Đưa bảo tàng vào trường học, cách làm mới dạy học lịch sử

Từ lớp học đến trải nghiệm trực quan

Những ngày tháng 3/2026, nhân dịp kỷ niệm 95 năm thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh đã phối hợp với nhiều trường học trên địa bàn triển khai các chương trình triển lãm lưu động, góp phần đưa lịch sử ra khỏi không gian trưng bày truyền thống.

Học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Văn Lịch nghe thuyết minh chuyên đề "Người chiến sĩ hôm nay" ngay tại sân trường.

Tại Trường Tiểu học Nguyễn Văn Lịch (phường Linh Xuân), chuyên đề “Người chiến sĩ hôm nay” được tổ chức với mục tiêu giúp học sinh tìm hiểu về đời sống, nhiệm vụ và những đóng góp của lực lượng vũ trang trong thời bình. Không gian sân trường trở thành một “lớp học mở”, nơi học sinh được tiếp cận kiến thức thông qua hình ảnh, tư liệu và những câu chuyện thực tế.

Cô Lưu Thị Thu Oanh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Văn Lịch cho biết, việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài lớp học như triển lãm lưu động giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, sinh động hơn. Thay vì chỉ học qua sách vở, các em được quan sát, lắng nghe và cảm nhận, từ đó hiểu sâu hơn về lịch sử cũng như vai trò của người chiến sĩ trong giai đoạn hiện nay.

"Triển lãm không chỉ cung cấp kiến thức mà còn góp phần giáo dục học sinh về lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và sự biết ơn đối với những hy sinh thầm lặng của các thế hệ đi trước. Đây là những giá trị quan trọng trong việc hình thành nhân cách cho học sinh ngay từ bậc tiểu học", cô Thu Oanh chia sẻ.

Ở cấp học phổ thông, cách tiếp cận lịch sử cũng được mở rộng theo hướng giàu tính trải nghiệm và cảm xúc. Tại Trường THPT Dương Văn Thì (phường Tăng Nhơn Phú), triển lãm “Áo dài phụ nữ Việt Nam đi qua khói lửa chiến tranh” mang đến một góc nhìn đặc biệt về lịch sử thông qua hình tượng người phụ nữ.

Thạc sĩ Lê Tường Quyên, Hiệu trưởng nhà trường nhận định việc đưa các chuyên đề lịch sử vào trường học dưới hình thức triển lãm giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách gần gũi, dễ hiểu hơn. Những câu chuyện được kể qua từng bức tranh, từng hình ảnh không chỉ giúp học sinh nắm bắt thông tin mà còn tạo ra sự đồng cảm và nhận thức sâu sắc về những hy sinh, đóng góp của phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.

Theo đại diện trường THPT Dương Văn Thì, hoạt động này góp phần quan trọng trong việc bồi đắp lòng tự hào dân tộc, nâng cao ý thức trách nhiệm của học sinh trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Ông Lâm Ngô Hoàng Anh, Phó Giám đốc điều hành Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh cho biết, việc đưa triển lãm đến trường học là một trong những định hướng trọng tâm của bảo tàng trong công tác giáo dục. Thay vì chờ học sinh đến tham quan, bảo tàng chủ động “mang” lịch sử đến gần các em, giúp các em tiếp cận kiến thức một cách trực quan, sinh động và phù hợp với lứa tuổi.

Theo ông Hoàng Anh, cách làm này không chỉ nâng cao hiệu quả giáo dục mà còn góp phần khơi dậy sự quan tâm của học sinh đối với lịch sử, từ đó hình thành ý thức trách nhiệm đối với xã hội và đất nước.

Từ giáo dục di sản đến bồi đắp giá trị sống

Song song với các hoạt động của Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ cũng đẩy mạnh chương trình giáo dục di sản tại trường học, đặc biệt trong dịp kỷ niệm lớn như Khởi nghĩa Hai Bà Trưng và Ngày Quốc tế Phụ nữ.

Chuyên đề “Bác Hồ với phụ nữ miền Nam” do Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ phối hợp với trường THCS Huỳnh Tấn Phát tổ chức.

Tại Trường Tiểu học An Bình (phường An Khánh), chuyên đề “Phụ nữ miền Nam trong hai cuộc kháng chiến” đã thu hút đông đảo học sinh tham gia. Thông qua những câu chuyện lịch sử, hình ảnh tư liệu, chương trình giúp học sinh hiểu rõ hơn về tinh thần quật khởi, sự hy sinh và đóng góp của phụ nữ miền Nam, đặc biệt là hình ảnh “Đội quân tóc dài” - một biểu tượng tiêu biểu của lịch sử dân tộc.

Việc tổ chức các hoạt động này trong môi trường học đường không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức lịch sử một cách trực quan mà còn tạo ra sự hứng thú, khơi gợi tinh thần học hỏi và tìm hiểu về truyền thống dân tộc.

Tại Trường THCS Huỳnh Tấn Phát, chuyên đề “Bác Hồ với phụ nữ miền Nam” do Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ phối hợp tổ chức đã mang đến cho cán bộ, giáo viên và học sinh nhiều câu chuyện giàu cảm xúc về tình cảm, sự quan tâm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với phụ nữ miền Nam. Qua đó, học sinh hiểu rõ hơn về những đóng góp, tinh thần kiên cường và sự hy sinh của các thế hệ phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh và xây dựng đất nước.

Cô Nguyễn Thị Hoài Bắc, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, hoạt động không chỉ giúp học sinh tiếp cận lịch sử một cách trực quan, sinh động mà còn góp phần giáo dục truyền thống, bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc. Việc kết hợp giữa sinh hoạt chuyên đề và trưng bày triển lãm tư liệu ngay trong khuôn viên trường đã tạo điều kiện để học sinh chủ động tìm hiểu, từ đó nâng cao nhận thức và ý thức gìn giữ, phát huy những giá trị tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam trong đời sống hôm nay.

Từ góc nhìn phụ huynh, chị Trần Tâm cảm nhận các chương trình chuyên đề như vậy có ý nghĩa thiết thực, giúp học sinh không chỉ học mà còn muốn tìm hiểu sâu hơn về lịch sử. Sau khi tham gia, nhiều em bày tỏ mong muốn được trực tiếp đến bảo tàng để khám phá thêm, cho thấy sức lan tỏa của mô hình giáo dục này.

Học sinh Trường Tiểu học Linh Tây (phường Linh Xuân) nghe thuyết minh triển lãm "Trẻ em thời chiến".

Theo các nhà giáo dục, điểm nổi bật của việc đưa bảo tàng vào học đường là khả năng kết hợp giữa truyền đạt kiến thức và giáo dục cảm xúc. Khi học sinh được “chạm” vào lịch sử thông qua hình ảnh, câu chuyện và trải nghiệm, các em sẽ dễ dàng hình thành nhận thức sâu sắc hơn về giá trị của hòa bình, từ đó biết trân trọng hiện tại và có trách nhiệm với tương lai.

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc đa dạng hóa phương pháp dạy học là yêu cầu tất yếu. Những hoạt động như triển lãm lưu động, chuyên đề giáo dục di sản không chỉ góp phần làm phong phú nội dung giảng dạy, mà còn mở ra hướng tiếp cận hiệu quả trong việc giáo dục toàn diện cho học sinh.

Khi lịch sử được tiếp cận qua trải nghiệm và cảm xúc, việc học không còn khô khan mà trở nên gần gũi, dễ tiếp nhận. Đây cũng là hướng đi phù hợp trong bối cảnh đổi mới giáo dục, góp phần nuôi dưỡng lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm trong thế hệ trẻ.

Bài và ảnh: Hương Trần/Báo Tin tức và Dân tộc