Đồng thuận gia hạn giảm thuế với xe điện, bắt buộc doanh nghiệp sản xuất thu hồi, tái chế pin

Đại biểu Đoàn Hùng Vũ (Đồng Tháp) cho hay, việc khuyến khích phát triển sử dụng xe ôtô điện chạy bằng pin đã được Bộ Xây dựng đánh giá là phù hợp với chủ trương, định hướng của Đảng và nhà nước về tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam tại Hội nghị Thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc lần thứ 26.

Do vậy, đại biểu tán thành Điều 4 của dự thảo luật theo hướng kéo dài thời gian ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin.

Đại biểu Đoàn Hùng Vũ.

“Đây là giải pháp không chỉ giúp giảm tiếng ồn và ô nhiễm không khí tại đô thị mà còn mở ra cơ hội phát triển ngành công nghiệp mới, tạo thêm việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, tôi quan tâm đến những rủi ro ô nhiễm môi trường do pin xe điện gây ra, nhất là khi pin bị hư hỏng hoặc hết hạn sử dụng”, đại biểu nói.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị tiếp tục duy trì chính sách ưu đãi thuế đối với xe điện, hỗ trợ phát triển hệ thống trạm sạc, hạ tầng kỹ thuật và khuyến khích chuyển giao công nghệ sản xuất pin thân thiện với môi trường.

Cùng với đó, Chính phủ cần ban hành quy định bắt buộc các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu xe điện phải thu hồi, tái chế pin đã qua sử dụng; xây dựng hệ thống thu gom, xử lý chuyên nghiệp, đầu tư nghiên cứu công nghệ tái chế và thay thế các loại pin công nghệ cũ bằng loại pin thế hệ mới an toàn hơn với môi trường để tránh tình trạng khắc phục được ô nhiễm này nhưng lại phát sinh một loại ô nhiễm khác.

Trong khi đó, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị cần đánh giá toàn diện cả mặt lợi và hạn chế của xe điện chạy pin. Theo ông, hiện nay xe điện chủ yếu được sử dụng tại các đô thị lớn, trong khi ở các tỉnh, việc tiếp cận còn hạn chế do thiếu trạm sạc, hạ tầng chủ yếu tập trung ở thành phố.

Ông cũng chỉ ra một số bất cập như tại Hà Nội và Tp.HCM, xe điện không được đỗ dưới hầm chung cư, đồng thời việc sạc pin tại các tòa nhà còn bị hạn chế, gây nhiều bất tiện cho người sử dụng.

Đại biểu bày tỏ lo ngại về việc xử lý pin sau khi hết niên hạn sử dụng, cho rằng nếu không có giải pháp phù hợp, nguy cơ gây ô nhiễm môi trường là rất lớn, thậm chí có thể nghiêm trọng hơn cả pin năng lượng mặt trời.

Bên cạnh đó, ông cho rằng cần xem xét lại chính sách thuế để bảo đảm công bằng giữa xe điện và xe sử dụng xăng. Theo ông, thời gian qua nhà nước đã khuyến khích đầu tư vào xe xăng, song hiện nay nhóm này không còn được hưởng ưu đãi, trong khi xe điện tiếp tục được hỗ trợ. Vì vậy, cần đánh giá việc giảm thuế có thực sự mang lại lợi ích cho người tiêu dùng hay chủ yếu cho doanh nghiệp, từ đó xây dựng chính sách thuế công bằng, minh bạch, tránh so bì và cạnh tranh không lành mạnh.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) cho rằng ưu đãi thuế đối với xe điện chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm với các điều kiện hạ tầng đồng bộ. Theo đó, cần đặc biệt chú trọng phát triển hệ thống trạm sạc, bảo đảm khả năng đáp ứng của lưới điện phân phối, xử lý pin thải và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa - những vấn đề đã được đại biểu Phạm Văn Hòa nêu trước đó.

Bà dẫn lại hồ sơ đánh giá tác động, trong đó thừa nhận các rủi ro như quá tải cục bộ lưới điện, thách thức trong xử lý pin sau sử dụng, đồng thời chính sách có thể làm giảm thu ngân sách khoảng 10.000 tỷ đồng mỗi năm.

Từ đó, đại biểu đề nghị sau khi luật được thông qua, Chính phủ cần triển khai đồng bộ các giải pháp ngoài chính sách thuế, nhằm bảo đảm chính sách không chỉ kích cầu tiêu dùng mà còn thực sự thúc đẩy hình thành hệ sinh thái giao thông xanh, phát triển bền vững.