Dữ liệu, AI và an ninh mạng: Bài toán mới của báo chí số

Sáng 23/10/2026, Hội thảo chuyên đề “Dữ liệu và công nghệ số: Nền tảng an toàn cho báo chí Công an nhân dân” đã diễn ra trong khuôn khổ Liên hoan Truyền hình, Phát thanh, Điện ảnh CAND lần thứ XV – Năm 2026 do Bộ Công an và Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp tổ chức, diễn ra từ ngày 22/10/2026 đến ngày 27/10/2026 tại Thủ đô Hà Nội.

Hội thảo tập trung vào ba vấn đề: khai thác kho tư liệu báo chí bằng trí tuệ nhân tạo (AI), bảo đảm an ninh mạng cho hạ tầng truyền hình số và nâng cao năng lực nhận diện, xác minh thông tin giả mạo trong bối cảnh công nghệ tạo sinh phát triển nhanh chóng.

DỮ LIỆU VÀ AI: KHAI MỞ GIÁ TRỊ CỦA KHO TƯ LIỆU BÁO CHÍ

Các cơ quan báo chí đang tích lũy khối lượng lớn dữ liệu hình ảnh, âm thanh, video và tư liệu nghiệp vụ. Tuy nhiên, việc số hóa và lưu trữ mới chỉ là bước đầu. Thách thức đặt ra là tổ chức dữ liệu khoa học, tạo điều kiện tìm kiếm và khai thác hiệu quả nguồn tư liệu phục vụ sản xuất nội dung.

Trung tướng Đỗ Triệu Phong, Cục trưởng Cục Truyền thông Công an nhân dân. Ảnh: BTC

Phát biểu khai mạc, Trung tướng Đỗ Triệu Phong, Cục trưởng Cục Truyền thông Công an nhân dân, nhấn mạnh dữ liệu đã trở thành nguồn lực chiến lược, công nghệ số đang thay đổi cách sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin và trí tuệ nhân tạo mở ra nhiều cơ hội mới cho báo chí, truyền thông. Công nghệ giúp thông tin đến với công chúng nhanh hơn, hỗ trợ phân tích dữ liệu và nâng cao chất lượng tác phẩm. Nhưng tin giả, hình ảnh giả mạo, dữ liệu bị đánh cắp hay hệ thống bị tấn công cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến uy tín cơ quan báo chí, quyền lợi của tổ chức, cá nhân, thậm chí tác động đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.

Đối với báo chí Công an nhân dân, kho tư liệu tích lũy qua nhiều năm còn lưu giữ những dấu mốc quan trọng trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự, đấu tranh phòng, chống tội phạm và xây dựng lực lượng. Nếu được quản trị và khai thác hiệu quả, nguồn dữ liệu này có thể hỗ trợ phóng viên, biên tập viên tìm kiếm tư liệu, đối chiếu thông tin và xây dựng các tác phẩm báo chí.

Chia sẻ về việc ứng dụng AI trong quản trị, bóc tách và tìm kiếm ngữ nghĩa kho tư liệu truyền hình công an nhân dân, ThS. Đặng Tuấn Tiến, Viện trưởng Viện Khoa học Quản trị nhân lực và Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (IHRAI), đã đề cập đến các giải pháp như chuyển lời nói thành văn bản, bổ sung thông tin mô tả cho dữ liệu, xây dựng bộ từ điển ngữ nghĩa và tìm kiếm theo nội dung.

“Những công nghệ này có thể giúp người làm báo tìm kiếm thông tin trong kho tư liệu thuận tiện hơn, giảm thời gian xử lý thủ công và mở rộng khả năng tái sử dụng dữ liệu đã lưu trữ”, ThS. Đặng Tuấn Tiến nói. “Tuy nhiên, AI không thể thay thế hoàn toàn quy trình nghiệp vụ báo chí. Kết quả nhận diện, phân loại và trích xuất thông tin vẫn cần được đối chiếu với tư liệu gốc, đặc biệt đối với những nội dung liên quan đến an ninh, trật tự. Việc ứng dụng công nghệ cũng đòi hỏi cơ chế quản trị dữ liệu, phân quyền truy cập và kiểm soát thông tin đầu ra phù hợp”.

Bài toán vì vậy không chỉ là đưa AI vào quy trình sản xuất, mà còn phải bảo đảm dữ liệu được quản lý an toàn và kết quả xử lý có thể kiểm chứng.

BẢO VỆ HẠ TẦNG SỐ TRƯỚC NGUY CƠ TẤN CÔNG MẠNG

Quá trình chuyển đổi số khiến nhiều công đoạn sản xuất báo chí phụ thuộc vào hệ thống mạng, nền tảng lưu trữ và các công cụ xử lý nội dung. Cùng với đó, nguy cơ mất an toàn thông tin cũng mở rộng trên toàn bộ chuỗi tác nghiệp, từ ghi hình tại hiện trường, lưu trữ tư liệu, dựng phim đến xuất bản, truyền dẫn và phân phối nội dung.

Theo ông Nguyễn Minh Đức, nhà sáng lập kiêm CEO Công ty Cổ phần An toàn thông tin CyRadar, các nguy cơ như mã độc tống tiền, chiếm đoạt tài khoản quản trị, đánh cắp dữ liệu hoặc can thiệp vào luồng phát sóng có thể gây gián đoạn hoạt động, làm thất thoát tài sản số và ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan báo chí.

Theo các chuyên gia, dữ liệu, công nghệ số và an toàn thông tin là những yếu tố then chốt trong chuyển đổi số báo chí. Với báo chí Công an nhân dân, đây còn là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm độ tin cậy của thông tin, củng cố niềm tin của người dân và phục vụ nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự. Ảnh: BTC

Để hạn chế rủi ro, các giải pháp bảo vệ cần được triển khai đồng bộ, từ kiểm soát quyền truy cập, phân vùng mạng, bảo vệ tài khoản đến giám sát hệ thống và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường. Việc sao lưu dữ liệu an toàn và xây dựng phương án khôi phục sau sự cố cũng là những khâu quan trọng nhằm duy trì hoạt động liên tục.

“Đối với các cơ quan báo chí, bảo đảm an ninh mạng không chỉ nhằm ngăn chặn tấn công mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng bảo vệ kho tư liệu, duy trì hệ thống sản xuất và phân phối nội dung. Khi dữ liệu và các nền tảng công nghệ ngày càng liên kết chặt chẽ, một điểm yếu về bảo mật có thể ảnh hưởng đến nhiều khâu trong quy trình vận hành”, ông Nguyễn Minh Đức nói. Theo chuyên gia, an toàn thông tin cần được tính đến ngay trong quá trình xây dựng, vận hành và mở rộng các hệ thống số, thay vì chỉ được chú trọng khi sự cố xảy ra.

TIN GIẢ, DEEPFAKE VÀ YÊU CẦU NÂNG CAO NĂNG LỰC XÁC THỰC THÔNG TIN

Sự phát triển của AI tạo sinh đang khiến việc tạo hình ảnh, video và giọng nói giả mạo ngày càng dễ dàng. Các sản phẩm deepfake có thể bị lợi dụng để mạo danh cá nhân, tổ chức, phát tán thông tin sai sự thật hoặc thực hiện hành vi lừa đảo.

Đối với báo chí, đây là thách thức trực tiếp đối với quy trình xác minh nguồn tin, nhất là khi nội dung trên mạng xã hội lan truyền nhanh và tạo áp lực phải cập nhật thông tin kịp thời.

Tại hội thảo, ông Ngô Minh Hiếu, đồng sáng lập kiêm CEO Chống Lừa Đảo, chuyên gia an toàn không gian mạng, đã chia sẻ về nội dung “Báo động tin giả và giải pháp chống deepfake mạo danh”, tập trung vào các hình thức lừa đảo trực tuyến, dấu hiệu nhận biết nội dung giả mạo và phương pháp xác minh hình ảnh, video.

Một số phương pháp được ông Ngô Minh Hiếu đề cập gồm kiểm tra siêu dữ liệu của tệp, phân tích dấu hiệu bất thường trong hình ảnh, âm thanh và truy tìm nguồn gốc nội dung. Các công cụ kỹ thuật có thể hỗ trợ phát hiện nguy cơ, nhưng không phải lúc nào cũng đưa ra kết luận chính xác tuyệt đối. Siêu dữ liệu có thể bị thay đổi hoặc loại bỏ, trong khi các dấu hiệu giả mạo ngày càng khó nhận biết khi công nghệ tiếp tục phát triển.

“Do đó, việc xác minh cần kết hợp nhiều phương pháp, từ kiểm tra dữ liệu kỹ thuật, tìm kiếm nguồn đăng tải ban đầu đến đối chiếu với các nguồn độc lập và xác minh trực tiếp khi cần thiết. Kết quả từ công cụ phát hiện AI chỉ nên được xem là căn cứ hỗ trợ, không phải bằng chứng duy nhất để kết luận một nội dung là thật hay giả”, ông Ngô Minh Hiếu nói.

Hội thảo chuyên đề “Dữ liệu và công nghệ số: Nền tảng an toàn cho báo chí Công an nhân dân” diễn ra trong khuôn khổ Liên hoan Truyền hình, Phát thanh, Điện ảnh CAND lần thứ XV – Năm 2026. Ảnh: BTC

Trong hoạt động báo chí, yêu cầu này càng quan trọng khi hình ảnh hoặc video chưa được kiểm chứng có thể nhanh chóng được chia sẻ lại, khiến thông tin sai lệch tiếp tục lan rộng. Công nghệ hỗ trợ phát hiện nội dung giả mạo, nhưng trách nhiệm kiểm chứng trước khi xuất bản vẫn thuộc về người làm báo.

Theo các chuyên gia, dữ liệu, công nghệ số và an toàn thông tin là những yếu tố then chốt trong chuyển đổi số báo chí. Với báo chí Công an nhân dân, đây còn là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm độ tin cậy của thông tin, củng cố niềm tin của người dân và phục vụ nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự.

Thông qua các tham luận và trao đổi chuyên môn, hội thảo hướng tới nâng cao nhận thức về quản trị dữ liệu, ứng dụng AI có trách nhiệm, bảo vệ hạ tầng số và chủ động phòng ngừa nguy cơ trên không gian mạng. Đây cũng là dịp để các cơ quan, đơn vị trao đổi kinh nghiệm, tìm kiếm giải pháp phù hợp với yêu cầu thực tiễn, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số báo chí theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và an toàn.

Thông điệp xuyên suốt của Hội thảo là: Lấy dữ liệu làm nền tảng, công nghệ số làm động lực, an toàn làm điều kiện tiên quyết và chất lượng thông tin, niềm tin của nhân dân làm thước đo hiệu quả. Công nghệ càng phát triển, trách nhiệm kiểm chứng càng phải được đề cao; ứng dụng AI càng sâu rộng, yêu cầu bảo vệ dữ liệu, giữ vững bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp của người làm báo càng trở nên quan trọng.