Đổi thay vùng đồng bào dân tộc thiểu số khu vực Gia Nghĩa

Trung tâm khu vực Gia Nghĩa xây dựng môi trường xanh - văn minh - hiện đại. Ảnh: Ngô Minh Phương

Hạ tầng phát triển, đời sống đồng bào ngày càng ổn định

Từ một vùng đất còn nhiều khó khăn, hạ tầng thiếu thốn, đời sống người dân phụ thuộc nhiều vào tự nhiên, khu vực Gia Nghĩa hôm nay đã vươn lên trở thành một khu vực trẻ năng động, từng bước hiện đại. Đặc biệt, đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số ngày càng ổn định, cải thiện rõ rệt cả về vật chất lẫn tinh thần, góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của địa phương.

Hiện nay, khu vực Gia Nghĩa gồm các phường Bắc Gia Nghĩa, Đông Gia Nghĩa và Nam Gia Nghĩa với 70 tổ dân phố, tổng dân số hơn 88.480 người. Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số như: M’nông, Mạ, Tày, Nùng, Dao, Mông, Thái… chiếm hơn 14%.

Nhiều công trình trọng điểm được xây dựng tạo điểm nhấn và thay đổi diện mạo cho Gia Nghĩa

Trải qua hơn nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, diện mạo Gia Nghĩa đã có nhiều thay đổi rõ nét. Hệ thống hạ tầng từng bước được đầu tư đồng bộ, tạo tiền đề quan trọng cho phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân. Các tuyến đường giao thông liên phường, liên tổ dân phố, được bê tông, nhựa hóa, giúp việc đi lại, vận chuyển hàng hóa thuận tiện hơn. Đến nay, 100% các tổ dân phố đã có đường giao thông cứng hóa, góp phần thúc đẩy giao thương, kết nối các khu vực.

100% các tổ dân phố có đường bê tông, nhựa hóa, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, lao động sản xuất

Song song với đó, hệ thống điện lưới quốc gia được phủ kín hầu hết các khu dân cư, đảm bảo nhu cầu sinh hoạt và sản xuất. Nguồn nước sinh hoạt hợp vệ sinh ngày càng được cải thiện, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Các công trình phúc lợi như trường học, trạm y tế, nhà văn hóa cộng đồng được đầu tư xây dựng khang trang, đáp ứng tốt nhu cầu học tập, chăm sóc sức khỏe và sinh hoạt văn hóa của nhân dân.

Hạ tầng phát triển không chỉ cải thiện điều kiện sống mà còn mở ra cơ hội lớn cho phát triển kinh tế. Người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, có điều kiện tiếp cận với khoa học kỹ thuật, thông tin thị trường, từ đó từng bước chuyển đổi phương thức sản xuất, nâng cao thu nhập.

Được quan tâm đầu tư, 100% tổ dân phố khu vực Gia Nghĩa có nhà văn hóa cộng đồng, cổng chào Tổ dân phố khang trang

Từ chỗ sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc vào tự nhiên, người dân đã mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, hướng tới sản xuất hàng hóa. Các loại cây trồng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, cây ăn trái được đầu tư phát triển, mang lại giá trị kinh tế cao. Bên cạnh đó, nhiều hộ còn kết hợp chăn nuôi gia súc, gia cầm, xây dựng các mô hình kinh tế tổng hợp, giúp đa dạng nguồn thu nhập.

Đồng bào Mạ phường Đông Gia Nghĩa đầu tư hệ thống tưới béc để phục vụ sản xuất, giảm nhân công lao động

Việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp từng bước được đẩy mạnh. Một số hộ dân đã đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Nhờ vậy, không ít hộ đồng bào dân tộc thiểu số đã vươn lên thoát nghèo, từng bước làm giàu chính đáng, trở thành những điển hình trong phát triển kinh tế tại địa phương.

Ông K’Sung, Tổ trưởng Tổ dân phố Ting Wel Đơm, phường Đông Gia Nghĩa cho biết: “Nhờ chịu khó học hỏi kinh nghiệm qua bạn bè, các lớp tập huấn nên đời sống của bà con trong Tổ dân phố đã dần nâng cao, nhiều hộ khá giả. Ting Wel Đơm có hơn 350 hộ dân, hơn 40% là người Mạ, còn lại là dân tộc khác, tất cả đều sinh sống đoàn kết, gắn bó, giúp đỡ lẫn nhau để cùng phát triển”.

Nhiều chính sách, chương trình như vay vốn ưu đãi, tập huấn kỹ thuật, chuyển giao khoa học công nghệ đã giúp người dân có thêm điều kiện đầu tư sản xuất. Nhờ đó, thu nhập của người dân từng bước được nâng cao, tỷ lệ hộ nghèo giảm qua từng năm.

An sinh xã hội được quan tâm, văn hóa được bảo tồn

Bên cạnh phát triển kinh tế, công tác an sinh xã hội được chính quyền địa phương quan tâm triển khai đồng bộ, hiệu quả. Nhiều chương trình hỗ trợ về nhà ở, đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt cho đồng bào dân tộc thiểu số đã giúp người dân ổn định cuộc sống. Hàng trăm căn nhà được xây dựng, sửa chữa mỗi năm cho hộ nghèo, gia đình chính sách, góp phần xóa bỏ nhà tạm, nhà dột nát.

Bệnh viện Đa khoa Đắk Nông thuộc phường Đông Gia Nghĩa là bệnh viện đầu tiên có bãi đáp trực thăng tại Lâm Đồng-phục vụ tốt công tác khám, chữa bệnh cho đồng bào các dân tộc

Chị H’Thủy, dân tộc Mạ ở Tổ dân phố Kon Hao, Phường Bắc Gia Nghĩa tâm sự: “Trước đây ở trong căn nhà lụp sụp, cứ mỗi lần mưa gió là cả gia đình không dám ở trong nhà vì gió lùa, mưa dột. Được Nhà nước xây cho căn nhà ở mới, cuộc sống của gia đình tôi đã ổn định về nhà ở. Tôi rất cảm ơn sự quan tâm của Nhà nước, chính quyền địa phương đã giúp đỡ những người nghèo chúng tôi”.

Chị H’Thủy, dân tộc Mạ ở Tổ dân phố Kon Hao, Phường Bắc Gia Nghĩa vui mừng trước ngôi nhà kiên cố được Nhà nước hỗ trợ

Chính sách bảo hiểm y tế, hỗ trợ học phí, cấp học bổng cho học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được thực hiện đầy đủ, kịp thời. Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân được chú trọng, các chương trình phòng chống dịch bệnh được triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và đảm bảo an sinh xã hội.

Đặc biệt, các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã mang lại nhiều kết quả tích cực.

Riêng năm 2025, Gia Nghĩa đã giải ngân hơn 7,1 tỷ đồng để đầu tư cơ sở hạ tầng, hỗ trợ sản xuất và cải thiện đời sống người dân; sửa chữa, xây mới 150 căn nhà cho gia đình chính sách, người có công, hộ nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số khó khăn về nhà ở. Những nguồn lực này đã giúp nhiều hộ nghèo có điều kiện vươn lên, ổn định cuộc sống lâu dài.

Ngày hội văn hóa các dân tộc, Ngày đại đoàn kết toàn dân, Hội Xuân được chính quyền địa phương tổ chức thường xuyên để đồng bào các dân tộc bảo tồn, giao lưu văn hóa truyền thống

Hiện nay, các phường thuộc khu vực Gia Nghĩa còn đặc biệt quan tâm đến việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc. Các lễ hội truyền thống, ngày hội văn hóa được tổ chức thường xuyên, tạo không gian giao lưu, gắn kết cộng đồng. Các đội văn nghệ, câu lạc bộ cồng chiêng, dân ca được duy trì, góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc.

Nhiều nghệ nhân đã tích cực truyền dạy cho thế hệ trẻ, giúp các giá trị văn hóa truyền thống không bị mai một. Việc kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa đã tạo nên nền tảng phát triển bền vững, vừa nâng cao đời sống vật chất, vừa làm phong phú đời sống tinh thần của người dân.

Trường Tiểu học và THCS Trần Quốc Toản, phường Bắc Gia Nghĩa được xây dựng khang trang đáp ứng nhu cầu dạy và học

Giáo dục - y tế cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Toàn khu vực hiện có 42 trường học từ mầm non đến trung học cơ sở với cơ sở vật chất đầy đủ, đáp ứng nhu cầu học tập của con em. Tỷ lệ trẻ em đến trường ngày càng cao, tình trạng bỏ học giảm rõ rệt. Nhận thức của người dân về chăm sóc sức khỏe, kế hoạch hóa gia đình và bảo vệ môi trường cũng được nâng lên đáng kể.

Con em đồng bào các dân tộc Gia Nghĩa được học tập tại Trường THPT DTNT N'Trang Lơng, phường Đông Gia Nghĩa

Phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư được triển khai sâu rộng, góp phần hình thành nếp sống văn minh, tiến bộ. Các hủ tục lạc hậu từng bước được xóa bỏ, thay vào đó là những giá trị văn hóa mới phù hợp với sự phát triển của xã hội hiện đại.

Một điểm nổi bật trong đời sống xã hội tại Gia Nghĩa là tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc. Người dân luôn gắn bó, hỗ trợ nhau trong sản xuất và đời sống, cùng nhau xây dựng cộng đồng ngày càng phát triển. Vai trò của già làng, người có uy tín trong cộng đồng được phát huy mạnh mẽ, trở thành cầu nối quan trọng giữa chính quyền và nhân dân.

Đồng bào dân tộc Mạ, phường Đông Gia Nghĩa tổ chức Lễ cúng thần rừng (Yang Bre) để thể hiện lòng biết ơn với thiên nhiên, là sợi dây gắn kết cộng đồng, là bản sắc văn hóa được gìn giữ qua bao thế hệ

Chính quyền địa phương luôn quan tâm, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân, kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc, tạo sự đồng thuận cao trong xã hội. Đây là yếu tố quan trọng giúp các chủ trương, chính sách được triển khai hiệu quả, góp phần ổn định an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội.

Xây dựng Gia Nghĩa ngày càng khang trang, hiện đại

Thời gian tới, các phường thuộc khu vực Gia Nghĩa tiếp tục xác định mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Định hướng phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa và an sinh xã hội sẽ tiếp tục được chú trọng.

Quảng trường trung tâm khu vực Gia Nghĩa, phường Bắc Gia Nghĩa đang được khẩn trương xây dựng hoàn thiện (Ảnh tư liệu)

Địa phương đang từng bước xây dựng khu vực Gia Nghĩa xanh, hiện đại, thân thiện với môi trường; đồng thời đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển du lịch và dịch vụ. Các chương trình đào tạo nghề, hỗ trợ khởi nghiệp, chuyển đổi số trong nông nghiệp và thương mại điện tử cũng đang được triển khai, mở ra nhiều cơ hội mới cho người dân, nhất là thế hệ trẻ.

Nhìn lại chặng đường 51 năm sau ngày giải phóng, Gia Nghĩa đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận. Đời sống đồng bào ngày càng ổn định, thu nhập được nâng cao, cơ sở hạ tầng phát triển đồng bộ, diện mạo Gia Nghĩa ngày càng khang trang, hiện đại. Những con đường rộng mở, những ngôi nhà kiên cố, những nụ cười rạng rỡ của người dân chính là minh chứng rõ nét cho sự đổi thay mạnh mẽ của vùng đất này.

Đấu vật-môn thể thao truyền thống được tổ chức thường niên tại Hội Xuân Liêng Nung, phường Đông Gia Nghĩa

Những kết quả đạt được là sự kết tinh của nhiều yếu tố: sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, sự điều hành linh hoạt của chính quyền địa phương, cùng với tinh thần đoàn kết, cần cù lao động của nhân dân các dân tộc. Đây chính là nền tảng vững chắc để khu vực Gia Nghĩa tiếp tục phát triển nhanh, văn minh và bền vững trong thời gian tới.

A Trư