Đưa các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc thiểu số thành sinh kế bền vững

Biểu diễn các làn điệu của đồng bào Pa ko tại Chợ phiên vùng cao A Lưới

Đáng chú ý của nghị định là chuyển mạnh từ tư duy bảo tồn đơn thuần sang phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển kinh tế - xã hội, lấy cộng đồng làm trung tâm của quá trình bảo tồn.

Nghị định tập trung vào ba nhóm chính sách gồm: bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là những giá trị có nguy cơ mai một; bảo tồn, phát huy không gian văn hóa, làng, bản, buôn truyền thống gắn với phát triển du lịch; đồng thời phát huy vai trò của chủ thể văn hóa nhằm tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Để triển khai các chính sách này, các địa phương sẽ thực hiện thống kê, đánh giá và phê duyệt danh mục các loại hình văn hóa truyền thống có nguy cơ mai một cũng như các không gian văn hóa, làng, bản, buôn truyền thống cần được ưu tiên bảo tồn. Cùng với đó là phát triển đội ngũ chủ thể văn hóa tiềm năng, xây dựng không gian trải nghiệm văn hóa truyền thống tại cơ sở giáo dục và khu dân cư, tạo điều kiện để thế hệ trẻ tiếp cận, thực hành và tiếp nối các giá trị văn hóa truyền thống.

Gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng

Một trong những nội dung trọng tâm của nghị định là phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Theo đó, UBND cấp tỉnh và cấp xã căn cứ điều kiện thực tiễn của địa phương để xây dựng, tổ chức thực hiện các chương trình, đề án, dự án hỗ trợ cá nhân và cộng đồng bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống phục vụ phát triển du lịch.

Các địa phương được hỗ trợ xây dựng mô hình bảo tồn văn hóa; duy trì hoạt động của các câu lạc bộ văn hóa, nghệ thuật dân gian dân tộc thiểu số; tổ chức các hoạt động thực hành, trao truyền văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng, đồng thời khuyến khích tổ, nhóm, tổ hợp tác, hợp tác xã và cộng đồng dân cư tham gia quản lý các hoạt động du lịch, bảo đảm người dân được hưởng lợi từ việc khai thác các giá trị văn hóa.

Nghị định cũng quy định việc đầu tư xây dựng không gian văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch. Căn cứ điều kiện thực tiễn và đặc trưng văn hóa của từng địa phương, các tỉnh, thành phố sẽ xây dựng các không gian văn hóa phù hợp với quy hoạch phát triển và quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, chính quyền địa phương được hỗ trợ đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp kết cấu hạ tầng thiết yếu, chỉnh trang cảnh quan môi trường tại các không gian văn hóa truyền thống nhằm kết nối, hình thành các tuyến, điểm du lịch và sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Nghệ nhân vùng cao giữ gìn và phát huy nghề dệt zèng truyền thống

Mở rộng đối tượng được hỗ trợ bảo tồn văn hóa

Nghị định quy định rõ các tổ, nhóm cộng đồng được xem xét hỗ trợ thực hiện các dự án phục hồi, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống.

Đối tượng gồm nhóm hộ gia đình, nhóm người dân được UBND cấp xã xác nhận; nhóm hộ gia đình, nhóm người dân do tổ chức chính trị - xã hội làm đại diện; các tổ hợp tác được thành lập theo quy định của pháp luật.

Để được hỗ trợ, dự án phải được triển khai tại địa bàn đã được cơ quan có thẩm quyền thống kê, đánh giá hoặc xác định có nhu cầu phục hồi, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Ngoài ra, dự án phải có từ 50% số người tham gia là đồng bào dân tộc thiểu số cư trú tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Nghị định ưu tiên các dự án có sự tham gia của đồng bào thuộc dân tộc rất ít người, hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, người có công với cách mạng và phụ nữ thuộc hộ nghèo.

Các dự án cũng phải đáp ứng các điều kiện về cơ sở vật chất, nhân lực và những điều kiện cần thiết khác theo quy định cụ thể của UBND cấp tỉnh.

Hỗ trợ trực tiếp cho các chủ thể văn hóa

Bên cạnh cơ chế hỗ trợ cộng đồng, nghị định cũng quy định chính sách hỗ trợ trực tiếp đối với các chủ thể văn hóa tham gia phục hồi, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống.

Theo đó, chủ thể văn hóa nòng cốt và chủ thể văn hóa kế cận trực tiếp tham gia các hoạt động thực hành, trao truyền văn hóa trong các chương trình, đề án, dự án do cơ quan nhà nước hoặc đơn vị sự nghiệp công lập chủ trì tổ chức sẽ được hỗ trợ kinh phí.

Mức hỗ trợ đối với chủ thể văn hóa nòng cốt là 400.000 đồng/người/buổi, chủ thể văn hóa kế cận là 300.000 đồng/người/buổi, số buổi hỗ trợ tối đa không quá 20 buổi đối với mỗi chương trình và được chi trả trong phạm vi dự toán được cấp có thẩm quyền giao.

Ngoài mức hỗ trợ theo từng buổi tham gia, nghị định còn quy định hỗ trợ kinh phí hằng tháng đối với các chủ thể văn hóa nòng cốt và chủ thể văn hóa kế cận khi tham gia các chương trình, đề án, dự án, nhiệm vụ về phục hồi, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.