Dư địa xuất khẩu tiềm năng từ xu hướng tiêu dùng mới tại Nhật Bản

Các doanh nghiệp trao đổi bên lề Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Nhật Bản. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Chiều ngày 4/9, tại TP Hà Nội, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đã phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản và Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Nhật Bản (VJBA) tổ chức “Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam – Nhật Bản 2026”.

Tại sự kiện, chia sẻ về tiềm năng hợp tác hai bên, ông Tạ Đức Minh – Tham tán Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản cho biết, quốc đảo Đông Á này là nền kinh tế lớn thứ tư trên thế giới với mức thu nhập bình quân đầu người ở mức cao (khoảng 34.000 USD/năm), quy mô dân số hơn 123 triệu người.

Đối với Việt Nam, Nhật Bản luôn là một trong những đối tác thương mại hàng đầu, mối quan hệ song phương không chỉ là hoạt động giao thương thuần túy mà còn mở rộng mạnh mẽ sang đầu tư, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, hợp tác sâu sắc giữa các địa phương và cùng nhau phát triển chuỗi cung ứng bền vững.

Nghi thức đập nắp thùng rượu Sake truyền thống của Nhật Bản được thực hiện tại Diễn đàn. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Ba xu hướng tiêu dùng mới tại Nhật Bản

Tham tán Tạ Đức Minh cũng đề cập ba xu hướng tiêu dùng mới của thị trường Nhật Bản. Thứ nhất là xu hướng tiêu dùng xanh. Người dân quốc gia này ngày càng ưu tiên và sẵn sàng chi trả số tiền cao hơn cho sản phẩm thân thiện môi trường, có bao bì dễ dàng tái chế và đáp ứng tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Thứ hai là ưa chuộng thực phẩm tốt cho sức khỏe. Do Nhật Bản có dân số già hóa cao nên người tiêu dùng ưu tiên thực phẩm hữu cơ, organic, thực phẩm chức năng, sản phẩm lành mạnh như ít đường ít muối, có nguồn gốc tự nhiên, có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng và minh bạch.

Thứ ba là sự bùng nổ thương mại điện tử tại Nhật Bản. Các nền tảng mua sắm trực tuyến như Amazon... đã và đang trở thành kênh tiêu thụ thiết yếu của người dân nước này. Thông qua đó, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm một kênh đưa sản phẩm tới trực tiếp tay người tiêu dùng Nhật.

“Để xuất khẩu thành công thì việc hiểu nhu cầu hiện tại của thị trường là chưa đủ, doanh nghiệp phải đón đầu xu hướng tương lai,” ông Tạ Đức Minh nhấn mạnh.

Chia sẻ thêm về cơ hội mở rộng các ngành hàng thế mạnh của Việt Nam, ông Minh cho hay, Nhật Bản là quốc gia có tỷ lệ tự cung tự cấp lương thực thấp (khoảng 38%), điều này đồng nghĩa mỗi năm nước này phải nhập khẩu khối lượng khổng lồ về nông sản, thủy sản, thực phẩm từ thế giới, phục vụ nhu cầu trong nước. Đây sẽ là không gian để doanh nghiệp Việt đẩy mạnh hàng hóa vào thị trường này, nhất là khi nhiều sản phẩm Việt đã có mặt tại Nhật Bản.

Ở các lĩnh vực cụ thể, đối với nông sản, doanh nghiệp Việt bắt đầu xây dựng chỗ đứng vững chắc với các sản phẩm như thanh long, cà phê, chuối, xoài, vải nhãn, hạt điều, hồ tiêu, quế. Bên cạnh đó, các sản phẩm lớn như sầu riêng, dừa tươi, sản phẩm chế biến sâu cũng đang mở ra tiềm năng lớn khi thị trường này có nhu cầu lớn.

Ở lĩnh vực thủy sản, Việt Nam nhiều năm liền là nhà cung cấp lớn cho thị trường này, cùng với đó các mặt hàng như mực, bạch tuộc, cua cũng đang được mở rộng thị phần tại đây.

Không chỉ dừng lại ở các ngành hàng thế mạnh của Việt Nam, ông Minh cũng cho biết, hiện các tập đoàn lớn của Nhật Bản đã bắt đầu tìm kiếm đối tác tại Việt Nam thuộc nhóm cơ khí chính xác, linh kiện điện tử, công nghiệp hỗ trợ, thiết bị y tế, vật liệu xây dựng, với mục tiêu mở rộng chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Nhật. Đây sẽ là cơ hội để các doanh nghiệp trong các nhóm này tiếp cận và mở rộng sang các đối tác Nhật Bản.

Ông Tạ Đức Minh – Tham tán Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Những lưu ý khi thâm nhập thị trường Nhật Bản

Nhìn trong tổng thể, Nhật Bản là thị trường hấp dẫn nhưng cũng là một trong những thị trường khó tính và nghiêm ngặt trên thế giới. Do đó, ông Minh cho rằng, doanh nghiệp muốn thâm nhập thành công và phát triển lâu dài sẽ cần chú trọng vào 5 yếu tố cốt lõi.

Thứ nhất, sản phẩm của doanh nghiệp phải có chất lượng ổn định. Người Nhật có thể chấp nhận sản phẩm mức giá cao nhưng không chấp nhận việc chất lượng thay đổi giữa các lô hàng.

Thứ hai là tuân thủ pháp lý tuyệt đối. Doanh nghiệp tuân thủ nghiêm túc về an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật, tiêu chuẩn kỹ thuật và truy xuất nguồn gốc. “Mỗi lỗi nhỏ của doanh nghiệp có thể ảnh hưởng đến cả thương hiệu quốc gia,” ông Minh chia sẻ.

Thứ ba là đầu tư vào bao bì thương hiệu. Thực tế, nhiều sản phẩm Việt chất lượng tốt, ăn ngon, dùng bền nhưng lại chưa tạo được ấn tượng trên kệ hàng nước này, do thiết kế bao bì còn đơn giản, chưa bắt mắt, chưa phù hợp với thị hiếu người Nhật.

Thứ tư là giữ vững chữ tín khi giao hàng. Doanh nghiệp phải đảm bảo giao hàng đúng thời hạn, đúng số lượng, đúng cam kết bởi người Nhật luôn rất coi trọng chữ tín.

Thứ năm là chiến lược dài hạn và kiên trì. Nhật Bản không phải thị trường thích hợp cho doanh nghiệp nào muốn ăn sổi, muốn phát triển ngay lập tức. Nhưng nếu phát triển được, mối quan hệ giữa doanh nghiệp và đối tác sẽ phát triển rất lâu dài, bền vững, có thể kéo hàng thập kỷ hoặc lâu hơn, theo Tham tán Tạ Đức Minh.

Sản phẩm hương của công ty Diệu Nhàn trưng bày tại Diễn đàn. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Bên lề diễn đàn, khoảng 50 doanh nghiệp từ Nhật Bản và các nước đã tới tham dự Diễn đàn và kết nối với các doanh nghiệp Việt Nam.

Trao đổi với Mekong ASEAN, bà Nguyễn Thu Nhàn, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Diệu Nhàn cho biết, các đối tác Nhật Bản đặc biệt đề cao yếu tố xanh trong sản phẩm. Với các sản phẩm hương, doanh nghiệp chú trọng phát triển theo hướng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số và hướng tới phát triển bền vững.

Theo bà Nhàn, tiềm năng của sản phẩm nằm ở việc xây dựng chuỗi từ vùng nguyên liệu, sản xuất đến người tiêu dùng, qua đó hạn chế khâu trung gian. Doanh nghiệp cũng đang tạo điều kiện để người dân có thêm nguồn thu từ vùng nguyên liệu, đồng thời thực hiện vai trò nhà sản xuất và bao tiêu nguyên liệu cho sản phẩm.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp lựa chọn phương thức bán hàng trực tiếp, đưa sản phẩm tới tay người tiêu dùng và chịu trách nhiệm về sản phẩm.

Dù Nhật Bản là thị trường có yêu cầu cao, bà Nhàn cho biết doanh nghiệp vẫn tự tin với khả năng đáp ứng nhờ chủ động vùng trồng, vùng nguyên liệu và kiểm soát quá trình sản xuất.

Các sản phẩm hương của doanh nghiệp hiện đã được tiêu thụ tại thị trường nội địa và xuất khẩu sang một số thị trường như Mỹ, Philippines.

Sản phẩm trưng bày tại Diễn đàn. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Ở chiều ngược lại, thị trường Việt Nam cũng rất hấp dẫn với các doanh nghiệp Nhật Bản. Theo bà Nguyễn Thị Huyền Thu, Giám đốc Công ty TNHH NGUYENTHUGPDSM.JP, người tiêu dùng Việt Nam đặc biệt ưa chuộng các sản phẩm của Nhật Bản. Đây sẽ là cơ sở để doanh nghiệp kỳ vọng mở rộng hợp tác với các đối tác Việt Nam thông qua những dòng sản phẩm mới.

Theo bà Thu, sau 10 năm hoạt động tại thị trường Việt Nam, các sản phẩm mỹ phẩm và thực phẩm chức năng của doanh nghiệp được người tiêu dùng đón nhận rất tích cực. Do đó, bà tin rằng các sản phẩm mới của doanh nghiệp giới thiệu tại Diễn đàn ngày hôm nay cũng sẽ được đón nhận sự ủng hộ tương tự.