Đón làn sóng chuyển đổi xanh, đóng tàu Việt đứng trước cơ hội lớn

Thị trường 195 tỷ USD rộng mở

Tại các nhà máy thuộc Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC), không khí sản xuất những ngày đầu tháng 6 luôn khẩn trương khi các đơn hàng đóng mới, sửa chữa và cải hoán liên tiếp được triển khai.

Nhu cầu chuyển đổi phương tiện thủy "xanh" mở ra cơ hội lớn cho ngành đóng tàu (Ảnh minh họa: Tàu dịch vụ điện gió ngoài khơi).

Đáng chú ý, bên cạnh các sản phẩm truyền thống, nhiều đơn hàng có hàm lượng công nghệ cao và tiêu chuẩn môi trường khắt khe đã xuất hiện như tàu dịch vụ điện gió ngoài khơi (CSOV), tàu hút bùn xuất khẩu hay du thuyền cao cấp. Đây được xem là tín hiệu cho thấy thị trường đóng tàu đang dịch chuyển mạnh từ các sản phẩm phục vụ vận tải thông thường sang các dòng tàu xanh, thân thiện môi trường.

Ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó tổng giám đốc SBIC cho biết, thị trường đóng tàu toàn cầu hiện có quy mô khoảng 150-180 tỷ USD mỗi năm, trong đó Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản chiếm phần lớn thị phần. Việt Nam hiện thuộc nhóm các quốc gia có ngành đóng tàu phát triển, cùng với Philippines và Ấn Độ.

Theo dự báo của các tổ chức hàng hải quốc tế, quy mô thị trường đóng tàu thế giới sẽ đạt khoảng 195 tỷ USD vào năm 2030. Riêng giai đoạn 2024-2033, hơn 60% nhu cầu đóng mới đến từ yêu cầu giảm phát thải và thay thế đội tàu đã khai thác trên 20 năm tuổi.

Đặc biệt, phân khúc tàu sử dụng nhiên liệu sạch, tiết kiệm năng lượng và tàu phục vụ ngành điện gió ngoài khơi đang được các chủ tàu quốc tế ưu tiên đầu tư.

"Xu hướng phát triển tàu sử dụng nhiên liệu sạch, tàu thông minh và các công trình nổi phục vụ kinh tế biển đang mở ra dư địa rất lớn cho ngành đóng tàu Việt Nam nếu có chiến lược đầu tư bài bản, dài hạn", ông Đạt nhận định.

Cần có cơ chế, chính sách đột phá nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp đóng tàu Việt (Ảnh minh họa: Nhà máy Đóng tàu Sông Cấm đóng mới vỏ tàu điện gió cho chủ tàu Na Uy).

Muốn tham gia cuộc chơi tàu xanh, cần cơ chế đủ mạnh

Theo lãnh đạo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 đang thúc đẩy ngành vận tải biển toàn cầu chuyển đổi sang năng lượng xanh. Nhiều quốc gia đã đặt mục tiêu trở thành trung tâm đóng tàu xanh vào năm 2030 và tiến tới sử dụng 100% tàu nội địa chạy bằng năng lượng sạch vào năm 2050.

Tại Việt Nam, Quyết định 876/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã xác định lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh trong giao thông vận tải, trong đó khuyến khích đầu tư tàu sử dụng nhiên liệu sạch giai đoạn 2022-2030 và hướng tới chuyển đổi toàn bộ đội tàu nội địa sang năng lượng xanh trong giai đoạn 2031-2050.

Xu hướng công nghệ đóng tàu hiện nay cũng tập trung vào các giải pháp xanh và số hóa như AI, robot, công nghệ số, cùng các loại nhiên liệu mới như LNG, e-methanol, amoniac, hydro và pin nhiên liệu.

Theo các chuyên gia, đây vừa là cơ hội vừa là thách thức đối với ngành đóng tàu Việt Nam khi yêu cầu về công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực tài chính ngày càng cao.

Để tận dụng cơ hội này, cần sớm rà soát, hoàn thiện hệ thống chính sách ưu đãi, xây dựng chiến lược phát triển công nghiệp đóng tàu gắn với kinh tế biển và chuyển đổi xanh. Đồng thời, cần có các cơ chế đặc thù về tín dụng, thuế, đất đai, khoa học công nghệ và đào tạo nhân lực nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp trong nước.

Theo đại diện SBIC, việc xây dựng chiến lược phát triển đội tàu quốc gia gắn với đơn hàng đóng mới trong nước sẽ tạo động lực quan trọng cho ngành công nghiệp đóng tàu phát triển bền vững.

Với các chính sách đồng bộ và tầm nhìn dài hạn, ngành đóng tàu Việt Nam có cơ hội tận dụng làn sóng chuyển đổi xanh của hàng hải thế giới để từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp đóng tàu xanh có sức cạnh tranh trong khu vực.