Đưa Bảo tàng tỉnh trở thành điểm đến gần gũi, hấp dẫn

Học sinh Trường mầm non Thiện Nhân tham quan kết hợp tham gia hoạt động trải nghiệm làm lá cờ Tổ quốc tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình (cơ sở 3, phường Hoa Lư).

Bảo tàng tỉnh Ninh Bình được thành lập trên cơ sở hợp nhất 3 Bảo tàng tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình theo Quyết định số 62/QĐ-UBND ngày 01/7/2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình. Hiện nay, Bảo tàng tỉnh đang duy trì hoạt động cả 3 cơ sở, lưu giữ trên 92.500 hiện vật, trong đó có 7 nhóm hiện vật được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia, 26 bộ sưu tập hiện vật quý hiếm và độc đáo cùng hàng nghìn hiện vật có giá trị tiêu biểu, là tài sản vô giá, là minh chứng xác thực về lịch sử, văn hóa của tỉnh Ninh Bình trong suốt một chiều dài lịch sử từ khi mảnh đất này được xác lập đến nay.

Theo bà Vũ Thị Thu, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh, với khối lượng hiện vật phong phú, đa dạng là nguồn tư liệu quý để giới thiệu, giáo dục và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa. Vì vậy, Bảo tàng xác định việc đưa các giá trị ấy đến gần hơn với công chúng là nhiệm vụ quan trọng, qua đó từng bước đổi mới cách thức tổ chức hoạt động, đa dạng hóa hình thức phục vụ và đáp ứng tốt hơn nhu cầu tìm hiểu của người dân, du khách.

Theo đó, thời gian qua, Bảo tàng tỉnh chú trọng tổ chức các trưng bày, triển lãm chuyên đề gắn với những sự kiện chính trị, văn hóa của đất nước và địa phương. Nhiều không gian được tái hiện theo hướng trực quan, gần gũi như “Không gian Tết xưa”, “Không gian văn hóa giáo dục, thi cử thời phong kiến”; cùng các triển lãm “Đảng Cộng sản Việt Nam - Sáng mãi niềm tin”, “Chủ tịch Hồ Chí Minh với các kỳ bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp”... Mỗi chủ đề được lựa chọn, xây dựng gắn với từng sự kiện, thời điểm cụ thể, làm mới không gian trưng bày và tạo thêm những góc nhìn sinh động về lịch sử, văn hóa. Cách làm này góp phần khắc phục sự đơn điệu trong tham quan, tạo thêm sức hút, khuyến khích công chúng dành nhiều thời gian hơn để tìm hiểu các giá trị được giới thiệu tại Bảo tàng.

Du khách trải nghiệm làm gốm Bồ Bát, tìm hiểu nghề gốm truyền thống tại Bảo tàng tỉnh.

Từ việc đổi mới nội dung, hình thức trưng bày, Bảo tàng tỉnh cũng từng bước đổi mới hoạt động giáo dục, trải nghiệm, hướng tới phát huy hiệu quả giá trị của các hiện vật, tư liệu. Các chương trình “Theo dòng lịch sử”, “Dấu ấn tháng Năm”... được tổ chức cho đối tượng học sinh các cấp, tạo điều kiện để các em trực tiếp tìm hiểu những câu chuyện, dấu mốc lịch sử gắn với các nội dung được giới thiệu ngay tại Bảo tàng, giúp nâng cao nhận thức, bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước và ý thức gìn giữ, phát huy giá trị di sản văn hóa.

Đặc biệt, Bảo tàng tỉnh còn tăng cường ứng dụng công nghệ để tạo thêm trải nghiệm, phù hợp hơn với nhu cầu của công chúng trong bối cảnh chuyển đổi số. Tại không gian Bảo tàng, bên cạnh việc trực tiếp quan sát các hiện vật, du khách có thể sử dụng nền tảng số để khám phá sâu hơn về những gì đang được giới thiệu. Chỉ cần truy cập địa chỉ baotangtinh.ninhbinh.gov.vn, khách tham quan có thể trải nghiệm VR Tour 360, khám phá không gian Bảo tàng theo hình thức thực tế ảo một cách trực quan, sinh động.

Khách tham quan sử dụng màn hình trải nghiệm không gian Bảo tàng qua VR Tour 360.

Hiện nay, Bảo tàng đã số hoá hơn 10.000 hiện vật, trong số các hiện vật được lựa chọn phục vụ số hóa, Bảo tàng đã lựa chọn 350 hiện vật tiêu biểu để thực hiện số hóa 3D và tiến hành quét 3D nhóm hiện vật văn hóa Đông Sơn gồm trống đồng, giáo đồng và rìu đồng. Vì vậy, người xem có thể xoay, lật và quan sát nhiều chiều trên màn hình, tìm hiểu các thông tin về màu sắc, kích thước, lịch sử hình thành của hiện vật. Hệ thống tham quan trực tuyến cũng được tích hợp, kết nối với một số điểm di tích lịch sử quan trọng của tỉnh như Đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng, Đền thờ Vua Lê Đại Hành, Đền Sầy, Đền Thánh Nguyễn, núi Non Nước…, mở thêm kênh để công chúng tìm hiểu về hệ thống di sản Ninh Bình.

Chỉ cần vào địa chỉ baotangtinh.ninhbinh.gov.vn, khách tham quan sẽ có cuộc khám phá thú vị các hiện vật quý, các di tích tiêu biểu của Ninh Bình

Để tiếp tục mở rộng lượng khách, công tác tuyên truyền, quảng bá cũng được Bảo tàng tỉnh chú trọng, nhất là trên các nền tảng số. Bảo tàng từng bước khai thác mạng xã hội Facebook, TikTok để tiếp cận nhóm công chúng trẻ. Từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị thực hiện hơn 33 tin, bài trên website, hơn 170 bài đăng trên Facebook và 25 video ngắn trên TikTok giới thiệu các hoạt động, trưng bày, không gian và những hiện vật tiêu biểu của Bảo tàng. Đáng chú ý, các video ngắn được xây dựng theo hướng gần gũi, bắt xu hướng và do chính cán bộ, nhân viên Bảo tàng thực hiện. Cách làm này giúp những câu chuyện về hiện vật, lịch sử, văn hóa được truyền tải sinh động hơn, phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng trẻ. Qua đó, hoạt động của Bảo tàng được lan tỏa rộng hơn trên môi trường số, tạo sự quan tâm, khuyến khích người dân, du khách đến tham quan, trải nghiệm trực tiếp.

Việc liên tục làm mới nội dung trưng bày, tăng cường trải nghiệm và ứng dụng công nghệ đã thu hút khách tham quan, tạo thêm những lựa chọn cho du khách khi tìm hiểu về lịch sử, văn hóa tại Bảo tàng. Từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã đón hơn 56.000 lượt khách, trong đó có hơn 500 lượt khách quốc tế; phục vụ gần 32.000 lượt cán bộ, nhân dân và du khách thập phương tham quan, trải nghiệm tại các cuộc triển lãm, trưng bày lưu động, chương trình giáo dục, trải nghiệm tại các cơ sở.

Những kết quả đạt được là cơ sở để Bảo tàng tỉnh tiếp tục đổi mới hoạt động, nâng cao hiệu quả phục vụ công chúng và phát huy giá trị khối di sản đang được lưu giữ, phát huy rõ hơn trong giáo dục truyền thống, kết nối cộng đồng và lan tỏa các giá trị lịch sử, văn hóa trong đời sống xã hội.

Bà Vũ Thị Thu, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh cho biết: Thời gian tới, Bảo tàng tỉnh tiếp tục duy trì hoạt động hiệu quả tại 3 cơ sở, đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, viên chức, nhất là năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng yêu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đặc biệt, sau khi hợp nhất, việc phát huy thế mạnh của các cơ sở, khai thác hiệu quả nguồn hiện vật, tư liệu phong phú và tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận sẽ được quan tâm, nhằm nâng cao chất lượng phục vụ lan toả các giá trị di sản đến gần hơn với công chúng.