Đóng trường học, giảm giờ làm: Các nước căng mình ứng phó khủng hoảng năng lượng

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tình hình căng thẳng ở Iran gây sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Giá năng lượng tăng vọt khiến nhiều nước triển khai các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu, từ đóng cửa trường học ở Pakistan, cắt giảm giờ làm ở Philippines đến hạn chế sử dụng điều hòa tại Thái Lan.

IEA cũng đưa ra những khuyến nghị nhằm giảm nhu cầu nhiên liệu hóa thạch, như làm việc từ xa hoặc giảm tốc độ khi lái xe.

Thông báo "hết hàng" tại một trạm xăng giữa lúc giá nhiên liệu tăng cao ở Manila, Philippines. (Ảnh: Getty Images)

Đóng cửa trường học, rút ngắn thời gian làm việc

Đầu tháng này, trước áp lực giá nhiên liệu tăng cao, Bangladesh cho các trường đại học nghỉ lễ Eid al-Fitr (lễ hội tôn giáo quan trọng nhất của người Hồi giáo) sớm, nhằm tiết kiệm năng lượng và giảm nhu cầu đi lại.

Pakistan áp dụng các biện pháp mạnh hơn, đóng cửa trường học trong hai tuần và chuyển hoạt động giảng dạy sang trực tuyến.

Quốc gia này cũng cắt giảm 50% ngân sách nhiên liệu cho các cơ quan nhà nước. Khu vực công chuyển sang làm việc 4 ngày mỗi tuần, một nửa nhân sự làm việc từ xa.

Philippines cũng cắt giảm một ngày làm việc trong tuần để ứng phó với khủng hoảng năng lượng do ảnh hưởng từ Trung Đông.

Tại Thái Lan, chính phủ đưa ra hướng dẫn chi tiết cho công chức như sử dụng cầu thang thay thang máy, điều chỉnh nhiệt độ điều hòa lên 27°C và mặc trang phục ngắn tay thay vì vest.

Việt Nam cũng khuyến khích doanh nghiệp triển khai làm việc từ xa.

Đi lại bị hạn chế, chi phí tăng cao

Hoạt động di chuyển toàn cầu bị xáo trộn mạnh kể từ khi xung đột ở Iran bùng nổ. Giá vé máy bay tăng nhanh do chi phí nhiên liệu leo thang, trong khi nhiều chuyến bay bị cắt giảm vì đóng cửa không phận.

Các chuyến bay vẫn hoạt động phải bay vòng để tránh khu vực nguy hiểm, khiến thời gian hành trình kéo dài, tiêu tốn nhiều nhiên liệu và gia tăng phát thải.

Hãng hàng không Qantas (Australia) phải điều chỉnh đường bay từ Perth đến London, bổ sung điểm dừng tiếp nhiên liệu tại Singapore, kéo dài hành trình 18 - 20 tiếng thêm khoảng 3 giờ.

Giá vé máy bay dự báo tiếp tục tăng trong mùa hè, ngay cả khi xung đột hạ nhiệt. IEA khuyến nghị hạn chế di chuyển bằng đường hàng không nếu có phương án thay thế.

Hành khách ngồi chờ trong khi máy bay của Qantas tiếp nhiên liệu ở Australia. (Ảnh: Streamlinefeed)

Trên toàn cầu, giá xăng và dầu diesel tăng cao khiến người dân đổ xô mua tích trữ. Tại Australia, nhiều trạm xăng, thậm chí cả một số thị trấn, đã cạn nhiên liệu, khiến các nhà cung cấp phải áp dụng hạn mức bán cho mỗi khách hàng.

Trước nguy cơ thiếu hụt, Australia nới lỏng tiêu chuẩn nhiên liệu, cho phép sử dụng lại loại nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh cao, vốn liên quan đến ô nhiễm không khí nghiêm trọng.

Tại Anh, người dân được khuyến cáo hạn chế các chuyến đi không cần thiết. Chủ tịch Hiệp hội Ô tô AA Edmund King cho rằng người lái xe có thể điều chỉnh cách lái để tiết kiệm nhiên liệu.

IEA kêu gọi các quốc gia thúc đẩy giao thông công cộng, đi chung xe, lái xe tiết kiệm và giảm tốc độ tối đa trên đường cao tốc ít nhất 10 km/h.

Ngoài ra, cơ quan này cũng đề xuất áp dụng cơ chế luân phiên biển số xe tại các thành phố lớn nhằm giảm ùn tắc và tiết kiệm nhiên liệu.

Nguy cơ mất an ninh lương thực

Mối liên hệ giữa nhiên liệu hóa thạch và hệ thống lương thực ngày càng rõ nét. Giá nhiên liệu cao dự báo đẩy chi phí sản xuất và vận chuyển tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến cả nông dân và người tiêu dùng.

Ai Cập là quốc gia nhập khẩu lúa mì lớn nhất thế giới, trong đó bánh mì là thực phẩm thiết yếu. Giá lúa mì gần đây tăng khoảng 8 lần, từ 2.000 bảng Ai Cập/tấn lên 16.000 bảng (khoảng 8,1 triệu đồng).

Chính phủ Ai Cập áp giá trần đối với bánh mì trước lo ngại lạm phát. Tuy nhiên, việc áp giá trần có thể ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

Phân bón chứa nitơ vốn được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu, cũng phụ thuộc lớn vào khí tự nhiên khiến sản xuất lương thực dễ bị tác động bởi biến động năng lượng.

Liên minh châu Âu (EU) đã áp thuế nhằm giảm phụ thuộc vào phân bón nhập khẩu từ Nga, nhưng vẫn chịu ảnh hưởng từ giá khí đốt tăng cao.

Một nhà hàng ở Ấn Độ phải đóng cửa vì hết khí đốt. (Ảnh: Indian Express)

Tại một số quốc gia, tác động đã hiện hữu rõ rệt. Nhiều nhà hàng tại Ấn Độ buộc phải điều chỉnh thực đơn hoặc tạm đóng cửa do thiếu khí đốt phục vụ nấu ăn.

IEA khuyến nghị ưu tiên sử dụng khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) cho việc nấu ăn hoặc nhu cầu thiết yếu khác, thay vì giao thông. Đồng thời, khuyến khích chuyển sang sử dụng bếp điện và các giải pháp hiện đại để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

"Tình trạng phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch khiến nền kinh tế, ngân sách hộ gia đình và doanh nghiệp dễ bị tổn thương trước các cú sốc địa chính trị và biến động giá", ông Simon Stiell, Tổng thư ký Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), nhận định.

Ông cho rằng việc phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch khiến châu Âu liên tục đối mặt với khủng hoảng, trong khi người dân và doanh nghiệp phải gánh chịu chi phí ngày càng tăng.

"Hợp tác về khí hậu là giải pháp cho tình trạng hỗn loạn hiện nay", Tổng thư ký UNFCCC nhấn mạnh. "Năng lượng tái tạo có thể là 'chìa khóa' thay đổi cục diện".

Hoa Vũ (Nguồn: Euronews)