Đưa đặc sản địa phương vươn xa trên nền tảng số

Hơn 50.000 đơn hàng và gần 77.000 sản phẩm được bán trên TikTok Shop trong hơn 2 tháng là kết quả của mô hình “Chợ Lách Vươn Mình” tại Vĩnh Long. Qua đây, các sản phẩm địa phương có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng trên môi trường số.

Tuy nhiên, để duy trì hoạt động từ những đơn hàng ban đầu là bài toán đặt ra tại Hội nghị Xã thương mại điện tử toàn quốc lần thứ nhất năm 2026, diễn ra chiều 11/11 tại Bộ Công Thương, với chủ đề “Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số”.

Hội nghị Xã thương mại điện tử toàn quốc lần thứ nhất. Ảnh: BTC

Thu hẹp khoảng cách thương mại điện tử giữa các địa phương

Năm 2025, quy mô thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5% so với năm trước, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Tuy nhiên, cơ hội từ thị trường trực tuyến vẫn chưa đồng đều.

Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam năm 2026 do Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam công bố cho thấy: TP. HCM đạt 91,1 điểm, Hà Nội đạt 87,5 điểm, trong khi ba địa phương xếp tiếp theo chỉ đạt từ 17,9 đến 22,3 điểm. Sự chênh lệch này thể hiện thương mại điện tử chỉ tập trung tại các khu kinh tế lớn.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh việc đưa thương mại điện tử về xã gắn với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và phát triển kinh tế số trong giai đoạn 2026 - 2030.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: BTC

Theo Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 có 60% số xã và đơn vị hành chính tương đương có thương nhân bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ trực tuyến. Đồng thời, các địa phương ngoài Hà Nội và TP HCM phấn đấu đóng góp 50% giá trị giao dịch thương mại điện tử bán lẻ tới người tiêu dùng trên cả nước.

"Để hiện thực hóa mục tiêu này, thương mại điện tử cần trở thành hoạt động kinh tế thường xuyên tại địa phương, thay vì chỉ dừng ở các chương trình xúc tiến thương mại ngắn hạn", Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn khẳng định.

Bà Nguyễn Thị Minh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử cho biết, Cục đang triển khai 3 nhóm giải pháp trọng tâm, gồm hướng dẫn thực thi chính sách và khai thác dữ liệu; phát triển ngành hàng chủ lực, mở rộng thị trường; kết nối nguồn lực, đào tạo kỹ năng kinh doanh trực tuyến.

Trong giai đoạn thí điểm, Cục đã chia sẻ dữ liệu thương mại điện tử cho 34 tỉnh, thành phố. Thông qua các chương trình phát triển thương mại điện tử theo vùng trong năm 2026, gần 20 Sở Công Thương đã được kết nối hợp tác với doanh nghiệp công nghệ, đơn vị dịch vụ và tổ chức tài chính. Hơn 40 chương trình, lớp tập huấn được tổ chức, hỗ trợ gần 1.000 nhà bán hàng thực hành trên nền tảng số.

Bà Nguyễn Thị Minh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử, chia sẻ về hỗ trợ địa phương trên nền tảng số. Ảnh: BTC

Từ mở gian hàng đến năng lực kinh doanh độc lập

Số liệu TikTok Shop tính đến ngày 31/10/2026 cho thấy, 3 mô hình “Xã, phường thương mại điện tử” tại Bình Lư (Lai Châu), Phượng Dực (Hà Nội) và Chợ Lách (Vĩnh Long) đã ghi nhận kết quả bước đầu. Cụ thể, Bình Lư đào tạo 20 nhà bán hàng, trong đó 8 người có khả năng kinh doanh độc lập, với 9.324 đơn hàng phát sinh. Phượng Dực có 80 nhà bán hàng được đào tạo, 42 người kinh doanh độc lập và ghi nhận tăng trưởng, với 73.070 đơn hàng. Tại Chợ Lách, 66 nhà bán hàng được đào tạo, 50 người có khả năng kinh doanh độc lập và ghi nhận tăng trưởng, với 81.521 đơn hàng phát sinh theo số liệu tổng hợp của nền tảng.

Thương mại điện tử giúp sản phẩm vượt qua giới hạn của thị trường truyền thống. Ảnh: BTC

Ông Trần Quốc Tuấn - ĐBQH, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long cho biết, đây mới là kết quả ban đầu, chưa thể coi mô hình là phù hợp với mọi địa phương. Theo ông, điều quan trọng không phải là đưa được bao nhiêu sản phẩm lên, mà là người dân có đủ kỹ năng vận hành gian hàng hay không.

Để kinh doanh lâu dài, người bán cần biết xây dựng nội dung, quản lý đơn hàng và giữ chân khách hàng. Đây cũng là vấn đề được ông Nguyễn Văn Minh, Tổng Biên tập Báo Công Thương, nhấn mạnh tại hội nghị.

Theo rà soát thông tin công khai của 3.321 xã, phường, đặc khu, trong 2.497 đơn vị có đủ dữ liệu, chỉ 178 xã nêu kết quả triển khai thương mại điện tử và 18 xã công bố số đơn hàng, doanh thu hoặc số hộ bán. Dù chưa phải thống kê chính thức, những con số này cho thấy việc đo lường hiệu quả kinh tế thực tế vẫn còn hạn chế. Lượt xem livestream hay số lượng gian hàng trực tuyến chưa đồng nghĩa với đơn hàng thành công và khả năng duy trì kinh doanh bền vững.

Tháo gỡ điểm nghẽn để phát triển bền vững

Từ thực tiễn ở Vĩnh Long, ông Trần Quốc Tuấn kiến nghị xây dựng bộ công cụ đánh giá thống nhất đối với mô hình xã thương mại điện tử, đồng thời có các gói hỗ trợ phù hợp.

Ở góc độ quản lý, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn đề nghị các Sở Công Thương đưa thương mại điện tử vào kịch bản tăng trưởng của địa phương; tham mưu xây dựng chỉ tiêu, kế hoạch triển khai và cơ chế theo dõi kết quả cụ thể đến cấp xã.

Cục Thương mại điện tử được giao tiếp tục nghiên cứu, tham mưu hoàn thiện hướng dẫn về tiêu chí thương mại điện tử trong xây dựng nông thôn mới, đồng thời tăng cường đào tạo, thực hành.

Các nền tảng thương mại điện tử và doanh nghiệp bưu chính được đề nghị công khai biểu phí, lộ trình áp dụng phí sau ưu đãi, phối hợp giảm chi phí giao nhận và hỗ trợ cung cấp dữ liệu tổng hợp để đánh giá hiệu quả triển khai.