Đồng bào DTTS Lâm Đồng chuyển đổi cây trồng để nâng giá trị

Mắc ca giúp đồng bào DTTS xã Quảng Trực thay đổi đời sống

Thay cây trồng, đổi cách làm

Thực tế tại nhiều vùng đồng bào DTTS Lâm Đồng, sản xuất nông nghiệp trước đây còn phụ thuộc nhiều vào tập quán canh tác, cơ cấu cây trồng đơn điệu và khả năng tiếp cận thị trường hạn chế. Khi cây trồng già cỗi, năng suất thấp hoặc giá nông sản biến động, đời sống của người dân dễ bị ảnh hưởng.

Những năm gần đây, cùng với các chương trình hỗ trợ sinh kế, người dân đã mạnh dạn cải tạo vườn cây, chuyển đổi những diện tích kém hiệu quả sang các loại cây phù hợp hơn với khí hậu, thổ nhưỡng và nhu cầu thị trường.

Cây mắc ca đang trở thành một trong những hướng sản xuất mang lại giá trị kinh tế cho đồng bào DTTS xã Quảng Trực (Ảnh: A Trư)

Tại xã Quảng Trực, cây mắc ca đang trở thành một trong những hướng sản xuất mang lại giá trị kinh tế đáng kể bên cạnh cà phê. Từ giai đoạn 2010 - 2013, mắc ca được đưa vào trồng khảo nghiệm thông qua các chương trình hỗ trợ phát triển sản xuất và giảm nghèo. Đến nay, toàn xã có hơn 1.350 ha mắc ca, nhiều diện tích được chuyển đổi từ đất sản xuất kém hiệu quả hoặc trồng xen trong vườn cà phê.

Gia đình ông Điểu Drây, thôn Bu Prăng 1, hiện có hơn 7 ha mắc ca, trong đó khoảng 2 ha được trồng từ năm 2012. Theo ông Drây, nếu được chăm sóc tốt, mỗi hecta mắc ca có thể cho từ 1 - 1,5 tấn quả; từ năm thứ 7 trở đi có thể đạt khoảng 2 tấn/ha. Với mức giá khoảng 60.000 đồng/kg tại thời điểm nguồn tin ghi nhận, cây mắc ca đã trở thành nguồn thu ổn định của gia đình.

Ông Điểu Drây cho biết, hiệu quả của cây trồng mới đã giúp gia đình ông thay đổi cách tổ chức sản xuất. Thay vì chỉ dựa vào những cây trồng quen thuộc, gia đình từng bước mở rộng mắc ca sau khi nhận thấy loại cây này phù hợp với điều kiện địa phương và có khả năng tạo nguồn thu lâu dài.

Theo ông Điểu Drây, muốn cây phát huy hiệu quả thì người dân phải đầu tư chăm sóc đúng kỹ thuật, kiên trì trong những năm đầu và không chạy theo phong trào.

Atiso mở ra vùng trồng mới cho đồng bào DTTS

Ở khu vực xã Lạc Dương, việc tìm cây trồng mới cho vùng đồng bào DTTS cũng đang được triển khai theo hướng cụ thể hơn. Một mô hình chuyển đổi sang trồng dâu tây, atiso, nông nghiệp công nghệ cao... được thực hiện trên diện tích đất canh tác kém hiệu quả nhằm giúp bà con cải thiện sinh kế.

Trước đó, nhiều hộ chủ yếu sản xuất cà phê chè, rau ngoài trời, hồng ăn quả và bắp nhưng hiệu quả chưa cao do tác động của thời tiết, sâu bệnh và phương thức canh tác.

Những mô hình như vậy cho thấy chuyển đổi cây trồng không nhất thiết phải diễn ra trên quy mô lớn. Từ một diện tích nhỏ được làm đúng kỹ thuật, người dân có thể kiểm chứng hiệu quả trước khi nhân rộng, hạn chế rủi ro và từng bước tích lũy kinh nghiệm.

Hướng đến sinh kế bền vững

Điều đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi hiện nay là người dân ngày càng chú trọng nhiều hơn đến năng suất, chi phí và đầu ra sản phẩm.

Bài toán không còn dừng ở việc “trồng được cây gì”, mà là loại cây đó có phù hợp với đất, có thị trường và tạo thu nhập ổn định hay không. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với các chương trình hỗ trợ vùng đồng bào DTTS.

Sự thay đổi đang từng bước hình thành tư duy sản xuất mới trong đồng bào DTTS Lâm Đồng

Theo Quyết định 184/QĐ-UBND ngày 15/1/2026, Lâm Đồng có 100 xã thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi, trong đó 29 xã khu vực III và 217 thôn đặc biệt khó khăn. Những con số này cho thấy nhu cầu tạo sinh kế, nâng hiệu quả sản xuất tại khu vực miền núi, vùng đồng bào DTTS vẫn còn rất lớn.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Ngọc Phúc, việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia cần gắn với hiệu quả thực chất, trong đó chú trọng phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, giảm nghèo bền vững và nâng cao đời sống người dân. Tinh thần chung là các nguồn lực phải được triển khai đồng bộ, tạo điều kiện để địa phương và người dân chủ động phát triển sản xuất thay vì chỉ dựa vào hỗ trợ trực tiếp.

Từ thực tế ở Quảng Trực, Lạc Dương cũng như nhiều vùng sản xuất khác có thể thấy, chuyển đổi cây trồng chỉ là bước khởi đầu. Để tạo ra thu nhập bền vững, cần đồng thời giải quyết bài toán giống, kỹ thuật, vốn và thị trường tiêu thụ.

Khi người dân biết lựa chọn cây trồng phù hợp, chủ động ứng dụng kỹ thuật và tính toán hiệu quả kinh tế, mỗi diện tích đất sản xuất sẽ có thêm cơ hội tạo giá trị cao hơn.

Quan trọng hơn, sự thay đổi ấy đang từng bước hình thành tư duy sản xuất mới trong đồng bào DTTS, từ canh tác theo kinh nghiệm sang sản xuất có tính toán, từ trông chờ hỗ trợ sang chủ động làm kinh tế. Đây chính là nền tảng để nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững ở vùng đồng bào DTTS Lâm Đồng.