Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi): Bước ngoặt để Hà Nội hút nhân tài

Miền “đất lành” cho chất xám

Nhận định về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), ông Nguyễn Quang Huy, CEO khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi) cho rằng, điểm đột phá của Dự thảo Luật là cho phép Hà Nội được chủ động thiết kế và ban hành các chính sách thu hút, sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao thay vì phụ thuộc vào khung chính sách chung.

Theo ông Huy, điều này phản ánh sự thay đổi căn bản về tư duy từ vị thế “thực thi chính sách” sang “kiến tạo chính sách”. Trong bối cảnh Thủ đô được xác định là trung tâm lớn về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc trao quyền này giúp Hà Nội linh hoạt hơn trong việc xây dựng các cơ chế phù hợp với thực tiễn và nhu cầu phát triển.

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi). Ảnh: NVCC

Qua kinh nghiệm đào tạo thực tế, ông Huy cho rằng, các chính sách nhân tài mang tính đồng loạt, áp dụng chung trên phạm vi cả nước thường khó tạo ra lợi thế cạnh tranh cho các đô thị lớn. Với cơ chế mới, Hà Nội có thể thiết kế các “gói chính sách” riêng, mang tính đột phá, đủ sức hấp dẫn đối với các chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư và lao động trình độ cao trong các lĩnh vực mũi nhọn. Đây cũng là tiền đề để Thủ đô hình thành năng lực “dẫn dắt chính sách” - đặc trưng của các đô thị phát triển trên thế giới.

Cũng theo ông Huy, một trong những rào cản lớn nhất đối với khu vực công lâu nay là hạn chế về thu nhập và môi trường làm việc. Dự thảo luật đã trực diện tháo gỡ vấn đề này khi cho phép Hà Nội áp dụng các cơ chế đãi ngộ đặc thù, vượt trội so với mặt bằng chung.

Cụ thể, thành phố có thể xây dựng chính sách tiền lương, thu nhập bổ sung, chế độ đãi ngộ linh hoạt gắn với hiệu quả công việc và đóng góp thực tế. Đây là yếu tố then chốt để cạnh tranh với khu vực tư nhân - nơi luôn có lợi thế về thu nhập và cơ hội phát triển.

Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Đại học Bách Khoa. Ảnh: TS

Không chỉ dừng ở tài chính, chính sách đãi ngộ còn bao gồm môi trường làm việc, điều kiện nghiên cứu, cơ hội phát triển nghề nghiệp và khả năng tham gia vào các dự án lớn của thành phố. Những yếu tố này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với đội ngũ chuyên gia và nhân lực sáng tạo.

“Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực, việc tạo ra một hệ sinh thái làm việc hấp dẫn sẽ là “thỏi nam châm” thu hút nhân tài trong và ngoài nước”, ông Nguyễn Quang Huy nhận định.

Để nhân tài có “đất dụng võ”

Theo ông Nguyễn Quang Huy, thu hút nhân tài chỉ là bước khởi đầu. Điều quyết định là làm thế nào để họ được đặt đúng vị trí, được trao quyền phù hợp và được đánh giá công bằng.

Hoạt động đào tạo gắn liền với thực tiễn doanh nghiệp và ngân hàng của Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi. Ảnh: VH

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã mở ra hướng đi đúng khi cho phép các cơ chế tuyển dụng linh hoạt, sử dụng chuyên gia theo hợp đồng và đánh giá dựa trên hiệu quả công việc. Đây là nền tảng để chuyển đổi từ mô hình “biên chế ổn định” sang mô hình quản trị nhân lực theo hiệu suất.

Tuy nhiên, cải cách này đòi hỏi sự thay đổi sâu sắc trong tư duy quản lý từ coi trọng quy trình sang coi trọng kết quả; từ đề cao thâm niên sang đề cao năng lực; từ an toàn sang chấp nhận đổi mới. “Chỉ khi đó, Hà Nội mới có thể xây dựng một môi trường đủ sức cạnh tranh để giữ chân những người giỏi nhất”, ông Huy nhấn mạnh.

Ông Huy cũng cho biết, điểm đáng chú ý trong Dự thảo Luật là không tiếp cận chính sách nhân tài theo hướng đơn lẻ mà gắn chặt với phát triển hệ sinh thái khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo đó, Hà Nội được phép triển khai các cơ chế thí điểm (sandbox), phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm, thị trường công nghệ và các mô hình đổi mới sáng tạo. Những công cụ này không chỉ tạo môi trường để nhân tài phát huy năng lực mà còn tạo “đất dụng võ” - yếu tố quyết định trong việc giữ chân nhân lực chất lượng cao.

“Thực tế cho thấy, nhân tài không chỉ tìm kiếm thu nhập cao mà còn cần môi trường sáng tạo, nơi họ có thể thử nghiệm ý tưởng, triển khai dự án và tạo ra giá trị mới. Khi hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được hoàn thiện, Hà Nội có thể trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các nhà khoa học, startup và chuyên gia công nghệ. Đây là cách tiếp cận hiện đại, phù hợp với xu hướng toàn cầu, khi các đô thị cạnh tranh bằng khả năng tạo lập môi trường sáng tạo chứ không chỉ bằng ưu đãi tài chính”, ông Huy nhận định.

Dự thảo luật cũng đặt nền móng cho việc xây dựng chuỗi liên kết từ đào tạo, thu hút đến sử dụng và phát triển nhân lực. Đây là yếu tố quan trọng để tránh tình trạng “chảy máu chất xám” hoặc thu hút được nhân tài nhưng không sử dụng hiệu quả.

Thông qua các cơ chế đặc thù, Hà Nội có thể tăng cường liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và khu vực công. Điều này giúp hình thành hệ sinh thái nhân lực khép kín, trong đó nhân tài được phát hiện, bồi dưỡng và sử dụng một cách hiệu quả.

Đồng thời, việc trao quyền cho thành phố trong quản lý nhân sự và tổ chức bộ máy cũng tạo điều kiện để bố trí đúng người, đúng việc, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực con người.

Vị chuyên gia cũng cho rằng, nếu nhân tài là động lực, thì đội ngũ thực thi chính là bộ máy chuyển hóa động lực thành kết quả. Vì vậy, song song với thu hút nhân tài, Hà Nội cần đặt trọng tâm chiến lược khác đó là nâng tầm toàn diện đội ngũ thực thi.

Theo ông Huy, việc nâng cấp đội ngũ thực thi không thể dừng ở đào tạo kỹ năng, mà phải là một quá trình tái cấu trúc năng lực và tư duy. Trước hết, cần trang bị cho đội ngũ này những kiến thức và công cụ quản trị hiện đại từ quản lý dự án, phân tích chính sách, đến ứng dụng công nghệ số. Đồng thời, phải thúc đẩy sự chuyển đổi sâu sắc về nhận thức từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ và kiến tạo.

Quan trọng hơn, đào tạo phải là quá trình liên tục, gắn với thực tiễn và cập nhật theo chuẩn mực quốc tế. Chỉ khi đội ngũ thực thi được đặt trong một môi trường học tập không ngừng, họ mới có thể theo kịp tốc độ thay đổi của thế giới.

“Dự thảo Luật mở ra cơ hội để Hà Nội bước vào một giai đoạn phát triển mới. Thành công của luật sẽ phụ thuộc vào việc đồng bộ hai trụ cột chiến lược: Thu hút, phát triển và sử dụng nhân tài và nâng cấp toàn diện đội ngũ thực thi. Khi hai trụ cột này được kết nối chặt chẽ, Hà Nội sẽ hình thành một hệ sinh thái nơi tinh hoa hội tụ, nơi đổi mới được thúc đẩy và nơi những giá trị có tầm vóc được kiến tạo”, ông Nguyễn Quang Huy nhận định.

Hậu Lộc