Đồng Tháp quyết tâm cùng cả nước gỡ cảnh báo 'thẻ vàng' IUU trong năm 2026

Số hóa quản lý tàu cá, Đồng Tháp siết chặt truy xuất nguồn gốc

Tỉnh Đồng Tháp xác định công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về lĩnh vực thủy sản là nền tảng. Tỉnh yêu cầu ngành chức năng địa phương đổi mới nội dung, phương thức truyền thông theo hướng hiện đại, tương tác hai chiều, phù hợp từng nhóm đối tượng, nhất là ngư dân, chủ tàu, doanh nghiệp và cộng đồng ven biển.

Các hình thức tuyên truyền đa dạng như tập huấn, truyền thông trực tiếp tại cảng cá, khu neo đậu, tổ đội nghề cá, kết hợp với việc xây dựng chuyên mục IUU trên cổng thông tin điện tử. Nội dung tập trung vào quy định pháp luật, chế tài xử phạt và hệ lụy của việc vi phạm khai thác IUU, qua đó nâng cao ý thức tự giác chấp hành.

Ảnh minh họa

Đồng thời, tổ chức kiểm kê, lập danh sách, phân loại toàn bộ tàu cá hiện có, bao gồm tàu không đủ điều kiện hoạt động, tàu hoạt động ngoài tỉnh, tàu chưa sang tên đổi chủ, tàu mất kết nối dài ngày để quản lý chặt chẽ theo quy định pháp luật về đăng ký, cấp giấy phép khai thác thủy sản.

Song song với đó, hoàn thành việc đăng ký, đăng kiểm, cấp hoặc gia hạn giấy phép; đối soát dữ liệu thông tin của từng tàu cá và cập nhật dữ liệu tàu cá vào hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) và hệ thống giám sát tàu cá với cơ sở quốc gia về dân cư VNeID. Đảm bảo 100% tàu cá đã đăng ký phải viết biển số, đánh dấu tàu cá theo quy định tại Thông tư số 02/2026/TT-BNNPTNT1 ngày 1/1/2026 của Bộ NN&MT.

Tập trung nguồn lực thực hiện chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản đối với tàu cá không có nhu cầu hoạt động khai thác; chính sách hỗ trợ cấp, thay thế thiết bị giám sát hành trình tàu cá. Qua đó, góp phần giảm áp lực lên nguồn lợi thủy sản và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Đồng Tháp yêu cầu kiểm soát 100% tàu cá ra vào cảng, trạm biên phòng trên nền tảng số, đảm bảo mọi hoạt động xuất, nhập bến, bốc dỡ thủy sản đều được cập nhật trên hệ thống eCDT.

Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin tại cảng cá, trạm kiểm soát để hỗ trợ ngư dân thực hiện các thủ tục điện tử. Việc cấp giấy xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác cho doanh nghiệp được thực hiện đầy đủ, kịp thời, đúng quy định, phục vụ truy xuất nguồn gốc khi xuất khẩu sang thị trường EU.

Tiến hành rà soát, nâng cấp hệ thống cảng cá, đề xuất bổ sung các cảng đủ điều kiện, kể cả cảng tư nhân, nhằm phân bổ tàu hợp lý và tăng hiệu quả kiểm soát.

Lực lượng Kiểm ngư, Biên phòng, Công an tăng cường tuần tra, kiểm tra, kiểm soát trên biển, cửa sông, cửa biển. Trọng tâm là ngăn chặn tàu cá không đủ điều kiện ra khơi, kiểm soát chặt tàu có chiều dài từ 12m đến dưới 15m, nhóm có nguy cơ vi phạm cao.

Đặc biệt, kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm như: khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài, mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) trên 6 giờ không báo cáo vị trí về bờ, hoặc trên 10 ngày không đưa tàu cá về bờ, vượt ranh giới cho phép khai thác trên biển theo quy định.

Với việc quyết liệt triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, Đồng Tháp đặt mục tiêu khắc phục triệt để các tồn tại, quyết tâm cùng cả nước gỡ cảnh báo “thẻ vàng” trong năm 2026.

Theo UBND tỉnh Đồng Tháp, đến nay, tỉnh có 100% tàu cá đang hoạt động đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Bên cạnh đó, 100% tàu cá đã được cập nhật vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, gần như toàn bộ tàu được định danh điện tử, tạo điều kiện cho việc quản lý đồng bộ từ trung ương đến địa phương. Hệ thống giám sát hành trình, kết hợp với các nền tảng số như cơ sở dữ liệu nghề cá và nhật ký khai thác điện tử, đang được vận hành liên tục 24/7. Các tàu cá xuất, nhập bến đều được kiểm soát, theo dõi hành trình và sản lượng, góp phần hạn chế tình trạng khai thác không khai báo.

9 năm nỗ lực gỡ thẻ vàng thủy sản IUU

Ngày 23/10/2017, Ủy ban châu Âu (EC) chính thức áp dụng cảnh báo “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam do tồn tại khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Đây là “cú sốc” lớn đối với ngành thủy sản, khi EU là một trong những thị trường xuất khẩu hàng đầu (top 5) của Việt Nam. Thẻ vàng khiến hàng hóa thủy sản bị kiểm soát chặt chẽ hơn, tăng chi phí, giảm sức cạnh tranh và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu người dân sống nhờ vào biển.

Để gỡ bỏ thẻ vàng IUU, Chính phủ và các bộ ngành liên quan cùng 28 tỉnh, thành phố ven biển đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quyết liệt.

Năm 2017 Thủ tướng ban hành Chỉ thị 45/CT-TTg ngày 13/12 về các nhiệm vụ cấp bách khắc phục cảnh báo EC; Nghị quyết 89/NQ-CP (2018) gia nhập Hiệp định về biện pháp quốc gia cảng (PSMA); Luật Thủy sản sửa đổi năm 2017 được ban hành, tạo khung pháp lý quan trọng; Các quy định về đăng ký, đăng kiểm tàu cá, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), nhật ký khai thác điện tử được đẩy mạnh.

Trong giai đoạn 2019-2023 diễn ra 4 đợt thanh tra của EC với nhiều tồn tại được khắc phục. Tuy nhiên, nguyên nhân chính khiến EC chưa gỡ thẻ vàng là tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài vẫn chưa được xử lý triệt để.

Từ năm 2024-2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chủ trì nhiều phiên họp Ban Chỉ đạo quốc gia chống IUU, nhấn mạnh quyết tâm gỡ thẻ vàng trong năm 2025. Các mục tiêu được đặt ra gồm: thiết lập trật tự quản lý đội tàu nghiêm minh, phát triển nghề cá bền vững, chuyển dịch sang nuôi trồng và chế biến gần bờ, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, chủ quyền biển đảo, bảo vệ uy tín quốc gia. Đến cuối 2025, 100% tàu cá được đăng ký, cập nhật dữ liệu VNFishbase; tỷ lệ vi phạm hành chính giảm mạnh xuống còn 0,33%; hệ thống giám sát điện tử, cảng cá được nâng cấp; các trường hợp vi phạm đều bị xử lý nghiêm.

Đầu tháng 3/2026, đoàn thanh tra EC lần thứ 5 tới Việt Nam – đây là đợt kiểm tra mang tính bước ngoặt khi kết quả của đoàn kiểm tra là yếu tố quyết định đến việc EC gỡ "thẻ vàng" hoặc có thể nâng lên cảnh báo "thẻ đỏ" đối với thủy sản Việt Nam. Ngày 25/2 Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký Công điện 18/CĐ-TTg yêu cầu triển khai 123 nhiệm vụ trọng tâm trong 5 nhóm vấn đề: hoàn thiện khung pháp lý, giám sát tàu cá, truy xuất nguồn gốc, xử lý vi phạm, nâng cao nhận thức.

Hành trình 9 năm gỡ thẻ vàng IUU không chỉ là nỗ lực đáp ứng yêu cầu của EU mà còn là quá trình chuyển mình quan trọng của ngành thủy sản Việt Nam sang quản lý và phát triển bền vững, bảo vệ môi trường biển.