Đừng để thực phẩm giảm cân đầu độc cộng đồng

Đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn là nguy cơ người tiêu dùng vô tình đưa vào cơ thể những chất nguy hiểm có thể gây tổn thương tim mạch, thần kinh, thậm chí đe dọa tính mạng. Khi lợi nhuận bị đặt lên trên sự an toàn về sức khỏe của con người, việc siết chặt quản lý thị trường thực phẩm giảm cân trở thành yêu cầu cấp thiết.

Quy trình sản xuất thực phẩm chức năng giảm cân chứa chất cấm Sibutramine bị lực lượng Công an thành phố Hồ Chí Minh phát hiện. Ảnh: Công an thành phố Hồ Chí Minh

Hiểm họa từ chất cấm Sibutramine

Mới đây, Phòng Cảnh sát Kinh tế (Công an thành phố Hồ Chí Minh) đã triệt phá đường dây sản xuất thực phẩm chức năng giảm cân chứa chất cấm tại Công ty TNHH Nông sản Mai Xuân Thành, đồng thời khởi tố, bắt tạm giam hai đối tượng là Trần Thị Như Hảo và Nguyễn Trọng Anh về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”.

Theo điều tra ban đầu của cơ quan chức năng, các đối tượng đã pha trộn chất cấm Sibutramine vào nhiều sản phẩm trà giảm cân, cà phê giảm cân, bột detox nhằm tạo hiệu quả giảm cân nhanh. Lực lượng chức năng thu giữ hơn 5.200 gói sản phẩm cùng hàng trăm kilogram nguyên liệu và bao bì phục vụ sản xuất.

Sibutramine có khả năng giảm cảm giác thèm ăn, hỗ trợ giảm cân. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy, đây là chất gây nguy cơ tổn thương não, đột quỵ… Do đó, Mỹ và châu Âu đã ngừng sử dụng từ năm 2010.

Còn tại Việt Nam, Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) cũng đã ngưng cấp phép nhập khẩu nguyên liệu Sibutramine và tiến hành thu hồi các sản phẩm chứa chất cấm này. Cục Quản lý dược cũng rút số đăng ký của tất cả các thuốc có chứa hoạt chất Sibutramine.

Tuy nhiên, vì lợi nhuận, các cơ sở sản xuất vẫn bất chấp các quy định, cố tình pha trộn Sibutramine vào thực phẩm giảm cân để đánh vào tâm lý muốn có hiệu quả nhanh nhất của người sử dụng.

Không chỉ có vụ việc nêu trên, thời gian qua, cơ quan chức năng cũng đã phát hiện không ít cơ sở sản xuất, kinh doanh trà, cà phê, thực phẩm chức năng chứa chất cấm Sibutramine. Điều đáng nói là, các sản phẩm này thường được “ngụy trang” dưới vỏ bọc rất khó nhận biết, khiến người tiêu dùng dễ nhầm tưởng là an toàn.

Chị Nguyễn Quỳnh Nguyên (49 tuổi, ở phường Ba Đình) cho biết, chị từng sử dụng trà giảm cân được quảng cáo “100% thiên nhiên” trên mạng xã hội. Theo chị, khi sử dụng, người dùng rất khó nhận biết bằng vị giác việc sản phẩm có chứa chất cấm. Sau hàng loạt vụ việc liên quan đến chất cấm bị phanh phui, chị đã dừng sử dụng sản phẩm này vì lo ngại rủi ro đối với sức khỏe.

Bệnh nhân ngộ độc thực phẩm chức năng giảm cân chứa chất cấm Sibutramine. Ảnh: BVCC

Trước “ma trận” các sản phẩm trà, cà phê giảm cân chứa chất cấm và khó phân biệt thật - giả, TS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, trung tâm từng tiếp nhận nhiều trường hợp ngộ độc liên quan đến thực phẩm chức năng và cà phê giảm cân chứa Sibutramine.

Có bệnh nhân nhập viện trong tình trạng hôn mê, co giật, tổn thương não nghiêm trọng sau thời gian sử dụng sản phẩm được quảng cáo là “thảo dược thiên nhiên”.

Điển hình là một nữ bệnh nhân 27 tuổi (ở Thanh Hóa) được chẩn đoán bị tổn thương não hai bên, tắc động mạch mắt dẫn đến mất thị lực và phải lọc máu do thận ngừng hoạt động. Trước đó, người bệnh đã sử dụng sản phẩm giảm cân “Cốt bí xanh Detox vip X7” dạng bột pha uống. Xét nghiệm mẫu sản phẩm mang đến bệnh viện phát hiện có chứa Sibutramine.

Siết chặt quảng cáo trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử

Từ những vụ việc thực phẩm chức năng giảm cân chứa chất cấm bị phát hiện thời gian qua, theo luật sư Lê Cao, Giám đốc Công ty Luật hợp danh FDVN, các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra đối với thực phẩm chức năng và các sản phẩm giảm cân đang lưu hành trên thị trường.

Việc tăng cường kiểm tra, kiểm nghiệm định kỳ, hậu kiểm đột xuất và công khai danh sách sản phẩm vi phạm là giải pháp cần thiết để bảo vệ người tiêu dùng. Khi thông tin được minh bạch, người dân sẽ có cơ sở nhận diện sản phẩm nguy hiểm, đồng thời tạo áp lực buộc doanh nghiệp phải tuân thủ quy định pháp luật.

Bên cạnh trách nhiệm của cơ quan quản lý, luật sư Lê Cao cho rằng, các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử không thể đứng ngoài cuộc. Trong nhiều trường hợp, các sản phẩm chưa được kiểm chứng về chất lượng vẫn dễ dàng xuất hiện với những lời quảng cáo phi thực tế mà không bị kiểm duyệt. Điều đó vô hình trung tiếp tay cho hàng giả, hàng độc hại len lỏi sâu hơn vào thị trường và tiếp cận đến hàng triệu người tiêu dùng.

Theo các chuyên gia y tế, không có phương pháp giảm cân an toàn nào mang lại hiệu quả thần tốc mà không cần điều chỉnh chế độ ăn uống và vận động. Những lời quảng cáo hứa hẹn “giảm cân cấp tốc”, “không cần ăn kiêng”, “không cần tập luyện” cần được xem là dấu hiệu cảnh báo thay vì niềm tin để người tiêu dùng chạy theo.

Muốn giảm cân an toàn và bền vững, người dân cần lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được cơ quan chức năng cấp phép và nên tham khảo ý kiến bác sĩ khi sử dụng thực phẩm hỗ trợ giảm cân.

Vụ việc trà giảm cân chứa chất cấm lần này là lời cảnh báo nghiêm khắc về cái giá phải trả khi lợi nhuận bị đặt lên trên sức khỏe cộng đồng. Để ngăn chặn những sản phẩm độc hại tiếp tục lưu hành, không thể chỉ trông chờ vào sự cảnh giác của người tiêu dùng mà cần sự vào cuộc quyết liệt hơn từ cơ quan quản lý, hệ thống pháp luật và cả các nền tảng kinh doanh trực tuyến. Chỉ khi thị trường thực phẩm giảm cân được kiểm soát chặt chẽ, sức khỏe và quyền lợi của người dân mới thực sự được bảo vệ.