Đòn bẩy tài khóa thúc đẩy chuyển đổi xanh cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ

Thông tin Chính phủ đang chuẩn bị trình Quốc hội xem xét giảm 30% thuế thu nhập và nâng mức doanh thu xác định phương pháp tính thuế đơn giản lên 10 tỷ đồng trong giai đoạn 2026–2027 đang thu hút sự chú ý đặc biệt từ cộng đồng doanh nghiệp.

Dưới góc nhìn kinh tế môi trường, chính sách này không đơn thuần là một giải pháp tài khóa ngắn hạn, mà chính là "nguồn lực mồi" quan trọng giúp hàng triệu hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ — vốn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu hội viên Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam — tháo gỡ điểm nghẽn dòng tiền, từng bước đầu tư chuyển đổi xanh và gia nhập chuỗi giá trị bền vững.

Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (Chinhphu.vn) cập nhật ngày 07/08/2026, Chính phủ đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội xem xét gói giải pháp tài khóa lớn dành cho khu vực hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ.

Nổi bật trong đó là đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng cho các cơ sở có doanh thu đến 10 tỷ đồng/năm trong hai năm 2026 và 2027.

Cùng với đó, ngưỡng doanh thu để áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản (thuế suất × doanh thu) cũng được đề xuất nâng từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng/năm đối với hộ kinh doanh, đồng thời áp dụng đồng bộ cho doanh nghiệp.

Lộ trình triển khai được xác định rất cụ thể: Bộ Tài chính đang phối hợp với Bộ Tư pháp để trình Quốc hội ban hành Nghị quyết ngay tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất vào tháng 8/2026. Những sửa đổi mang tính căn cơ, lâu dài sẽ tiếp tục được tích hợp vào Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) để xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026.

Giải tỏa "bẫy chi phí" cho quá trình xanh hóa sản xuất

Trong bức tranh tổng thể của nền kinh tế, khu vực hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa (MSMEs) đóng vai trò là xương sống tạo việc làm và duy trì sinh kế xã hội. Hầu hết các hội viên thuộc Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam (VIASEE) hoạt động trong các lĩnh vực nông nghiệp sinh thái, làng nghề truyền thống, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ môi trường đều thuộc nhóm quy mô này.

Tuy nhiên, khi các quy định pháp lý về bảo vệ môi trường ngày càng thắt chặt — đặc biệt là các yêu cầu về Giấy phép môi trường, xử lý chất thải tại nguồn và kiểm kê phát thải — rào cản lớn nhất mà các cơ sở này gặp phải chính là chi phí tuân thủ.

Với biên lợi nhuận mỏng, hầu hết các hộ kinh doanh và doanh nghiệp dưới 10 tỷ đồng thường rơi vào "bẫy chi phí": họ nhận thức rõ tầm quan trọng của việc đổi mới công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng hay xử lý nước thải, nhưng nguồn vốn tích lũy không đủ để trang bị hệ thống sản xuất mới. Việc giảm 30% thuế thu nhập trong giai đoạn 2026–2027 được ví như một "khoản tài trợ trực tiếp" từ chính sách tài khóa, giúp các cơ sở kinh doanh giữ lại một phần dòng tiền quan trọng.

Nguồn lực tiết kiệm này có thể ngay lập tức được tái đầu tư vào các công trình giảm thiểu ô nhiễm, mua sắm máy móc tiết kiệm năng lượng hoặc chuẩn hóa quy trình phân loại rác tại nguồn.

Mở đường cho "chính thức hóa" và tiếp cận dòng tín dụng xanh

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện giảm thuế, quyết định nâng ngưỡng áp dụng phương pháp thuế đơn giản lên 10 tỷ đồng/năm được đánh giá là bước đi đột phá nhằm tháo gỡ tâm lý e ngại về chi phí tuân thủ thủ tục kế toán, hóa đơn và quản lý thuế. Thực tế cho thấy, rào cản thủ tục phức tạp từng khiến hàng triệu hộ kinh doanh ngần ngại chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp, vô hình trung tự khép lại cơ hội tiếp cận các dòng vốn chính thức.

Dưới lăng kính kinh tế môi trường, sự chuyển dịch từ hộ kinh doanh phi chính thức sang mô hình doanh nghiệp có tư cách pháp nhân là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Chỉ khi trở thành doanh nghiệp chính thức với hệ thống quản trị minh bạch, các cơ sở kinh doanh mới đủ điều kiện tiếp cận các gói tín dụng xanh từ ngân hàng, tham gia các dự án hỗ trợ kỹ thuật môi trường, hoặc đáp ứng các tiêu chí ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) ngày càng khắt khe từ các chuỗi cung ứng lớn.

Để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam (VIASEE) khuyến nghị các cơ quan chức năng cần song hành cải cách chính sách thuế với đơn giản hóa thủ tục hành chính về môi trường cho doanh nghiệp siêu nhỏ. Việc loại bỏ các chi phí không chính thức và giảm bớt gánh nặng hồ sơ pháp lý sẽ tạo động lực lớn nhất để cộng đồng doanh nghiệp nhỏ tự tin đầu tư bền vững.

Có thể khẳng định, đề xuất giảm 30% thuế thu nhập và nâng ngưỡng thuế đơn giản lên 10 tỷ đồng là một quyết sách kiến tạo, thể hiện sự đồng hành sát sao của Chính phủ với người dân và doanh nghiệp. Khi áp lực tài chính được giải tỏa, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có thêm sức bật để biến nghĩa vụ bảo vệ môi trường thành lợi thế cạnh tranh, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển xanh và bền vững của đất nước.