Đổi mới tuyển sinh lớp 10, giảm áp lực thi cử

Địa phương quyết định phương thức tiếp nhận học sinh lớp 10

Theo dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) vừa công bố, việc tiếp nhận học sinh vào lớp 10 THPT được thực hiện theo một trong các phương thức: xét tuyển, thi tuyển, kết hợp thi tuyển với xét tuyển.

Thí sinh tại Kỳ thi vào lớp 10 của Hà Nội năm học 2026-2027. Ảnh: Lê Khánh

Dự thảo nêu rõ, căn cứ quy mô học sinh, nhu cầu học tập, khả năng tiếp nhận của các cơ sở giáo dục, điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục, mạng lưới trường lớp và điều kiện thực tế của địa phương, Sở GDĐT tham mưu, trình UBND cấp tỉnh quyết định phương thức tiếp nhận học sinh vào lớp 10 đối với từng cơ sở giáo dục hoặc nhóm cơ sở giáo dục trong kể hoạch tiếp nhận học sinh đầu cấp trên địa bàn tỉnh; tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch theo thầm quyền.

Đối với tổ chức thi tuyển, dự thảo quy định thi tuyển vào lớp 10 gồm 2 môn Toán và Ngữ văn.

Thời gian làm bài thi môn Ngữ văn 120 phút, môn Toán 90 phút hoặc 120 phút. Nội dung thi tuyển không vượt quá yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phỗ thông cấp THCS.

Đối với việc tiếp nhận vào trường THPT chuyên, học sinh phải thi các môn thi chung và 1 môn thi chuyên. Mỗi môn chuyên có 1 đề thi riêng theo chương trình môn học cấp THCS, nội dung thi bảo đảm tuyển chọn được học sinh có năng khiếu về môn chuyên đó.

Cách tính điểm tuyển sinh, nguyên tắc xác định và công bố điểm chuẩn, xét tuyển bổ sung, thời hạn và trình tự phúc khảo, phương án xử lý sự cố phải được quy định cụ thể và công khai theo kế hoạch tổ chức thi tuyển.

Dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp được Bộ GDĐT lấy ý kiến đến ngày 1/11/2026.

Hướng tới đánh giá thực chất

Trước đó, Bộ cũng lấy ý kiến góp ý dự thảo Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp. Dự thảo cũng đưa ra phương án giảm số môn thi tuyển sinh lớp 10 vào trường THPT không chuyên từ 3 môn xuống còn 2 môn Toán và Ngữ văn.

Kỳ thi vào lớp 10 có tính cạnh tranh cao, khiến phụ huynh và học sinh luôn chịu nhiều áp lực. Vì vậy, đề xuất giảm số môn thi được kỳ vọng sẽ giảm áp lực thi cử, tạo sự ổn định để học sinh chủ động học tập và giảm nguồn lực tổ chức kỳ thi.

Chị Nguyễn Thanh Thuỷ, phụ huynh tại Hà Nội cho rằng, nếu dự thảo được thông qua, việc giảm số môn thi có thể giúp học sinh giảm áp lực ôn tập, có thêm thời gian củng cố kiến thức nền tảng và chủ động chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi. Điều này cũng góp phần giảm căng thẳng cho cả học sinh và phụ huynh trong giai đoạn chuyển cấp.

Về lâu dài để giảm áp lực thi cử, việc thay đổi phương thức tuyển sinh, chuyển từ thi tuyển sang xét tuyển cũng được đặt ra. Hà Nội là một trong số địa phương đang nghiên cứu phương án tuyển sinh lớp 10 dựa trên kết quả học tập, rèn luyện của học sinh ở cấp THCS.

TS Nguyễn Tùng Lâm -  Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý giáo dục Việt Nam cho rằng, đây là giải pháp mang tính căn cơ lâu dài. Hiện nay, việc đánh giá học sinh vẫn còn nặng về thi cử, dẫn tới tình trạng học để thi, học để vào trường công. Nếu bỏ thi vào lớp 10 để chọn học sinh vào các trường công lập có thể giải quyết tình trạng này, góp phần làm nên chất lượng thật cho các trường THCS.

Tuy nhiên, TS Nguyễn Tùng Lâm nhấn mạnh, bỏ thi tuyển không đồng nghĩa với buông lỏng việc kiểm tra, đánh giá. Nếu chuyển sang xét tuyển, ngành giáo dục cần có giải pháp kiểm soát chất lượng đánh giá giữa các trường, bảo đảm kết quả học tập phản ánh đúng năng lực của học sinh. Nếu chất lượng đánh giá giữa các trường thiếu đồng đều, học sinh có thể chịu thiệt thòi, đồng thời làm giảm niềm tin của xã hội vào phương thức xét tuyển.