Đưa mục tiêu giảm phát thải vào nhà ở xã hội từ khâu thiết kế

Hội thảo tại tỉnh Bắc Ninh do Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng (Bộ Xây dựng) phối hợp với Hội Kiến trúc sư tỉnh Bắc Ninh và các đơn vị liên quan tổ chức có sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, viện nghiên cứu, hội nghề nghiệp, chủ đầu tư, kiến trúc sư và doanh nghiệp xây dựng.

Ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, phát biểu tại hội thảo. (Nguồn: BTC)

Lồng ghép mục tiêu giảm phát thải từ khâu thiết kế

Phát biểu tại đây, ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, cho rằng phát triển nhà ở xã hội cần gắn với mục tiêu xây dựng thị trường bất động sản lành mạnh, bền vững. Bên cạnh yêu cầu tăng nguồn cung và nâng cao chất lượng, các giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải cần được tính toán ngay từ quá trình chuẩn bị và triển khai dự án, thay vì bổ sung sau khi công trình đã hoàn thiện thiết kế.

Theo ông Nguyễn Quốc Ân, Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh, địa phương được giao chỉ tiêu khoảng 147.200 căn nhà ở xã hội; riêng giai đoạn 2025-2030 là 135.002 căn. Toàn tỉnh hiện có 128 dự án, với quy mô khoảng 140.690 căn; trong đó 33 dự án đã hoàn thành và 95 dự án đang triển khai.

Ông Nguyễn Quốc Ân nhấn mạnh, hiệu quả phát triển nhà ở xã hội không nên chỉ được tính bằng số căn hộ hoàn thành. Khả năng tiếp cận của người dân, chất lượng công trình, chi phí sử dụng và môi trường sống an toàn, lành mạnh cũng cần được xem xét. Do đó, các giải pháp phát thải thấp phải phù hợp điều kiện thực tế, có thể đo lường và từng bước nhân rộng.

Trong khi đó, ông Nguyễn Hữu Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng, cho biết mục tiêu phát thải carbon thấp cần được lượng hóa bằng dữ liệu và tích hợp xuyên suốt các giai đoạn của dự án, từ chuẩn bị, thiết kế, thi công đến vận hành. Bộ Xây dựng đang triển khai các nhiệm vụ liên quan đến xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn và hướng dẫn thiết kế, dự kiến ban hành trong năm 2026 và 2027.

Bài toán chi phí và khả năng nhân rộng

Theo TS. Nguyễn Hồng Hải, Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng, giảm phát thải không nên được hiểu là bổ sung một gói công nghệ riêng cho công trình. Các yếu tố như quy hoạch, tổ chức không gian, lựa chọn vật liệu và thiết bị cần được tính toán đồng bộ ngay từ đầu, trên cơ sở khoa học và khả năng đo lường hiệu quả.

Ở góc độ kiến trúc, KTS. Đỗ Xuân Thủy, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư tỉnh Bắc Ninh, cho rằng mục tiêu giảm phát thải cần đi cùng bài toán kinh tế. Việc lựa chọn hướng nhà, kiểm soát diện tích kính, che nắng, tăng thông gió và ánh sáng tự nhiên, bố trí cây xanh hợp lý hay sử dụng vật liệu bền, dễ bảo trì có thể góp phần cải thiện điều kiện sống và giảm chi phí vận hành.

Một khu nhà ở xã hội tại Hà Nội đã được đưa vào sử dụng. (Nguồn: Báo Nhân Dân)

ThS. Trần Phương, Trưởng Phòng Công trình xanh và Tiết kiệm năng lượng, Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng, giới thiệu 43 giải pháp kỹ thuật từ quy hoạch, kiến trúc, kết cấu, cơ điện đến vận hành. Các giải pháp được phân thành nhóm không làm tăng suất đầu tư và nhóm có mức tăng suất đầu tư dưới 2%, nhằm hỗ trợ chủ đầu tư và đơn vị tư vấn lựa chọn phương án phù hợp ngay từ giai đoạn đầu của dự án.

Các chuyên gia cũng lưu ý việc phát triển nhà ở xã hội phát thải thấp cần gắn với khả năng tiếp cận nguồn vốn, kinh nghiệm thiết kế thích ứng khí hậu và các giải pháp tiết kiệm năng lượng đã được kiểm chứng.

Kết luận hội thảo, các nhóm giải pháp được tổng hợp để Bắc Ninh xem xét áp dụng trong các dự án nhà ở xã hội. Việc lựa chọn giải pháp phù hợp điều kiện địa phương, kiểm chứng hiệu quả và từng bước nhân rộng được xác định là hướng tiếp cận cần thiết để hài hòa giữa mục tiêu giảm phát thải, chất lượng nhà ở và khả năng chi trả của người dân.