Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tạo sức bật cho đô thị

Thành phố đang triển khai nhiều giải pháp xây dựng, phát triển hạ tầng công nghệ, hạ tầng số, thúc đẩy ĐMST gắn với phát triển đô thị.

Người dân được hướng dẫn, hỗ trợ đăng ký thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Long Thành.

Tận dụng lợi thế, cơ hội phát triển

Đồng Nai đã trở thành thành phố là động lực để địa phương phát huy tiềm năng, lợi thế trong phát triển khoa học, công nghệ, ĐMST và CĐS.

Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 21-7-2026 về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065. Một trong 8 nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu được nêu trong Nghị quyết là xây dựng mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, ĐMST và CĐS; phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn.

Bên cạnh đó, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Phát triển đô thị với nhiều cơ chế, chính sách góp phần thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, ĐMST và CĐS. Theo đó, lĩnh vực này được quy định với nhiều cơ chế về nguồn lực, nghiên cứu, khởi nghiệp, thương mại hóa công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các thẩm quyền cụ thể của thành phố trong tổ chức thực hiện. Đây là cơ sở để các thành phố, trong đó có Đồng Nai, phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Luật Phát triển đô thị định hình mô hình khu công nghệ cao đa dạng, gồm: khu công nghệ cao truyền thống, khu công nghệ số tập trung, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và mô hình liên kết ứng dụng công nghệ cao trong các lĩnh vực mới. Luật cũng đề xuất cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cho phép thử nghiệm mô hình kinh doanh mới, công nghệ mới và chính sách mới. Đây là cơ chế quan trọng để phát triển các lĩnh vực như: AI, công nghệ tài chính (Fintech), Blockchain, dịch vụ số và đô thị thông minh.

Tiến sĩ Lê Văn, Giám đốc Chương trình Công nghệ tài chính, Viện ĐMST thuộc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ: Đồng Nai có nhiều lợi thế cạnh tranh trong liên kết vùng và phát triển kinh tế khu vực Đông Nam Bộ. Trong bối cảnh mô hình sandbox ra đời cùng với việc đẩy mạnh khoa học, công nghệ, ĐMST và CĐS, Đồng Nai có thêm cơ hội hướng đến các mục tiêu phát triển bền vững.

Theo Tiến sĩ Lê Văn, việc thiết lập các sandbox cho mô hình kinh doanh số, chẳng hạn trong lĩnh vực công nghệ tài chính và các dịch vụ dữ liệu sẽ tạo môi trường an toàn để thử nghiệm các mô hình kinh doanh sáng tạo, thúc đẩy đổi mới và nâng cao khả năng khác biệt hóa của doanh nghiệp trên thị trường.

Phát triển đô thị gắn với hệ sinh thái công nghệ số

Đồng Nai chú trọng thu hút đầu tư, hình thành các khu công nghệ, tập trung vào các dự án bán dẫn, AI, năng lượng tái tạo. Trong đó có các dự án quan trọng như: Khu công nghệ số tập trung Long Thành, Khu ĐMST gắn với đô thị sân bay. Các dự án này được kỳ vọng tạo động lực phát triển, thúc đẩy hệ sinh thái công nghệ số, ĐMST tại Đồng Nai.

Đồng thời, đây cũng là những dự án có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, ĐMST và CĐS quốc gia trên địa bàn thành phố.

Các chuyên viên vận hành bảng điều khiển tại Trung tâm Giám sát, điều hành (IOC) thành phố Đồng Nai (ở phường Trấn Biên). Ảnh: Hải Quân

PGS.TS Từ Diệp Công Thành, Giám đốc Trung tâm Sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng: Để thúc đẩy hoạt động khoa học, công nghệ, ĐMST, Đồng Nai cần tập trung vào những lợi thế như: công nghiệp chế biến - chế tạo, logistics, công nghệ môi trường, qua đó trở thành nơi ứng dụng, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ gắn với sản xuất.

Song song đó, địa phương cần đầu tư có trọng điểm vào hạ tầng khoa học, công nghệ và hạ tầng số; ưu tiên phát triển các trung tâm ĐMST, khu công nghệ cao, hệ thống dữ liệu dùng chung, nền tảng số phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Tương tự, PGS.TS Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Quốc tế Hồng Bàng chia sẻ: ĐMST và CĐS không chỉ là xu hướng phát triển mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Với lợi thế về vị trí địa lý, công nghiệp, logistics, mạng lưới doanh nghiệp nước ngoài và nguồn nhân lực, Đồng Nai có đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm ĐMST của vùng Đông Nam Bộ. Để hiện thực hóa mục tiêu này, địa phương cần cách tiếp cận hệ thống, trong đó chính quyền giữ vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là trung tâm của ĐMST, trường đại học là nguồn cung tri thức và công nghệ, còn cộng đồng và nhà đầu tư là những tác nhân thúc đẩy hệ sinh thái phát triển.

Mới đây, UBND thành phố đã ban hành Khung kiến trúc số thành phố Đồng Nai (phiên bản 1.0) và Kiến trúc công nghệ thông tin và truyền thông phát triển đô thị thông minh thành phố Đồng Nai, phiên bản 2.0.

Theo các chuyên gia, Đồng Nai đã chủ động trong việc ban hành và xây dựng lộ trình triển khai khung kiến trúc số trên địa bàn. Việc phát triển chính quyền số hiện đại, vận hành dựa trên dữ liệu hướng tới mục tiêu các hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của chính quyền các cấp được hỗ trợ, ra quyết định dựa trên dữ liệu, phân tích và dự báo.