Dữ liệu đất đai hoàn thành đến đâu, đưa vào khai thác, phục vụ người dân ngay đến đó

Hơn 73,1 triệu thửa đất đã được đồng bộ về Trung ương, gần 38,6 triệu thửa bảo đảm tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”, sẵn sàng phục vụ giải quyết thủ tục hành chính. Đằng sau những con số ấy là một cuộc “tổng rà soát” dữ liệu đất đai trên quy mô chưa từng có, với sự phối hợp giữa ngành Nông nghiệp và Môi trường, lực lượng Công an và chính quyền các địa phương. Dữ liệu đang từng bước trở thành “hạ tầng” mới của quản lý đất đai, giúp người dân giảm giấy tờ, giảm đi lại và giao dịch an toàn hơn. Xung quanh câu chuyện này, phóng viên (PV) Báo CAND đã có cuộc trò chuyện với ông Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT).

PV: Thưa ông, việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa nền tảng trong quản lý Nhà nước, phát triển kinh tế xã hội và chuyển đổi số quốc gia. Xin ông cho biết, đến thời điểm hiện tại, tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia trên toàn quốc đã có những kết quả thế nào?

Ông Mai Văn Phấn: Việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai là nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng được Đảng, Quốc hội, Chính phủ đặc biệt quan tâm chỉ đạo nhằm hiện đại hóa công tác quản lý đất đai, phục vụ phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Tiếp theo Chiến dịch làm giàu, làm sạch dữ liệu đất đai, Bộ NN&MT đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 05/CT-TTg ngày 13/2/2026 để đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai; đồng thời, đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an rà soát về mục tiêu, yêu cầu và phạm vi để xác định rõ các nhiệm vụ phải thực hiện, trên cơ sở đó đã ban hành Kế hoạch số 2959/KH-BNNMT-BCA ngày 29/3/2026 đảm bảo “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ kết quả” để phân công cụ thể các nhiệm vụ trong xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai.

Tính đến ngày 30/7/2026, cả nước đã đồng bộ về trung ương trên 73,1 triệu thửa đất trong tổng số hơn 100,6 triệu thửa đất toàn quốc, đạt gần 73%. Trong đó, gần 38,6 triệu thửa đất đã bảo đảm tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”, sẵn sàng phục vụ giải quyết thủ tục hành chính; khoảng 34,5 triệu thửa đang tiếp tục được làm giàu, làm sạch, đối khớp bổ sung thông tin. Quy trình thủ tục hành chính về đất đai đã được nhiều địa phương tái cấu trúc theo hướng điện tử hóa toàn trình dựa trên cơ sở dữ liệu đất đai "đúng - đủ - sạch - sống" đã được kết nối và đưa vào phục vụ người dân ngay, không chờ hoàn thành toàn bộ; đồng thời đảm bảo duy trì dữ liệu, cập nhật dữ liệu theo thời gian thực. Song song với việc đưa dữ liệu vào vận hành, cơ sở dữ liệu đất đai đang được kết nối, chia sẻ với Trung tâm dữ liệu quốc gia và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; dữ liệu về giấy chứng nhận đã được công bố để khai thác thay thế thành phần hồ sơ trong giải quyết thủ tục hành chính và các lĩnh vực khác có liên quan. Ngoài ra, Bộ Công an đang phối hợp với Bộ NN&MT hoàn thiện tích hợp giấy chứng nhận lên VNeID. Đây chính là tinh thần “dữ liệu hoàn thành đến đâu, đưa vào khai thác, phục vụ ngay đến đó”.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai Mai Văn Phấn.

PV: Thưa ông, quá trình xây dựng, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu đất đai có những khó khăn thách thức nào và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã khắc phục vượt qua những khó khăn thách thức đó ra sao?

Ông Mai Văn Phấn: Có thể nói, xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai cho hơn 100 triệu thửa đất trên cả nước là khối lượng công việc rất lớn, trong khi thời gian hoàn thành ngắn nên trong quá trình triển khai các địa phương gặp một số khó khăn thách thức. Thứ nhất là thách thức từ lịch sử dữ liệu. Dữ liệu đất đai được hình thành qua nhiều thời kỳ, trước và sau những năm 1975 đến nay, với nền tảng công nghệ và quy định kỹ thuật khác nhau; tồn tại song song mô hình tập trung và phân tán cùng nhiều phần mềm khác nhau tại các địa phương. Bản đồ, hồ sơ địa chính, giấy chứng nhận cấp qua nhiều giai đoạn nên thông tin về chủ sử dụng đất nhiều trường hợp không đầy đủ, nhất là ở vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; cơ sở hạ tầng để lưu trữ hồ sơ giấy ở một số nơi chưa được đầu tư đúng mức, khiến việc tra cứu, đối soát mất rất nhiều thời gian.

Bên cạnh đó, qua quá trình triển khai đã bộc lộ hạ tầng kỹ thuật, công cụ hỗ trợ và cán bộ kỹ thuật nhiều địa phương chưa đáp ứng được yêu cầu. Nhân lực vừa có chuyên môn nghiệp vụ đất đai, vừa giỏi công nghệ thông tin còn thiếu, cán bộ chuyên môn về đất đai ở địa phương phải vừa hoàn thiện khối lượng dữ liệu đất đai rất lớn, vừa giải quyết các công việc thường xuyên cũng như thủ tục đất đai hằng ngày cho người dân…

Để giải quyết những khó khăn trên, Bộ NN&MT phối hợp cùng các địa phương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Đáng chú ý, các địa phương đã thay đổi cách làm, tổ chức các “chiến dịch”, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an để phát huy thế mạnh của lực lượng Công an cơ sở trong xác thực thông tin với dữ liệu dân cư. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang cùng các địa phương hoàn thành hạ tầng và phần mềm quản lý hệ thống thông tin đất đai, thiết lập hệ thống theo dõi tiến độ theo thời gian thực đến từng địa phương, vận hành theo nguyên tắc “6 rõ: Rõ việc, rõ người, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm". Trong thời gian qua, các đoàn công tác liên ngành đã trực tiếp kiểm tra, hướng dẫn tại địa phương cũng như duy trì các nhóm hỗ trợ kỹ thuật trực tuyến để giải đáp vướng mắc ngay trong ngày.

PV: Người dân rất quan tâm đến cụm từ “đúng - đủ - sạch - sống” về dữ liệu đất đai. Xin ông giải thích những ý nghĩa căn bản của khái niệm đó?

Ông Mai Văn Phấn: Trước hết, tôi rất vui vì người dân quan tâm đến cụm từ này. “Đúng - đủ - sạch - sống” không phải là khẩu hiệu của riêng ngành đất đai, mà chính là nguyên tắc cốt lõi về dữ liệu quốc gia đã được các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước nhấn mạnh một cách rất hình ảnh rằng, dữ liệu là “sức sống” của chuyển đổi số - nếu không có dữ liệu "đúng - đủ - sạch - sống" thì ngay cả trí tuệ nhân tạo cũng không thể phát huy tác dụng; và mỗi cơ quan, địa phương phải coi việc xây dựng, làm sạch dữ liệu là trách nhiệm chính trị của mình. Quán triệt sâu sắc chỉ đạo, ngành quản lý đất đai xác định “đúng - đủ - sạch - sống” là bốn tiêu chuẩn chất lượng bắt buộc mà mỗi thửa đất trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai phải đạt được. Có thể hiểu một cách giản dị như sau:

Dữ liệu đất đai “sống” là dữ liệu được cập nhật thường xuyên, liên tục, theo thời gian thực. Ảnh: Quang Vinh

Thứ nhất, dữ liệu phải “đúng”. Nghĩa là thông tin về thửa đất trong cơ sở dữ liệu phải chính xác, phản ánh trung thực hiện trạng pháp lý và hiện trạng sử dụng đất trên thực địa: Đúng vị trí, đúng ranh giới, đúng diện tích, đúng mục đích sử dụng, đúng chủ sử dụng đất. Dữ liệu đúng thì Nhà nước quản lý đúng, người dân được bảo vệ đúng quyền lợi hợp pháp của mình, hạn chế tối đa tranh chấp, khiếu kiện.

Thứ hai, dữ liệu phải “đủ”. Nghĩa là mỗi thửa đất phải có đầy đủ các trường thông tin cần thiết - từ dữ liệu không gian trên bản đồ địa chính đến dữ liệu thuộc tính về đăng ký, cấp giấy chứng nhận.

Thứ ba, dữ liệu phải “sạch”. Nghĩa là dữ liệu đã được rà soát, đối soát, chuẩn hóa, loại bỏ sai sót và đặc biệt là được xác thực, làm sạch với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư - bảo đảm mỗi thửa đất gắn đúng với con người thật, định danh thật. Thực tế hiện nay dữ liệu đất đai của chúng ta hình thành qua nhiều thời kỳ, nhiều nguồn, không tránh khỏi trùng lặp, sai lệch, mâu thuẫn giữa hồ sơ giấy và dữ liệu số, giữa các cấp quản lý.

Thứ tư, dữ liệu phải “sống”. Dữ liệu “sống” là dữ liệu được cập nhật thường xuyên, liên tục, theo thời gian thực. Đất đai luôn biến động, do đó nếu dữ liệu không được cập nhật ngay khi biến động phát sinh thì dù hôm nay "đúng - đủ - sạch", chỉ sau một thời gian ngắn sẽ trở thành dữ liệu “chết”. Vì vậy, chúng tôi quán triệt nguyên tắc: Dữ liệu hoàn thành đến đâu phải đưa vào vận hành, khai thác ngay đến đó, “làm giàu” và “nuôi sống” dữ liệu chính bằng quá trình giải quyết thủ tục hành chính hằng ngày ở cơ sở.

Cũng xin nói thêm để người dân hiểu trọn vẹn: Tiêu chuẩn đầy đủ mà Chính phủ đặt ra là sáu tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung”. “Thống nhất” là dữ liệu cả nước theo một chuẩn chung, liên thông từ xã đến trung ương; “dùng chung” là dữ liệu được kết nối, chia sẻ với cơ sở dữ liệu dân cư, thuế, ngân hàng, công chứng... để phục vụ đa mục tiêu.

PV: Trong suốt quá trình triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, Bộ NN&MT đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an triển khai chiến dịch “90 ngày đêm làm giàu, làm sạch Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai”, ghi nhận nhiều kết quả nổi bật. Ông đánh giá thế nào về những kết quả đó và sự phối hợp giữa 2 Bộ?

Ông Mai Văn Phấn: Có thể khẳng định, Chiến dịch "90 ngày đêm làm giàu, làm sạch Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai" theo Kế hoạch số 515/KH-BCA-BNNMT ngày 31/8/2025 là một chiến dịch chưa có tiền lệ của ngành quản lý đất đai, cả về quy mô, cách làm và tinh thần quyết tâm. Chiến dịch được hai Bộ thống nhất phát động từ ngày 1/9/2025 đến hết tháng 11/2025, với mục tiêu tạo lập nền tảng dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung” trên toàn quốc.

Đúng như tên gọi “chiến dịch”, chúng ta đã huy động được cả hệ thống chính trị vào cuộc, mà nòng cốt là lực lượng Công an cơ sở và cán bộ ngành NN&MT, đi đến từng thôn xóm, từng hộ dân để rà soát, đối chiếu, thu thập dữ liệu. Điều đáng trân trọng là chiến dịch triển khai trong thời gian rất gấp, khối lượng công việc khổng lồ, quá trình triển khai ngay trong thay đổi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với rất nhiều việc phải làm, nhiều địa phương vừa làm vừa phải căng mình chống đỡ thiên tai, bão lũ…, nhưng kết quả đạt được của Chiến dịch thực sự là những con số biết nói.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai Mai Văn Phấn.

Toàn quốc đã rà soát, xử lý hơn 61 triệu thửa đất, trong đó khoảng 25 triệu thửa đất đã bảo đảm tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”, sẵn sàng đưa vào vận hành, khai thác. Các đơn vị của Bộ Công an cùng với Công an các địa phương đã rất tích cực hỗ trợ các địa phương đối khớp, xác thực hơn 87 triệu lượt dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, nhiều dữ liệu phải thực hiện xác thực nhiều lần mới đảm bảo chính xác thông tin của người sử dụng đất - đây chính là khâu bảo đảm mỗi thửa đất gắn đúng với con người thật, định danh thật, là cơ sở pháp lý rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi của người dân. Toàn bộ 34/34 tỉnh, thành phố đã đồng bộ dữ liệu đất đai về Trung ương - lần đầu tiên chúng ta có một bức tranh dữ liệu đất đai tập trung, thống nhất trên phạm vi cả nước. Tại những địa bàn chưa có cơ sở dữ liệu, đã thu thập được hơn 6,2 triệu giấy chứng nhận đất ở, nhà ở, đạt trên 81% kế hoạch, để tiến hành số hóa, tạo lập dữ liệu mới.

Về sự phối hợp giữa hai Bộ, tôi đánh giá đây là một hình mẫu phối hợp liên ngành thực chất và hiệu quả. Sự phối hợp đó không dừng ở cấp lãnh đạo hai Bộ, mà xuyên suốt từ trung ương đến tận xã, phường, các đơn vị chuyên môn hai bên xây dựng kế hoạch chung, chuẩn hóa quy trình đối soát, xác thực, báo cáo tiến độ theo nguyên tắc “6 rõ”. Lực lượng Công an cơ sở phát huy thế mạnh quản lý cư trú, sát dân, sát địa bàn để hỗ trợ xác minh thông tin, trong khi ngành Nông nghiệp và Môi trường bảo đảm chuyên môn về hồ sơ, bản đồ địa chính. Mỗi bên phát huy đúng thế mạnh của mình, cộng hưởng thành sức mạnh chung. Nếu chỉ một ngành đơn độc thực hiện thì chắc chắn không thể đạt được khối lượng và chất lượng công việc như vậy trong 90 ngày.

Điều tôi muốn nhấn mạnh là kết quả và tinh thần của chiến dịch không dừng lại khi chiến dịch kết thúc, mà kết quả của chiến dịch này là tiền đề quan trọng và đã được kế thừa, tiếp nối ngay bằng Chỉ thị số 05/CT-TTg ngày 13/02/2026 của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch số 2959/KH-BNNMT-BCA ngày 30/3/2026 của hai Bộ, nhằm tiếp tục đẩy mạnh hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!