Đưa sắc màu văn hóa Dao đỏ xuống phố

Tái hiện đám cưới người Dao đỏ giàu bản sắc

Giữa không gian nhộn nhịp của phố đi bộ Kim Đồng, hình ảnh cô dâu Dao đỏ trong bộ trang phục truyền thống nổi bật với những đường thêu cầu kỳ, sắc đỏ đặc trưng và trang sức bạc, thu hút sự chú ý của người dân, du khách. Cùng với các lễ vật, sự tham gia của những người đảm nhận vai trò trong nghi lễ cưới đã tái hiện một phần không khí đám cưới truyền thống của đồng bào.

Cô dâu Dao đỏ trong bộ trang phục truyền thống nổi bật giữa không gian phố đi bộ Kim Đồng, thu hút sự chú ý của người dân và du khách.

Đối với người dân tộc Dao đỏ, cưới là việc hệ trọng của đời người. Các nghi lễ không chỉ đánh dấu sự gắn kết của đôi trẻ mà còn thể hiện mối quan hệ giữa hai gia đình, dòng họ. Tùy từng nhóm địa phương, phong tục có những điểm khác nhau, song các nghi thức dạm hỏi, ăn hỏi và tổ chức lễ cưới đều mang ý nghĩa quan trọng trong quá trình xây dựng quan hệ hôn nhân.

Bên cạnh nghi lễ, trang phục cưới là điểm nhấn đặc sắc. Trang phục cô dâu với nền vải chàm, các chi tiết thêu trang trí với màu đỏ chủ đạo và trang sức bạc thể hiện sự khéo léo, thẩm mỹ cùng những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Việc chuẩn bị trang phục đòi hỏi sự tỉ mỉ, công phu, góp phần làm nên vẻ đẹp riêng trong ngày trọng đại của người phụ nữ Dao đỏ.

Tham gia chương trình trong vai cô dâu, em Long Mỹ Trang, xã Trà Lĩnh, chia sẻ: Từ bé, em đã được xem nhiều đám cưới của người Dao đỏ, nhưng lần này được trực tiếp vào vai cô dâu, em cảm thấy rất hồi hộp. Em tự hào khi văn hóa của dân tộc mình được mọi người quan tâm, chú ý. Để chuẩn bị cho chương trình, chúng em đã tập luyện rất nhiều lần, cố gắng thể hiện các nghi thức với phong tục truyền thống. Em mong muốn có thêm nhiều cơ hội như thế này để văn hóa dân tộc Dao đỏ được quảng bá rộng rãi hơn, góp phần thu hút du khách đến với địa phương.

Chiếc khăn đội đầu, những đường thêu cầu kỳ cùng các món trang sức bạc tạo nên vẻ đẹp riêng của cô dâu người dân tộc Dao đỏ trong ngày trọng đại. 

Gìn giữ bản sắc, lan tỏa giá trị truyền thống

Đằng sau mỗi nghi thức cưới hỏi là những quan niệm về gia đình, trách nhiệm và sự gắn kết cộng đồng. Sính lễ, rượu cùng những món quà trao trong quá trình cưới xin không đơn thuần là vật phẩm mà còn thể hiện sự thống nhất giữa hai gia đình và lời chúc phúc dành cho đôi trẻ.

Đảm nhận vai trò chủ hôn nhà trai trong chương trình, nghệ nhân Triệu Kiềm Pu, xã Nguyên Bình, cho biết: Đám cưới là một phong tục quan trọng của người Dao đỏ, trong đó, có nhiều nghi thức mang ý nghĩa riêng. Lễ ăn hỏi thể hiện sự thống nhất giữa hai gia đình về chuyện hôn nhân; đến lễ cưới, hai bên cùng thực hiện các nghi thức theo phong tục để chúc phúc cho đôi trẻ. Hiện nay, một số phong tục đang dần mai một hoặc được điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế. Vì vậy, việc tái hiện đám cưới truyền thống giúp mọi người hiểu hơn về phong tục của dân tộc mình, nhất là thế hệ trẻ.

Theo nghệ nhân Pu, để những giá trị văn hóa được duy trì, cần phát huy vai trò của những người am hiểu phong tục, nghệ nhân và các thành viên trong cộng đồng. Việc giới thiệu nghi lễ cần giúp người xem hiểu ý nghĩa của từng bước, qua đó thêm trân trọng những giá trị được cha ông truyền lại.

Trong đời sống hiện đại, cách tổ chức cưới hỏi ở nhiều gia đình có những thay đổi. Một số nghi thức được giản lược hoặc điều chỉnh theo điều kiện thực tế. Bởi vậy, việc tái hiện phong tục trong không gian công cộng như phố đi bộ Kim Đồng tạo thêm cơ hội để những nét văn hóa truyền thống được giới thiệu rộng rãi đến người dân và du khách.

Chị Hoàng Thị Xuân, du khách đến từ tỉnh Lạng Sơn chia sẻ: Hôm nay đến với phố đi bộ Kim Đồng, tôi rất may mắn được xem đám cưới truyền thống của người Dao đỏ. Bộ trang phục truyền thống với những chi tiết cầu kỳ và các món trang sức bạc tạo ấn tượng rất mạnh. Tôi còn được tìm hiểu về việc mời rượu, sính lễ và những nghi thức trong đám cưới. Tôi thấy chương trình rất hay vì không chỉ được xem biểu diễn mà còn hiểu thêm về phong tục tập quán của tộc người. Những hoạt động như thế này nên được tổ chức thường xuyên để du khách có thêm cơ hội khám phá sắc màu văn hóa Cao Bằng.

Các nghi thức trong đám cưới truyền thống của người Dao đỏ được tái hiện tại phố đi bộ Kim Đồng thu hút người dân và du khách.

Sự quan tâm của du khách cho thấy sức hấp dẫn của văn hóa truyền thống khi được giới thiệu bằng hình thức gần gũi, sinh động. Từ trang phục, lễ vật đến các nghi thức cưới hỏi, mỗi chi tiết đều có thể trở thành điểm khởi đầu để khám phá phong tục và đời sống của cộng đồng các dân tộc.

Tuy nhiên, giá trị của hoạt động không chỉ nằm ở việc tạo ra một sản phẩm trải nghiệm cho du khách. Điều quan trọng là bảo đảm tính chân thực, tôn trọng chủ thể văn hóa và truyền tải đúng ý nghĩa của phong tục. Những người am hiểu nghi lễ cần được tham gia vào quá trình giới thiệu, hướng dẫn và truyền dạy; đồng thời, thế hệ trẻ cần được khuyến khích tìm hiểu, thực hành và chủ động gìn giữ bản sắc dân tộc.

Việc tái hiện đám cưới truyền thống của người Dao đỏ tại phố đi bộ Kim Đồng góp phần làm phong phú các hoạt động văn hóa, du lịch, tạo cơ hội để những giá trị truyền thống đến gần hơn với công chúng. Khi được gắn với sự tham gia của cộng đồng và ý thức trao truyền giữa các thế hệ, những phong tục tốt đẹp không chỉ được giới thiệu trong các chương trình trình diễn mà còn có điều kiện tiếp tục hiện diện trong đời sống, góp phần làm nên sức hấp dẫn riêng của sắc màu văn hóa Cao Bằng.