Đừng để học sinh im lặng trước bạo lực học đường

Những vụ bạo lực học đường liên tiếp xảy ra trong thời gian qua. Ảnh AI

Những vụ bạo lực học đường liên tiếp xảy ra thời gian gần đây tại Lâm Đồng và một số địa phương khiến dư luận không khỏi bàng hoàng, phụ huynh lo lắng, còn học sinh thì bất an ngay trong chính môi trường lẽ ra phải an toàn nhất.

Vết thương không dễ lành

Cuối tháng 4, từ mâu thuẫn cá nhân, hai học sinh Trường THCS Lê Hồng Phong (phường Mũi Né) xảy ra xô xát. Hậu quả đau lòng khi một em dùng dao đâm bạn cùng trường, khiến nạn nhân không qua khỏi sau khi được đưa đi cấp cứu. Bi kịch ấy không chỉ cướp đi sinh mạng của một học sinh, một bạn rơi vào vòng lao lý mà còn để lại nỗi ám ảnh kéo dài cho gia đình, bạn bè và cả môi trường học đường.

Chưa kịp nguôi ngoai, giữa tháng 5, một học sinh lớp 8 tại xã Di Linh được phát hiện treo cổ tại nhà, nghi do bị bạo lực học đường trong thời gian dài. Dù may mắn được cứu sống, em vẫn đang phải điều trị tích cực. Nhưng những tổn thương tinh thần mà em phải gánh chịu có thể còn kéo dài hơn rất nhiều so với những vết thương thể xác.

Ảnh minh họa AI

Theo TS Phạm Thị Hồng Tâm, Trưởng khoa Luật kinh tế, Trường Đại học Phan Thiết, bạo lực học đường ngày nay đã không còn dừng lại ở những va chạm trực tiếp. Nó đang biến tướng tinh vi, dai dẳng và khó nhận diện.

Không chỉ đánh nhau, nhiều học sinh còn bị quay clip, phát tán lên mạng xã hội, kèm theo những lời bình luận xúc phạm, công kích, thậm chí cô lập. Những tổn thương vì thế không còn gói gọn trong lớp học mà lan rộng ra cộng đồng mạng, khiến nạn nhân bị bủa vây bởi áp lực vô hình.

“Ở lứa tuổi đang hình thành nhân cách, các em rất dễ bị tổn thương. Nhiều em rơi vào trạng thái sợ hãi, lo âu, mất niềm tin vào bạn bè và môi trường học tập. Có trường hợp bị ám ảnh kéo dài, trầm cảm, thu mình, thậm chí nảy sinh suy nghĩ tiêu cực. Đáng lo ngại là những tổn thương này đôi khi âm thầm, không biểu hiện ngay nhưng ảnh hưởng lâu dài đến quá trình trưởng thành”, bà Tâm nhận định.

Thực tế cho thấy, không ít nạn nhân hoặc học sinh chứng kiến bạn bị bạo lực học đường nhưng chọn cách im lặng. Sự im lặng ấy có thể bắt nguồn từ nỗi sợ bị trả thù, bị cô lập, hoặc đơn giản là không biết chia sẻ với ai. Và chính sự im lặng đã khiến những hành vi bạo lực có cơ hội lặp lại, thậm chí leo thang.

Khoảng trống kỹ năng sống

Thời gian qua, Lâm Đồng ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, tăng cường tuyên truyền, yêu cầu các trường học triển khai giải pháp phòng ngừa bạo lực học đường. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, chừng đó vẫn chưa đủ nếu thiếu những biện pháp đi vào thực chất.

Theo TS Phạm Thị Hồng Tâm, bạo lực học đường không đơn thuần là câu chuyện kỷ luật hay pháp lý. Gốc rễ của vấn đề còn nằm ở kỹ năng ứng xử, khả năng kiểm soát cảm xúc và nhận thức của học sinh. Khi các em chưa hiểu hết hậu quả của hành vi gây ra, chưa biết cách giải quyết mâu thuẫn, thì những quy định dù chặt chẽ cũng khó phát huy hiệu quả.

Công an phường Mũi Né, tỉnh Lâm Đồng tổ chức tuyên truyền giáo dục tâm lý học đường.

Từ thực tế đó, nhiều ý kiến cho rằng cần thiết phải đưa các tiết học kỹ năng sống và phòng ngừa bạo lực học đường vào chương trình chính khóa, với tần suất đều đặn hằng tuần.

Có con học THCS, anh Nguyễn Văn Hà (phường Mũi Né) cho rằng, các tiết học này nên có sự tham gia của lực lượng công an, giáo viên và chuyên gia tâm lý. Không chỉ dừng ở việc tuyên truyền pháp luật, học sinh cần được hướng dẫn cụ thể cách xử lý mâu thuẫn, kiềm chế cảm xúc, cách ứng xử khi bị kích động, bị bắt nạt hoặc bị lôi kéo vào xung đột.

“Rất nhiều vụ việc bắt đầu từ những mâu thuẫn nhỏ, thậm chí chỉ là ánh nhìn hay lời nói trên mạng xã hội. Nhưng vì thiếu kỹ năng xử lý nên hậu quả bị đẩy đi quá xa. Nếu được trang bị kỹ năng đối thoại, biết tìm người hỗ trợ khi cần, nhiều sự việc đáng tiếc đã không xảy ra”, anh Hà chia sẻ.

Học sinh cần trang bị kỹ năng để tránh tình trạng bạo lực học đường.

Đồng quan điểm, chị Tạ Thị Cúc (xã Di Linh) mong muốn việc giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường trở thành nội dung bắt buộc trong nhà trường, kết hợp giữa giáo dục pháp luật và tâm lý. Theo chị, việc răn đe là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là giúp học sinh hiểu giới hạn hành vi và biết cách bảo vệ bản thân cũng như bạn bè.

Một trong những giải pháp then chốt được các chuyên gia nhấn mạnh là xây dựng môi trường để học sinh dám lên tiếng. Khi bị bạo lực, các em cần có nơi để chia sẻ, được lắng nghe và bảo vệ.

Điều đó đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của nhà trường, gia đình và xã hội. Bởi lẽ, mỗi vụ bạo lực không chỉ dừng lại ở một hành vi sai trái, mà là một vết thương để lại hệ lụy lâu dài. Và phòng ngừa, giáo dục từ sớm, từ gốc rễ, vẫn luôn là cách tốt nhất để những bi kịch học đường không còn tái diễn.

Bạo lực học đường để lại những hậu quả nặng nề và lâu dài đối với học sinh, không chỉ về thể chất mà còn đặc biệt nghiêm trọng về tinh thần. Nạn nhân thường rơi vào trạng thái lo âu, sợ hãi, mất tự tin, thậm chí trầm cảm và có thể dẫn đến hành vi tiêu cực như tự làm hại bản thân. Việc bị cô lập, chế giễu hoặc hành hung còn khiến các em sa sút trong học tập, ngại đến trường và dần mất đi động lực phát triển bản thân. Không dừng lại ở cá nhân, bạo lực học đường còn làm xấu đi môi trường giáo dục, phá vỡ sự an toàn và lành mạnh cần có trong trường học, ảnh hưởng đến quá trình hình thành nhân cách và tương lai của cả thế hệ.