Đưa các anh trở về gia đình, quê hương với tất cả trách nhiệm và lòng thành kính

Trao đổi với phóng viên Báo SGGP, đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, Trưởng Ban Chỉ đạo TPHCM về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 TPHCM), khẳng định thành phố sẽ tiếp tục thực hiện nhiệm vụ này bằng trách nhiệm cao nhất.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường

Trách nhiệm thiêng liêng, không thể chậm trễ

* PHÓNG VIÊN: Thưa đồng chí, mỗi phần hài cốt được tìm thấy không chỉ là kết quả của một cuộc tìm kiếm mà còn thắp lại hy vọng cho những gia đình đã chờ đợi người thân suốt nhiều thập kỷ. TPHCM xác định trách nhiệm như thế nào trong hành trình đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương?

- Đồng chí NGUYỄN MẠNH CƯỜNG: Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân TPHCM xác định nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, là trách nhiệm thiêng liêng đối với liệt sĩ - những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy là thêm một người con của Tổ quốc được đón trở về; mỗi di vật có thể là đầu mối để xác định tên tuổi, quê quán, kết nối các anh với gia đình, đồng đội. Có những gia đình đã đi qua gần trọn cuộc đời để tìm kiếm người thân của mình, mỗi kết quả tìm kiếm mở thêm một cánh cửa hy vọng cho thân nhân liệt sĩ. Vì vậy, đây không chỉ là công việc tìm kiếm hay giám định ADN mà là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi thanh xuân, máu xương cho Tổ quốc. TPHCM phải dốc sức để tìm lại tên tuổi cho các anh, đưa các anh trở về với gia đình, quê hương.

* Quyết tâm đó đã được cụ thể hóa bằng những kết quả nào, thưa đồng chí?

- Kể từ khi chiến dịch được phát động vào đầu tháng 4-2026, Ban Chỉ đạo 515 TPHCM cùng các đơn vị đã triển khai đồng bộ từ thu thập thông tin, khảo sát thực địa đến tìm kiếm, quy tập, lấy mẫu và số hóa dữ liệu. Đến ngày 15-8, các lực lượng đã hoàn thành công tác lấy mẫu sinh phẩm tại 18/18 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn thành phố với tổng số là 9.854 mẫu và dự kiến trong ngày 20-8 TPHCM sẽ chuyển toàn bộ mẫu sinh phẩm đến các đơn vị chức năng để thực hiện việc giám định AND. Cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ, nghĩa trang và thân nhân phải được chuẩn hóa, liên thông, đồng bộ, tạo điều kiện cho việc đối sánh, xác định danh tính nhanh hơn và chính xác hơn.

Riêng tại Công viên Lê Thị Riêng, thành phố duy trì 5 đội tìm kiếm, quy tập. Tính đến hết ngày 19-8, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 379 bộ hài cốt liệt sĩ. Thành phố tiếp tục mở rộng tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng theo nguyên tắc thận trọng, chắc chắn, tỉ mỉ, kỹ lưỡng và hiệu quả, khai thác tối đa các thông tin, dấu tích và di vật đã phát hiện. Thành phố cũng đã triển khai chuẩn bị chu đáo lễ truy điệu, an táng các hài cốt liệt sĩ sau khi hoàn thành các quy trình chuyên môn. Buổi lễ phải được tổ chức trang trọng, thành kính, thể hiện trọn vẹn tình cảm, trách nhiệm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố.

Cùng với đó, thành phố tiếp tục khẩn trương khảo sát, thăm dò, xác minh thông tin tại 12 địa điểm, khu vực có nguồn tin giá trị. Việc tìm kiếm phải dựa trên cơ sở khoa học, đối chứng nhiều nguồn tư liệu và phát huy vai trò của nhân chứng lịch sử.

Các lực lượng của thành phố vẫn tiếp tục dồn lực và tập trung triển khai thực hiện nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm cao nhất bởi vẫn còn nhiều thông tin phải xác minh, nhiều khu vực cần khảo sát và nhiều liệt sĩ chưa được tìm thấy hoặc chưa xác định danh tính, đồng nghĩa với ngần ấy gia đình vẫn còn đang mong chờ thông tin của người thân hàng ngày, hàng giờ.

Không bỏ sót nguồn tin có giá trị nào

* Từ kết quả tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng, theo đồng chí, đâu là những yếu tố quan trọng để công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đạt kết quả cao nhất trong điều kiện ngày càng khó khăn?

- Kết quả tại Công viên Lê Thị Riêng cho thấy công tác tìm kiếm chỉ có thể đạt hiệu quả khi huy động được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Đáng quý là sự đóng góp của nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh, nhà nghiên cứu, các trường đại học và nhân dân. Tư liệu lịch sử, bản đồ, lời kể nhân chứng được đối chiếu với khảo sát địa vật lý, radar xuyên đất và dấu hiệu tại hiện trường để khoanh vùng tìm kiếm.

Qua đó càng thấy rõ không được xem nhẹ bất cứ nguồn tin nào, đồng thời mọi thông tin đều phải được kiểm chứng thận trọng, khoa học. Một lá thư, một tấm ảnh, một sơ đồ vẽ tay hay một ký ức tưởng rất nhỏ cũng có thể trở thành đầu mối quan trọng. Công tác truyền thông vì thế phải chủ động, chính xác, vừa thông tin kết quả vừa mở rộng tiếp nhận tư liệu từ cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ và nhân dân.

Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng được cán bộ, chiến sĩ nỗ lực thực hiện trong điều kiện thời tiết mưa. Ảnh: MẠNH THẮNG

* Thời gian tới, thành phố đặt yêu cầu như thế nào để vừa đẩy nhanh tiến độ vừa bảo đảm cẩn trọng, chính xác?

- Phải khẩn trương nhưng tuyệt đối không nóng vội. Việc tìm kiếm, khai quật, quy tập phải đúng quy trình chuyên môn, bảo đảm an toàn, giữ gìn tối đa hiện trạng hài cốt và di vật. Việc lấy mẫu phục vụ giám định ADN phải được quản lý chặt chẽ, thận trọng, tỉ mỉ và tuyệt đối kỹ lưỡng.

Thời gian càng lùi xa, công việc càng khó: địa hình thay đổi, hồ sơ có trường hợp không còn đầy đủ, nhiều nhân chứng đã cao tuổi hoặc qua đời. Vì vậy phải tranh thủ thu thập thông tin, đồng thời ứng dụng khoa học, công nghệ hỗ trợ khảo sát và giám định ADN. Tinh thần là làm nhanh hơn, quyết liệt hơn nhưng mọi quyết định phải dựa trên căn cứ khoa học và được thực hiện với sự tôn kính tuyệt đối đối với các anh hùng liệt sĩ.

* Sau Chiến dịch 500 ngày đêm, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ được tiếp tục như thế nào?

- Chiến dịch 500 ngày đêm là đợt cao điểm để huy động nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ nhưng nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không kết thúc khi chiến dịch kết thúc. Đây là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, lâu dài. Chừng nào còn thông tin về nơi liệt sĩ hy sinh, chôn cất; còn phần mộ chưa xác định danh tính; còn những gia đình đang mong mỏi tìm người thân thì chúng ta còn trách nhiệm tiếp tục tìm kiếm.

Thời gian tới thành phố tiếp tục rà soát các khu vực có nguồn tin; hoàn thành lấy mẫu tại các nghĩa trang liệt sĩ; thu nhận mẫu sinh phẩm của thân nhân; xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ phục vụ đối sánh, xác định danh tính. Các địa phương, cơ quan, đơn vị phải chủ động phối hợp. Đây không chỉ là nhiệm vụ riêng của lực lượng quân sự hay cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị.

* Trong chặng đường tiếp theo, sự chung tay của thân nhân liệt sĩ, cựu chiến binh và nhân dân có ý nghĩa như thế nào đối với công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, thưa đồng chí?

- Trước hết, lãnh đạo thành phố bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ, các Mẹ Việt Nam Anh hùng, thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ và người có công với cách mạng. TPHCM thấu hiểu rằng với những gia đình chưa tìm được người thân, nỗi đau chiến tranh vẫn chưa thực sự khép lại. Sự chờ đợi ấy đã kéo dài qua nhiều thập niên, thậm chí qua nhiều thế hệ.

Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân TPHCM sẽ tiếp tục thực hiện nhiệm vụ này với trách nhiệm cao nhất. Thành phố sẽ không bỏ qua bất cứ nguồn thông tin, tư liệu hay manh mối nào có giá trị; đồng thời huy động tối đa nguồn lực để tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. TPHCM mong các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử, thân nhân liệt sĩ và nhân dân tiếp tục cung cấp hồ sơ, bản đồ, hình ảnh, kỷ vật, thông tin về nơi hy sinh, chôn cất ban đầu của các liệt sĩ. Mỗi thông tin, dù nhỏ, đều có thể mang lại hy vọng cho một gia đình.

Bằng tất cả trách nhiệm, tình cảm và lòng thành kính, TPHCM sẽ tiếp tục dốc sức để đưa các anh trở về với đồng đội, gia đình và quê hương; để mỗi liệt sĩ được trở về với tên tuổi của mình và để không một sự hy sinh nào bị lãng quên.