Đồng bộ dữ liệu ngành đường bộ: Nâng cao hiệu quả quản lý vận tải bằng nền tảng số

Hoạt động vận tải hành khách là một trong những lĩnh vực được hưởng lợi từ việc đồng bộ, kết nối dữ liệu, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý. (Ảnh: THẾ ANH)

Từ hồ sơ giấy đến dữ liệu dùng chung

Chuyển đổi số trong lĩnh vực đường bộ đang được cụ thể hóa từ những thủ tục gắn trực tiếp với hoạt động của doanh nghiệp và người dân. Theo yêu cầu của Bộ Xây dựng, trước ngày 30/10/2026, Cục Đường bộ Việt Nam phải hoàn thành đồng bộ dữ liệu về giấy phép kinh doanh vận tải, giấy phép vận tải qua biên giới.

Theo ông Tô Nam Toàn, Trưởng phòng Khoa học Công nghệ Môi trường và Hợp tác quốc tế, Cục Đường bộ Việt Nam, nhiệm vụ này có ý nghĩa quan trọng trong hiện thực hóa mục tiêu Chính phủ số và triển khai Đề án 06. Việc tập trung, chuẩn hóa dữ liệu trên hệ thống dùng chung sẽ giúp hạn chế tình trạng người dân, doanh nghiệp phải cung cấp lại những thông tin đã có trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Người dân là một trong những đối tượng được hưởng lợi từ quá trình số hóa, đồng bộ dữ liệu và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực vận tải. (Ảnh: THẾ ANH)

Đáng chú ý, dữ liệu sau khi được làm sạch và đồng bộ sẽ tạo nền tảng để tiếp nhận, xử lý và trả kết quả các thủ tục cấp phép kinh doanh vận tải theo hướng trực tuyến toàn trình. Người dân, doanh nghiệp có thể thực hiện thủ tục mà không phải trực tiếp đến cơ quan cấp phép, qua đó giảm thời gian đi lại, chi phí in ấn, lưu trữ hồ sơ và các chi phí tuân thủ khác.

Ông Tô Nam Toàn cho biết, hiện các thủ tục hành chính trong lĩnh vực đường bộ đã được giải quyết trên Cổng Dịch vụ công quốc gia theo hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Việc tiếp tục đồng bộ dữ liệu sẽ giúp quá trình này vận hành thuận lợi hơn, từng bước chuyển từ quản lý dựa trên hồ sơ sang quản lý dựa trên dữ liệu.

Dữ liệu liên thông, quản lý minh bạch hơn

Thực tế, quá trình chuyển đổi từ hồ sơ giấy sang dữ liệu điện tử vẫn còn không ít thách thức. Việc số hóa những tài liệu phức tạp, thiếu đồng bộ về hạ tầng công nghệ thông tin giữa các cơ quan, tổ chức, cũng như việc xác thực, bảo đảm tính toàn vẹn và giá trị pháp lý của kết quả điện tử là những vấn đề cần được giải quyết.

Ông Tô Nam Toàn cho biết, việc số hóa và đồng bộ dữ liệu sẽ góp phần khắc phục những hạn chế này thông qua tự động hóa quy trình, tăng khả năng chia sẻ, liên thông thông tin và ứng dụng các phương thức xác thực số như mã QR, chữ ký số.

Khi dữ liệu được kết nối, doanh nghiệp không phải cung cấp lại những thông tin đã có trong hệ thống. Các thông tin về doanh nghiệp, phương tiện và người hành nghề có thể được cập nhật, khai thác tập trung; biểu mẫu điện tử được tự động điền dữ liệu sẵn có, hạn chế sai sót do nhập liệu thủ công. Người dân và doanh nghiệp cũng có thể chủ động theo dõi tiến độ giải quyết hồ sơ, nhận kết quả điện tử và thực hiện thanh toán trực tuyến.

Không chỉ tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, dữ liệu liên thông còn thay đổi phương thức quản lý, thanh tra, kiểm tra hoạt động vận tải.

Theo ông Tô Nam Toàn, kết nối và chia sẻ dữ liệu cho phép cơ quan quản lý chuyển dần từ kiểm tra truyền thống sang giám sát chủ động thông qua dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình, camera hành trình, lệnh vận chuyển điện tử, phần mềm quản lý bến xe và phương tiện vận tải hợp đồng.

Việc khai thác dữ liệu cũng giúp chuyển từ kiểm tra mang tính xác suất sang kiểm tra có trọng tâm, dựa trên những thông tin được cập nhật và phân tích trên hệ thống. Qua đó, công tác hậu kiểm, xử lý vi phạm có thể được thực hiện hiệu quả hơn, đồng thời góp phần tăng tính khách quan, minh bạch, hạn chế phiền hà trong hoạt động kiểm tra.

Hướng tới hệ sinh thái quản lý vận tải số

Để bảo đảm dữ liệu được cập nhật chính xác, kịp thời và an toàn, Cục Đường bộ Việt Nam đang triển khai đồng thời các giải pháp về hạ tầng, cơ sở dữ liệu và an toàn, an ninh mạng.

Cục đã ban hành kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 1/4/2025 của Chính phủ về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Cùng với đó, Cục triển khai xây dựng, phát triển các nền tảng, phần mềm, cơ sở dữ liệu phục vụ Chính phủ điện tử, Chính phủ số; phối hợp Trung tâm Công nghệ thông tin của Bộ Xây dựng xây dựng cơ sở dữ liệu, đồng bộ dữ liệu từ cơ sở dữ liệu dùng chung của Bộ với Trung tâm Dữ liệu quốc gia.

Công tác bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng cũng được chú trọng. Cục Đường bộ Việt Nam đã phê duyệt chủ trương đánh giá an toàn, an ninh mạng tại cơ quan Cục và ban hành quy chế bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng đối với các hệ thống thông tin.

Song song với số hóa dữ liệu, cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh. Cục Đường bộ Việt Nam đã hoàn thành phương án đơn giản hóa 48 thủ tục hành chính; bãi bỏ 7 thủ tục hành chính và 1 điều kiện kinh doanh; đồng thời cắt giảm 51,4% thời gian thực hiện thủ tục hành chính và 58,2% chi phí tuân thủ so với năm 2024.

Những kết quả này cho thấy chuyển đổi số trong ngành đường bộ không chỉ dừng ở việc đưa hồ sơ giấy lên môi trường điện tử. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông và khai thác hiệu quả, dữ liệu trở thành một công cụ quản trị, giúp cơ quan nhà nước quản lý vận tải chủ động hơn, doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ và người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn.

Đây cũng là nền tảng để ngành đường bộ từng bước hình thành hệ sinh thái quản lý vận tải số, trong đó dữ liệu được kết nối xuyên suốt từ cấp phép, quản lý doanh nghiệp, phương tiện, người hành nghề đến thanh tra, kiểm tra và giám sát. Qua đó, chuyển đổi số góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, minh bạch hóa hoạt động vận tải và tăng cường bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.