đã giúp nâng giá trị hạt muối ở làng nghề có tuổi đời hơn 400 năm tuổi.

Xã Quỳnh Phú trước đây thuộc huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An có nghề làm muối phơi cát truyền thống hơn 400 năm tuổi. Nơi đây được biết đến là một trong những địa phương có diện tích làm muối lớn nhất tỉnh Nghệ An.

Những năm trước, địa phương này rất sôi động với hàng trăm hộ gia đình làm muối. Tuy nhiên, nhiều năm trở lại đây, nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một do thu nhập bấp bênh, lao động trẻ rời quê, nhiều ruộng muối bỏ hoang, chỉ còn người cao tuổi bám nghề.

Trăn trở trước thực trạng đó, đầu năm 2025, ông Điện mạnh dạn đầu tư thêm lò, phát triển sản phẩm muối hầm nhằm nâng cao giá trị hạt muối quê hương.

“Hợp tác xã chúng tôi quản lý 113 ha ruộng muối với 5 đội sản xuất, hơn 830 thành viên. Thành lập từ năm 2012, mỗi năm hợp tác xã cung ứng 11.000 - 13.000 tấn muối phơi cát thành phẩm, góp phần duy trì sinh kế cho hàng trăm hộ dân Quỳnh Phú - vùng đất có nghề làm muối phơi cát hơn 400 năm”, ông Điện chia sẻ.

Theo ông Điện, để làm muối hầm, hợp tác xã của ông chọn thu mua những mẻ muối đã phơi cát tối thiểu 6 tháng.

Hàng ngày, công nhân đốt lò, đổ muối thô vào nồi đất rồi đậy nắp kín để hầm.

Sau 7 tiếng đồng hồ đầu đốt lửa lớn, các nồi muối hầm sẽ chuyển sang giai đoạn om với lửa nhỏ và tận dụng hơi nóng từ than. Công đoạn này giúp loại bỏ tạp chất, giữ lại những hạt muối trắng bông, mềm mịn, tan nhanh trong nước.

Sau 17 tiếng hầm và om, mỗi nồi 15 kg muối cho ra khoảng 10 kg thành phẩm. Muối có màu trắng như tuyết, hạt mềm, dễ vỡ, tan nhanh, vị mặn dịu và được đánh giá giàu khoáng chất. Muối hầm xong được để nguội, sau đó công nhân sàng lọc để lấy những hạt còn nguyên, loại bỏ vụn rồi mới đóng bao, cất trữ.

Theo ông Điện, muối hầm không chỉ là gia vị mà còn được xem như nguyên liệu dưỡng sinh nhờ tính ấm, giàu khoáng chất, có tác dụng thanh tâm, giải độc. Khi kết hợp với ngải cứu, gừng, sả, tía tô… muối hầm được dùng trong các món ăn, bài thực dưỡng. Ngoài muối gia vị, ông Điện còn sản xuất muối tâm linh, cho muối hầm vào nồi đất nhỏ, trang trí để phục vụ nhu cầu cúng bái dịp Tết, làm lễ vào nhà mới.

Mỗi tháng cơ sở sản xuất của ông Điện cho ra lò hơn 20 tấn muối hầm, doanh thu trên 300 triệu đồng, lợi nhuận khoảng 30%. Ngoài bán lẻ, sản phẩm được phân phối ra Hà Nội, TP HCM, Lâm Đồng và ký hợp đồng cung ứng số lượng lớn cho một doanh nghiệp bán lẻ tại Nghệ An.

Ngọc Tú