Ngăn chặn bạo lực học đường: Cần chế tài đủ mạnh

Mới đây, theo phản ánh một nam sinh lớp 8 ở Lâm Đồng nhiều lần bị bạn bè đánh đập, đe dọa, ép nộp tiền. Sợ hãi, em phải lén đi nhặt ve chai bán lấy tiền đưa cho nhóm bạn. Em hiện đang cấp cứu tại bệnh viện vì tự gây hại bản thân. Trong khi đó, tại Đắk Lắk, một nữ sinh bị nhóm bạn đánh hội đồng, bắt quỳ và ép lau chân.

Nam sinh lớp 8 ở Lâm Đồng hiện đang cấp cứu tại bệnh viện sau khi tự gây hại cho bản thân. Ảnh: VT

Các vụ việc liên tiếp xảy ra khiến nhiều giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục lo ngại rằng nhà trường đang thiếu công cụ đủ mạnh để ngăn chặn và xử lý học sinh vi phạm.

Cần phát hiện sớm mâu thuẫn

Ông Trịnh Vĩnh Thanh, Phó Hiệu trưởng Trường THCS - THPT Hồng Hà (phường Gò Vấp) cho rằng bạo lực học đường trong học sinh không tự nhiên mà có. Đó là những mâu thuẫn giữa các em được tích tụ trong thời gian dài nhưng không được nhà trường, gia đình phát hiện và giải quyết kịp thời.

Theo ông Thanh, giáo dục học sinh là một quá trình lâu dài và thường xuyên đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh trách nhiệm lớn nhất hiện nay thuộc về nhà trường.

“Thời gian học sinh ở trường nhiều hơn ở nhà. Những mối quan hệ, những mâu thuẫn giữa học sinh trong lớp, trong trường, giáo viên chủ nhiệm không thể nói là không biết. Nhưng nhiều khi giáo viên chủ quan, cho rằng "đó chỉ là chuyện con nít” - ông Thanh nói thêm.

Vị phó hiệu trưởng cho rằng phần lớn các vụ bạo lực nghiêm trọng đều bắt nguồn từ những xích mích nhỏ không được xử lý từ đầu. Trường học đã không phát hiện sớm để xử lý dẫn đến những hậu quả đau lòng.

Ông Lê Phú Hải, Hiệu trưởng Trường THPT Đa Phước cùng với học trò của mình. Ảnh: NQ

Tại Trường THPT Đa Phước (xã Hưng Long), nơi có nhiều thành phần học sinh phức tạp, ông Lê Phú Hải, Hiệu trưởng cho biết đang áp dụng giải pháp phát hiện sớm và xử lý nhanh các mâu thuẫn học đường.

Theo lãnh đạo nhà trường, giáo viên chủ nhiệm không thể có mặt liên tục nên cần xây dựng mạng lưới nắm bắt thông tin từ ban cán sự lớp.

“Khi phát hiện có mâu thuẫn, phải xử lý ngay trong ngày, tuyệt đối không để kéo dài sang hôm sau. Mỗi ngày trôi qua, mâu thuẫn sẽ tích tụ thành ‘khối u nhọt’ lớn hơn” - ông Hải nói.

Nên sửa đổi mức chế tài học sinh vi phạm trong Thông tư 19

Năm ngoái, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 19/2025/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 31-10-2025, trong đó bãi bỏ hình thức đình chỉ và mức kỷ luật cao nhất với học sinh vi phạm kỷ luật chỉ còn là viết bản kiểm điểm, có xác nhận và cam kết từ gia đình. Thông tư 19 nghiêm cấm sử dụng biện pháp kỷ luật mang tính bạo lực, xúc phạm nhân phẩm, ảnh hưởng đến thể chất và tinh thần của học sinh. Điều này thể hiện sự chuyển dịch mạnh mẽ sang cách tiếp cận giáo dục kỷ luật nhân văn, tôn trọng học sinh.

Tuy nhiên, nhiều giáo viên vẫn còn băn khoăn khi cho rằng hình thức xử lý như vậy chưa đủ răn đe học sinh nếu vi phạm nghiêm trọng.

Thầy TP, giáo viên chủ nhiệm một trường THCS tại phường Bình Phú, chia sẻ Thông tư 19 quy định về khen thưởng và kỷ luật học sinh nêu rõ viết kiểm điểm là hình thức xử lý cao nhất với học sinh vi phạm. Điều này khiến nhiều giáo viên rơi vào thế khó.

“Nhiều em viết kiểm điểm rất nhiều lần nhưng không thay đổi vì hình thức xử lý chưa đủ sức tác động. Có đôi lúc bản thân tôi thấy bất lực và thốt lên: ‘Thầy thua em’” - thầy TP bộc bạch.

Theo thầy, khi học sinh và phụ huynh đều hiểu nhà trường không còn nhiều biện pháp kỷ luật mang tính răn đe như trước đây, việc giáo dục càng khó khăn hơn.

Hiệu trưởng Trường THPT Đa Phước cho rằng Thông tư 19 hiện quá thiên về giáo dục mềm mỏng nhưng thiếu các biện pháp răn đe phù hợp với học sinh vi phạm nhiều lần. Đối với những học sinh ngoan, một lời nhắc nhở là đủ sức răn đe. Nhưng với những học sinh thường xuyên vi phạm thì việc viết kiểm điểm hay phê bình riêng thì không đủ sức răn đe.

“Vi phạm lần một, lần hai thì giáo dục nhưng tái phạm nhiều lần phải có khung xử lý mạnh hơn” - ông Hải nói.

Cùng quan điểm, ông Đinh Văn Trịnh, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Hiền, (phường Tân Thới Hiệp) cho rằng Thông tư 19 có mặt tích cực là hướng tới giáo dục nhân văn hơn, nhưng hạn chế là thiếu công cụ xử lý học sinh cá biệt.

“Vì thế, Bộ GD&ĐT cần sớm nghiên cứu, xem xét, điều chỉnh làm sao giao thêm quyền cho hiệu trưởng trong việc xử lý học sinh và thành lập hội đồng kỷ luật phù hợp với thực tế từng trường” - ông Trịnh đề xuất.

Tương tự, ông Trịnh Vĩnh Thanh kỳ vọng trong năm học mới, Bộ GD&ĐT cần sớm điều chỉnh quy định về xử lý kỷ luật, trả lại cho nhà trường những công cụ đủ mạnh để việc giáo dục học sinh đạt hiệu quả cao, tránh được những sự việc đáng tiếc.

Ông Đinh Phú Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Văn Luông (phường Bình Phú) đồng tình về việc cần sớm sửa đổi Thông tư 19. Đặc biệt, Bộ GD&ĐT nên để các thầy cô giáo - những người trực tiếp đứng lớp, quản lý học sinh tham gia góp ý trên tinh thần cầu thị.