Dự án Bảo tồn, tu bổ và tôn tạo hệ thống Kinh thành Huế: Vướng mặt bằng, chậm giải ngân

Vướng mắc mặt bằng khiến nhiều hạng mục của dự án Bảo tồn, tu bổ và tôn tạo hệ thống Kinh thành Huế thi công dang dở. 

Nhiều hạng mục trọng điểm chậm tiến độ

Theo báo cáo từ Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, toàn bộ dự án Bảo tồn, tu bổ và tôn tạo hệ thống Kinh thành Huế hiện còn 423 hộ dân chưa bàn giao mặt bằng. Trong đó, khu vực vùng lõi hệ thống Kinh thành, như: Thượng thành, Eo bầu và Hộ Thành hào tồn đọng 204 hộ, làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện hợp phần tu bổ, tôn tạo di tích.

Ông Hoàng Văn Long (trú đường Xuân 68, phường Phú Xuân, TP. Huế) nói rằng, gia đình ông luôn chấp hành chủ trương di dời, tái định cư. Tuy nhiên, hiện gia đình vẫn còn một số vướng mắc về quyền lợi của hộ phụ nên đã gửi đề xuất các ban ngành mong được quan tâm giải quyết thấu đáo. Cụ thể, vợ chồng con trai ông sinh sống thực tế tại lô đất từ năm 2015 đến nay. Tuy nhiên, cơ quan chức năng không xem xét bố trí tái định cư với lý do “không sinh sống tại địa chỉ đất thu hồi”.

Theo Ban Quản lý dự án (QLDA) Di tích Cố đô Huế - chủ đầu tư DA, việc thiếu mặt bằng sạch khiến các gói thầu, hạng mục trọng điểm của dự án chậm tiến độ. Điển hình, hạng mục tu bổ đoạn Tây Thành đài đến cửa Chánh Bắc được khởi công đầu năm 2026, kế hoạch hoàn thành cuối năm 2027 với tổng chi phí xây dựng hơn 137 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến nay, công trình mới đạt khoảng 25% khối lượng hợp đồng do vướng 18 hộ dân trên 900m kè ngoài Hộ Thành hào và 1 hộ tại Eo bầu Bắc Trung.

Hạng mục tu bổ đoạn Nam Hanh đến Đông Phụ đài với tổng chi phí xây dựng 54 tỷ đồng, khởi công giữa năm 2024, dự kiến hoàn thành cuối năm 2026. Dù hạng mục trọng điểm này đã hoàn thành 75% khối lượng nhưng hiện đang phải dừng các phần việc cuối cùng do vướng 18 hộ dân tại 5 Eo bầu. Tương tự, các hạng mục chuẩn bị khởi công trong năm 2026 như đoạn từ Tây Thành Thủy quan đến Tây Thành đài dự kiến khởi công tháng 9/2026 cũng vướng 52 hộ; khu vực Khâm Thiên Giám vướng 11 hộ chưa giải tỏa, di dời.

Đặc biệt, nhiều “điểm nghẽn” mặt bằng thuộc dự án đã kéo dài gần một thập kỷ. Tại Eo bầu Nam Xương đài, khởi công từ 2015 nhưng hạng mục dừng ở mốc 70% khối lượng suốt nhiều năm. Nguyên nhân là do đường dạo thuộc khu vực dốc kéo pháo chưa hoàn thành vì vướng công tác GPMB công trình Tỳ Bà Trang. Đến tháng 4/2026, cơ quan chức năng buộc phải nghiệm thu từng phần đối với 8 hạng mục đã xong để đưa vào sử dụng.

Một hộ dân "án ngữ" ngay đường kéo pháo thuộc hệ thống Kinh thành Huế vẫn chưa di dời. 

Tháo gỡ “điểm nghẽn” về pháp lý

Liên quan đến tiến độ GPMB dự án Bảo tồn, tu bổ và tôn tạo hệ thống Kinh thành Huế, ông Bùi Ngọc Chánh, Trưởng phòng GPMB - Ban QLDA Đầu tư xây dựng khu vực 1 cho biết, đơn vị đang phối hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh vận động người dân bàn giao mặt bằng. Cụ thể, Ban QLDA đang phối hợp với UBND phường Phú Xuân tổ chức 4 đoàn công tác trực tiếp vận động các hộ dân. Về cơ bản, đến nay, các hộ dân đã thống nhất phương án bàn giao mặt bằng nhưng có nguyện vọng xin kéo dài thời gian để chuẩn bị di dời. Dù vậy, quan điểm của chủ đầu tư cũng như chính quyền địa phương là thống nhất thời hạn bàn giao phải được thực hiện trước ngày 15/9 để có cơ sở tiếp tục thi công và dọn dẹp vệ sinh.

Đối với các trường hợp còn tồn đọng, Ban QLDA đang hoàn thiện hồ sơ để tập trung xử lý 3 nhóm vướng mắc chính. Thứ nhất, về mốc thời gian áp dụng chính sách tái định cư: Một số người dân kiến nghị tính mốc áp dụng từ thời điểm phát thông báo thu hồi đất. Tuy nhiên, theo Ban Chỉ đạo GPMB thành phố, dự án phải lấy mốc cố định từ ngày ban hành khung chính sách từ tháng 12/2018. Do đó, những trường hợp phát sinh hộ phụ, kết hôn hoặc chuyển hộ khẩu sau tháng 12/2018 sẽ không đủ điều kiện bố trí tái định cư hộ phụ. Nội dung này đã được Ban QLDA báo cáo lãnh đạo thành phố xem xét, giải quyết nhằm bảo đảm tính pháp lý.

Thứ hai, vướng mắc từ các trường hợp kết hôn sau mốc khung chính sách ban hành. Hiện các cơ quan có thẩm quyền, bao gồm cả tòa án đã giải quyết một số trường hợp và thống nhất lấy mốc thời gian là ngày ban hành khung chính sách năm 2018.

Thứ ba, vướng mắc phát sinh từ thực tế bản án ly hôn. Có trường hợp theo bản án ly hôn, người mẹ được quyền nuôi con nhưng không sinh sống tại địa chỉ thu hồi đất mà chỉ có người chồng và hai con sinh sống. Theo quy định, người chồng và hai con đủ điều kiện tách hộ khẩu, nhưng lại vướng ở chỗ bản án tuyên hai con phải theo mẹ. Dù số lượng không nhiều (khoảng 5 - 6 trường hợp) nhưng Ban QLDA vẫn đang xin ý kiến thành phố xem xét, giải quyết dựa trên thực tế nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người dân.

Để giải quyết dứt điểm các vướng mắc GPMB, Ban QLDA đã kiến nghị UBND TP. Huế giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức họp bàn các phương án tháo gỡ, trọng tâm là giải quyết vướng mắc về mốc thời gian thực hiện. Nhờ triển khai đồng bộ giữa chính sách pháp lý và sự vận động cặn kẽ của 4 tổ công tác, công tác GPMB đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực, tạo sự đồng thuận cao từ người dân để sớm hoàn trả không gian cho di tích.

 Nhiều hộ dân vẫn chưa bàn giao mặt bằng khiến việc thi công tu bổ và tôn tạo hệ thống Kinh thành Huế gặp khó khăn.

Áp lực giải ngân vốn đầu tư công

Ông Phùng Văn Hoàng, Giám đốc Ban QLDA Di tích Cố đô Huế cho biết, dự án Bảo tồn, tu bổ và tôn tạo hệ thống Kinh thành Huế đến nay thực hiện được khoảng 65% khối lượng theo quy mô đầu tư đã được phê duyệt. Qua quá trình triển khai, các hạng mục có kế hoạch tu bổ, phục hồi chủ yếu gặp vướng mắc về công tác đền bù, GPMB. Đối với một số công trình ở các khu vực phía đông, tây, bắc của Kinh thành Huế, hiện vẫn còn hộ dân sinh sống hoặc đã di dời nhưng chưa hoàn thành thủ tục bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư. Do đó, tiến độ thi công có nguy cơ chậm và không bảo đảm kế hoạch hoàn thành các hạng mục dự kiến trong năm 2026.

Trước thực tế đó, các sở, ngành liên quan đã tổ chức nhiều cuộc họp để tháo gỡ. Cụ thể, Ban QLDA Đầu tư xây dựng khu vực 1 đã phối hợp với UBND phường Phú Xuân triển khai công tác kiểm kê, kiểm đếm. Các đơn vị cũng thường xuyên rà soát, đối chiếu các trường hợp cần ưu tiên giải tỏa để bảo đảm đồng bộ với tiến độ thi công.

 Các đơn vị liên quan cũng sẽ tổ chức một đợt tổng rà soát toàn bộ phạm vi khu vực di tích Kinh thành Huế đang vướng mặt bằng để báo cáo UBND thành phố có phương án tháo gỡ. Trên cơ sở đó, chủ đầu tư sẽ có giải pháp cụ thể để bảo đảm hoàn thành hợp phần đền bù, giải tỏa trong năm 2026.

“Do gặp khó khăn trong công tác đền bù, GPMB khiến tiến độ thi công và kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công bị ảnh hưởng, Ban QLDA Di tích Cố đô Huế mong muốn các đơn vị liên quan sớm bàn giao mặt bằng sạch để công trình về đích đúng tiến độ”, ông Phùng Văn Hoàng bày tỏ.