Đừng để nông sản phải "giải cứu"

Thực tế từ các mặt hàng như: tiêu, chuối, thanh long, dưa hấu… từng rơi vào cảnh khó tiêu thụ ở Đồng Nai và nhiều địa phương cho thấy, năng suất cao chưa đồng nghĩa với hiệu quả kinh tế. Khi nông sản thu hoạch đồng loạt nhưng thiếu bảo quản, chế biến và hợp đồng tiêu thụ, người sản xuất dễ rơi vào thế bị động, buộc phải bán tháo để giảm thiệt hại.

Muốn giải bài toán “được mùa, mất giá”, người nông dân cần tính đầu ra ngay từ khi bắt đầu sản xuất, thay vì đợi đến mùa thu hoạch mới tìm người mua. Việc lựa chọn cây trồng, vật nuôi cần dựa trên nhu cầu thị trường, khả năng tiêu thụ, điều kiện canh tác và hiệu quả kinh tế lâu dài, thay vì thấy giá tăng thì đổ xô sản xuất, giá giảm lại loay hoay tìm hướng chuyển đổi. Sản xuất gắn với thị trường phải bắt đầu từ việc xác định sẽ bán cho ai, sản lượng bao nhiêu và sản phẩm cần đáp ứng những tiêu chuẩn chất lượng nào.

Muốn vậy thì liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp phải thực chất ngay từ đầu vụ. Hợp tác xã cần tổ chức vùng nguyên liệu, thống nhất quy trình, kiểm soát chất lượng; doanh nghiệp cần cung cấp thông tin thị trường và xây dựng kế hoạch thu mua dài hạn. Các bên cần thống nhất về sản lượng, tiêu chuẩn và trách nhiệm, bảo đảm lợi ích hài hòa, rủi ro được chia sẻ để nông dân yên tâm đầu tư.

Cùng với đó cần nâng giá trị nông sản thông qua bảo quản, chế biến, xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc. Đa dạng hóa sản phẩm, thị trường và kênh phân phối cũng giúp giảm phụ thuộc vào một mặt hàng hoặc một đầu ra.

Cơ quan quản lý cần bám sát tình hình sản xuất, thị trường để định hướng vùng trồng, vật nuôi phù hợp với nhu cầu tiêu thụ. Thông tin thị trường cần đến với nông dân kịp thời; việc hỗ trợ hợp tác xã tiếp cận vốn, công nghệ và tìm kiếm đầu ra cũng phải thiết thực hơn.

Thị trường luôn biến động nhưng điệp khúc “được mùa, mất giá” không nên lặp lại mỗi vụ mùa. Nông nghiệp cần chuyển từ chạy theo sản lượng sang sản xuất theo nhu cầu thị trường, gắn với xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ và nâng cao giá trị nông sản. Với người làm nông nghiệp, đích đến là đầu ra ổn định, thu nhập tương xứng với giá trị và có thể duy trì sinh kế bền vững.