Đồng bằng Sông Cửu Long: Chuyển biến tích cực sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp

Tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực điều hành

Chủ trương xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là sắp xếp lại tổ chức, mà là bước chuyển quan trọng trong đổi mới phương thức quản trị Nhà nước theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và gần dân hơn. Sau một năm triển khai tại khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long, thực tiễn cho thấy sự chuyển biến rõ nét khi vai trò trung gian của cấp huyện từng bước được thu hẹp, nhiều nhiệm vụ được chuyển trực tiếp về cơ sở. Điều này không chỉ làm giảm tầng nấc hành chính, mà còn rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền với người dân.

Nếu trước đây, một thủ tục hành chính phải đi qua nhiều cấp, thì nay, với việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nhiều thủ tục đã được giải quyết ngay tại cấp xã, phường, góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của bộ máy. Cùng với đó, cải cách hành chính được triển khai đồng bộ với chuyển đổi số, từ số hóa hồ sơ, sử dụng chữ ký số đến cung cấp dịch vụ công trực tuyến, đã từng bước hình thành nền hành chính hiện đại, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP.Cần Thơ, phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Tại Đồng Tháp, nhiều địa phương ghi nhận tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính đúng và trước hạn đạt trên 95%. Ông Phan Văn Thắng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Đồng Tháp nhấn mạnh: "Tinh gọn bộ máy không phải là mục tiêu cuối cùng. Điều quan trọng là phải nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, bảo đảm mỗi khâu, mỗi cấp đều rõ trách nhiệm, rõ kết quả”. Phát biểu này không chỉ là đánh giá thực tiễn của một địa phương, mà còn phản ánh yêu cầu xuyên suốt đối với toàn vùng Đồng bằng Sông Cửu Long, nơi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang từng bước định hình phương thức quản trị mới, lấy hiệu quả phục vụ người dân làm thước đo.

Tại TP.Cần Thơ, việc triển khai mô hình được thực hiện với quy mô lớn, phạm vi tác động rộng. Sau sắp xếp, từ 39 cơ quan chuyên môn, thành phố còn 14 cơ quan và 1 trung tâm phục vụ hành chính công cấp thành phố, đồng thời phân cấp, ủy quyền hàng trăm nhiệm vụ về cơ sở. 100% cơ quan hành chính cấp xã đã ban hành đầy đủ quy định chức năng, nhiệm vụ. Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP.Cần Thơ khẳng định: "Đây là nhiệm vụ lớn, có tác động sâu rộng, nhưng với sự lãnh đạo đồng bộ, quyết liệt, bộ máy đã cơ bản vận hành thông suốt, bảo đảm phục vụ người dân và doanh nghiệp".

Trao giấy khen của Chủ tịch UBND phường Tân Châu, tỉnh An Giang cho 11 cá nhân đạt thành tích trong vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Từ những kết quả bước đầu, có thể thấy tinh gọn bộ máy chỉ là điều kiện cần, còn thước đo thực chất chính là hiệu lực và hiệu quả quản trị được nâng lên trong thực tiễn toàn vùng.

Vượt qua áp lực, đưa chính quyền sát dân hơn

Song song với kết quả đạt được, thực tiễn triển khai cũng đặt ra không ít thách thức, nhất là khi khối lượng công việc dồn về cấp cơ sở sau khi giảm vai trò trung gian của cấp huyện. Tại nhiều địa phương, địa bàn quản lý rộng hơn, dân số đông hơn, trong khi biên chế giảm theo lộ trình tinh giản, dẫn đến áp lực công việc gia tăng. Một số nơi còn gặp khó khăn về năng lực chuyên môn ở các lĩnh vực phức tạp như đất đai, xây dựng, quy hoạch. Hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ cũng ảnh hưởng đến hiệu quả chuyển đổi số. Trong bức tranh chung đó, phường Tân Châu, tỉnh An Giang nổi lên như một minh chứng sinh động cho khả năng thích ứng và vận hành hiệu quả của mô hình mới.

Sau khi được thành lập trên cơ sở sáp nhập, phường có quy mô lớn với 32.943 nhân khẩu, 8.039 hộ dân, khối lượng công việc tăng đáng kể. Tuy nhiên, ngay từ những ngày đầu triển khai, địa phương đã nhanh chóng ổn định tổ chức, bảo đảm vận hành thông suốt. Đảng bộ phường được kiện toàn với hệ thống tổ chức đồng bộ; chính quyền thành lập 4 cơ quan chuyên môn và 1 đơn vị sự nghiệp. Tổng số cán bộ, công chức, viên chức là 394 người, cùng lực lượng không chuyên trách được bố trí phù hợp, hỗ trợ hiệu quả cho bộ máy.

Người dân phường Tân Châu, tỉnh An Giang đến Trung tâm Hành chính công phường làm thủ tục hành chính

Dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy, hệ thống chính trị đã ban hành hàng trăm văn bản chỉ đạo, UBND phường triển khai gần 5.000 văn bản điều hành, bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước không bị gián đoạn.

Trên lĩnh vực kinh tế, tổng thu ngân sách đạt trên 231 tỷ đồng; giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đạt gần 293 tỷ đồng, tăng hơn 13%; thương mại, dịch vụ phát triển với hơn 160 doanh nghiệp và hàng nghìn hộ kinh doanh. Ở lĩnh vực hành chính công, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường đã tiếp nhận, giải quyết hơn 8.000 hồ sơ, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt trên 92%, tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn gần 99%, nhiều thủ tục được rút ngắn từ 1 đến 2 ngày làm việc.

Ông Nguyễn Minh Hùng, Bí thư Đảng ủy phường Tân Châu cho biết: "Dù gặp khó khăn về nhân lực, khối lượng công việc và cơ chế phối hợp, nhưng với tinh thần chủ động, đoàn kết, hệ thống chính trị đã nỗ lực vượt qua, từng bước nâng cao hiệu quả hoạt động".

Thực tiễn tại Tân Châu cho thấy, khi tổ chức hợp lý, phân cấp rõ ràng và điều hành chủ động, chính quyền cấp cơ sở hoàn toàn có thể đảm đương tốt khối lượng công việc lớn hơn, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân, đưa chính quyền đến gần dân hơn một cách thực chất.

Từ thực tiễn triển khai tại Đồng bằng Sông Cửu Long, có thể khẳng định mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là bước đi đúng hướng trong cải cách tổ chức bộ máy và đổi mới phương thức quản trị nhà nước. Tuy nhiên, để mô hình phát huy hiệu quả bền vững, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng đồng bộ, nhất là phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực; đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đặc biệt ở cấp cơ sở.

Phát biểu của ông Phan Văn Thắng một lần nữa đặt ra yêu cầu xuyên suốt cho giai đoạn tiếp theo, đó là không dừng lại ở tinh gọn bộ máy, mà phải nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực chất của từng cấp, từng khâu trong hệ thống. Cùng với đó, đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện là yêu cầu cấp thiết, nhằm bảo đảm mô hình vận hành thông suốt, hiệu quả trong điều kiện mới.

Thực tiễn bước đầu cho thấy, khi chủ trương đúng được triển khai bài bản, gắn với điều kiện cụ thể của từng địa phương và có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, thì không chỉ bộ máy được tinh gọn, mà hiệu lực quản trị cũng được nâng lên rõ rệt. Hiệu quả của mô hình không chỉ đo bằng số lượng đầu mối được cắt giảm, mà quan trọng hơn là mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp và khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

"Tinh gọn bộ máy phải gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả, không chỉ dừng lại ở việc giảm đầu mối, mà phải nâng chất lượng phục vụ Nhân dân. Phân cấp, phân quyền phải đi đôi với xác định rõ trách nhiệm, nhất là trách nhiệm người đứng đầu, bảo đảm mỗi khâu đều rõ việc, rõ người, rõ kết quả. Trong điều kiện khối lượng công việc tăng, yếu tố quyết định là sự chủ động, đoàn kết và thống nhất trong toàn hệ thống chính trị.