Du lịch Việt Nam: Đã đến lúc chuyển từ tăng lượng sang tăng giá trị

Ảnh minh họa được tạo bởi AI

Du lịch lâu nay thường được nhìn qua những con số như lượng khách quốc tế, doanh thu lưu trú, ăn uống, vận tải hay lữ hành. Nhưng phía sau một du khách còn là cả một chuỗi tiêu dùng rộng lớn. Một điểm đến phát triển và giàu tính văn hóa sẽ kéo theo nhu cầu vận chuyển, logistics, ăn uống, mua sắm, chăm sóc cá nhân, hàng tiêu dùng, vui chơi giải trí. Khi sức mua tăng, sản xuất cũng có thêm động lực, từ hàng công nghiệp tiêu dùng đến nông sản, thực phẩm và các sản phẩm đặc trưng địa phương.

Ở góc độ bán lẻ và hàng tiêu dùng, bà Lê Thị Hồng Nhi, Phó Tổng giám đốc Unilever Việt Nam cho rằng, du lịch và bán lẻ có mối quan hệ đồng hành song song. Một điểm đến thực sự phát triển sẽ kéo theo logistics, vận chuyển, bán lẻ và nhiều ngành khác, trong đó có cả nông nghiệp. Như vậy, giá trị của một du khách không chỉ nằm ở số tiền họ trả cho phòng khách sạn hay bữa ăn. Giá trị đó còn nằm ở hàng loạt giao dịch phát sinh trong suốt hành trình. Đây chính là phần dư địa mà ngành du lịch cần khai thác sâu hơn.

Việt Nam không nhất thiết phải bằng mọi giá thu hút thêm 1-2 triệu lượt khách mỗi năm nếu những dòng khách hiện có chưa được khai thác hết sức mua. Một du khách ở lại thêm một ngày, dành thêm vài giờ cho mua sắm, trải nghiệm thêm một sản phẩm văn hóa, sử dụng thêm dịch vụ địa phương hay mang một sản phẩm Việt Nam về nước đều có thể tạo ra giá trị lớn hơn cho nền kinh tế.

PGS.TS. Phạm Trung Lương, nguyên Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu Phát triển Du lịch chia sẻ, một trong những vấn đề lớn của du lịch Việt Nam là làm thế nào để kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách. Mua sắm có thể là một lời giải, nhưng không phải bằng cách đơn thuần xây thêm những trung tâm thương mại.

Với mô hình outlet chẳng hạn, không thể chỉ tập hợp các thương hiệu quốc tế để bán hàng. Điều quan trọng là phải kết hợp những thương hiệu quốc tế với bản sắc Việt Nam, ẩm thực, giải trí, văn hóa địa phương và các trải nghiệm bổ trợ.

Nói cách khác, một điểm mua sắm phải trả lời được câu hỏi rất thực tế là lý do du khách phải dành nửa ngày, thậm chí một ngày trong chuyến đi chỉ để mua sắm?

Câu trả lời không thể chỉ là nhiều thương hiệu hay giá bán hấp dẫn. Nếu chỉ vậy, một trung tâm mua sắm ở Việt Nam rất khó cạnh tranh với những điểm đến mua sắm nổi tiếng trong khu vực. Điều du khách cần có thể là một trải nghiệm tổng thể là mua sắm, thưởng thức ẩm thực, xem biểu diễn, khám phá văn hóa, trải nghiệm không gian kiến trúc, tìm hiểu sản phẩm địa phương và mang về những món quà có câu chuyện riêng. Khi đó, mua sắm không còn là hoạt động phụ trong một chuyến du lịch. Nó trở thành một lý do để du khách ở lại lâu hơn. Và chỉ cần kéo dài thêm vài giờ, giá trị kinh tế đã có thể lan sang nhiều ngành khác.

Du khách mua một sản phẩm không chỉ tạo doanh thu cho nhà bán lẻ. Họ cần vận chuyển, đóng gói, ăn uống, vui chơi, thanh toán, sử dụng dịch vụ. Nếu sản phẩm đó có nguồn gốc từ Việt Nam, dòng tiền còn có thể quay ngược về nhà sản xuất, vùng nguyên liệu, người nông dân và cộng đồng địa phương. Đây thật sự là sức mạnh của liên kết du lịch - bán lẻ.

Một khía cạnh khác ít được nhìn nhận đầy đủ là khả năng quảng bá điểm đến thông qua hàng tiêu dùng. Với ngành hàng tiêu dùng, chăm sóc cá nhân và vệ sinh môi trường, đóng góp của du lịch trước hết còn nằm ở quảng bá hình ảnh. Mỗi sản phẩm đến tay người tiêu dùng, trong đó có du khách, đều có thể trở thành một hình thức quảng bá. Điều này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh hàng triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam mỗi năm. Mỗi sản phẩm được du khách sử dụng trong khách sạn, mua tại cửa hàng hay mang về nước không chỉ còn là một giao dịch thương mại. Nếu được gắn với câu chuyện phù hợp, đó còn là một điểm chạm để kể về đất nước, con người và chất lượng hàng hóa Việt Nam.

Hàng triệu sản phẩm cùng với các chiến dịch quảng bá gắn với du lịch có thể tạo ra một mạng lưới truyền thông tự nhiên vượt ra ngoài biên giới. Du lịch không chỉ “tiêu dùng” hàng hóa mà có thể trở thành một kênh đưa thương hiệu Việt đi xa hơn.

Đây là lý do cần nhìn ngành du lịch như một hệ sinh thái kinh tế thay vì một ngành dịch vụ hoạt động riêng lẻ.

Ông Nguyễn Trùng Khánh, Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam cho biết, Việt Nam đã vươn từ vị trí thứ 5 lên top 3 điểm đến thu hút khách hàng đầu Đông Nam Á và liên tục được vinh danh ở các hạng mục như “Điểm đến Di sản hàng đầu thế giới”, “Điểm đến hàng đầu châu Á”. Những thành quả đó tạo ra lợi thế thương hiệu rất lớn.

Nhưng thương hiệu điểm đến chỉ thực sự có giá trị khi chuyển hóa được thành doanh thu, việc làm, đầu tư và sức mua cho nền kinh tế. Muốn vậy, du lịch phải kết nối sâu hơn với bán lẻ và tiêu dùng; bán lẻ phải gắn với văn hóa và trải nghiệm; hàng tiêu dùng phải có câu chuyện; sản phẩm địa phương phải bước vào những không gian tiêu dùng hiện đại; còn các điểm mua sắm phải trở thành một phần của hành trình khám phá điểm đến.

Khi đó, một chuyến đi không kết thúc ở cửa khách sạn hay sân bay. Nó tiếp tục được kéo dài trong nhà hàng, cửa hàng, trung tâm outlet, siêu thị, không gian văn hóa và cả trong những sản phẩm mà du khách mang về nước.

Thước đo mới của du lịch Việt Nam vì thế không chỉ là có bao nhiêu triệu khách đến mà là mỗi triệu khách tạo ra bao nhiêu giá trị và bao nhiêu ngành kinh tế cùng được hưởng lợi. Đó mới là cách để du lịch từ một ngành tạo sức cầu trở thành một động lực lan tỏa sức mua và kích hoạt cả hệ sinh thái sản xuất và tiêu dùng trong nước.