Đừng lấy sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ làm trò mua vui

Đừng để những lượt "like" che mờ lòng biết ơn

Những ngày gần đây, mạng xã hội lan truyền đoạn video ghi lại cảnh một nhóm bạn trẻ thực hiện nội dung được cho là lấy cảm hứng từ chương trình cầu truyền hình "Sao sáng dẫn đường" phát sóng trên VTV1 tối 26/7. Chương trình gốc tái hiện đầy xúc động hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt các anh hùng liệt sĩ, đưa những người con đã ngã xuống trở về với gia đình sau nhiều thập kỷ.

Tuy nhiên, nhóm bạn trẻ lại lựa chọn cách thể hiện hoàn toàn trái ngược với tinh thần của chương trình. Thay vì thái độ trang nghiêm đối với chủ đề thiêng liêng, các thành viên liên tục cười đùa, sử dụng lối diễn mang tính đùa cợt, thiếu sự tôn trọng đối với một công việc được cả dân tộc gìn giữ bằng lòng tri ân và sự thành kính. Nội dung trong video này khiến nhiều người xem không khỏi thất vọng và phẫn nộ cho rằng hành vi trên thiếu sự tôn trọng đối với công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cũng như sự hy sinh của các thế hệ cha anh.

Nhóm bạn trẻ thể hiện lối diễn mang tính đùa cợt, thiếu sự tôn trọng với mẹ liệt sĩ.

Dưới đoạn video, hàng loạt ý kiến bày tỏ sự phẫn nộ. Một tài khoản Facebook bình luận: "Không phải cái gì cũng có thể mang ra làm nội dung giải trí. Đây là sự hy sinh của hàng triệu người, là nỗi đau của biết bao gia đình liệt sĩ chứ không phải kịch bản để câu view".

Một người khác chia sẻ đầy day dứt: "Có những người lính đến nay vẫn chưa được gọi tên, vẫn nằm đâu đó giữa rừng sâu, biên giới. Trong khi nhiều cán bộ, chiến sĩ ngày đêm đi tìm đồng đội thì lại có người coi đó là chất liệu để diễn hài".

Đặc biệt, lời tâm sự của một người con liệt sĩ khiến nhiều người lặng đi: "Gia đình tôi mất hơn 40 năm mới tìm được phần mộ của cha. Xem những hình ảnh cười cợt như vậy thực sự rất đau lòng".

Nhiều bạn trẻ cũng thẳng thắn bày tỏ quan điểm: "Sáng tạo nội dung không đồng nghĩa với việc được phép đùa cợt trên lịch sử. Nếu thế hệ trẻ còn dễ dãi cổ vũ những video như thế này thì thật đáng lo".

Có thể những người thực hiện video cho rằng đó chỉ là một sản phẩm giải trí. Tuy nhiên, trong đời sống xã hội, không phải điều gì cũng có thể mang ra đùa cợt. Có những giới hạn được tạo nên bởi đạo lý, truyền thống và sự tôn trọng dành cho những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ chưa bao giờ là câu chuyện để mua vui. Sau mỗi bộ hài cốt được tìm thấy là một gia đình khép lại hàng chục năm chờ đợi; là người mẹ bạc đầu mong con, người vợ thủy chung đợi chồng, người con chỉ biết cha qua tấm ảnh đã ngả màu. Những điều thiêng liêng ấy không thể trở thành đạo cụ cho những màn diễn xuất thiếu chuẩn mực.

500 ngày đêm - hành trình đưa những người con trở về

Năm 2026, cả nước triển khai đợt cao điểm 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, thể hiện quyết tâm chính trị và đạo lý sâu sắc của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội.

Đó không chỉ là một nhiệm vụ chính trị, mà còn là lời hứa của đất nước với những người đã hy sinh. Hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ ngày đêm lặn lội ở rừng sâu, biên giới, trên đất bạn Lào, Campuchia hay những chiến trường xưa để tìm kiếm đồng đội. Có nơi phải đào bới nhiều tháng trong điều kiện khắc nghiệt; có trường hợp phải đối chiếu hàng chục nguồn tư liệu, gặp hàng trăm nhân chứng mới xác định được vị trí nghi có mộ liệt sĩ.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà từng nhấn mạnh: "Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy là thêm một gia đình có cơ hội khép lại những tháng năm chờ đợi. Mỗi danh tính được xác định là thêm một người mẹ, người cha, người vợ, người con có thể thắp nén hương trước đúng phần mộ người thân của mình. Mỗi hài cốt liệt sĩ được quy tập, được xác định danh tính, mỗi kỷ vật được trao lại đều góp phần xoa dịu nỗi đau chiến tranh, làm vơi đi sự mong mỏi, đợi chờ của biết bao gia đình, người thân trong nhiều thập kỷ qua”.

Khi cả đất nước đang nỗ lực đưa các anh trở về với gia đình và quê hương, việc biến chính hành trình ấy thành nội dung cợt nhả trên mạng xã hội không chỉ phản cảm, mà còn đi ngược lại những giá trị nhân văn mà xã hội đang gìn giữ.

Bộ đội băng rừng, vượt suối đưa hài cốt liệt sĩ trở về trong hành trình của Chiến dịch 500 ngày đêm. Ảnh: Thanh Lộc

Khi "content" vượt qua ranh giới đạo đức

Sự phát triển của các nền tảng số giúp bất kỳ ai cũng có thể trở thành người sáng tạo nội dung. Tuy nhiên, quyền sáng tạo luôn phải đi cùng trách nhiệm.

Thực tế cho thấy không ít người sẵn sàng khai thác những chủ đề nhạy cảm như: tai nạn, thiên tai, bệnh tật,… thậm chí cả những mất mát lịch sử để thu hút lượt xem. Đó là biểu hiện đáng lo ngại của việc đánh đổi chuẩn mực đạo đức lấy sự nổi tiếng nhất thời.

Lượt xem có thể tăng trong vài ngày, nhưng những tổn thương đối với thân nhân liệt sĩ, những người từng trải qua chiến tranh và cả cộng đồng thì không thể đo đếm bằng con số.

Mạng xã hội không phải vùng đất đứng ngoài pháp luật. Người có sức ảnh hưởng càng phải ý thức rằng mỗi video, mỗi phát ngôn đều tác động đến nhận thức của hàng chục nghìn, thậm chí hàng triệu người, nhất là giới trẻ. Nếu những nội dung lệch chuẩn liên tục được tung hô chỉ vì tính gây sốc, ranh giới giữa sự hài hước và sự xúc phạm sẽ ngày càng bị xóa nhòa.

Cần xử lý nghiêm để tạo sức răn đe

Trước thực trạng trên, nhiều ý kiến cho rằng cơ quan chức năng cần xác minh, làm rõ mức độ vi phạm của những cá nhân đăng tải video có dấu hiệu xúc phạm giá trị lịch sử, lợi dụng công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ để câu tương tác.

Việc xử lý nghiêm theo quy định pháp luật không nhằm hạn chế sự sáng tạo, mà để khẳng định rằng quyền tự do sáng tạo luôn phải đi cùng trách nhiệm và sự tôn trọng các giá trị cốt lõi của cộng đồng. Đồng thời, đây cũng là giải pháp góp phần nâng cao ý thức của người sáng tạo nội dung trên không gian mạng.

Những hình ảnh phản cảm trong video nhanh chóng thu hút sự chú ý trên mạng xã hội, đồng thời vấp phải sự lên án của cộng đồng mạng. Ảnh: Chụp từ video.

Bên cạnh vai trò của cơ quan quản lý, mỗi người dùng mạng xã hội cũng cần tỉnh táo. Đừng chia sẻ chỉ vì tò mò, đừng bình luận để vô tình giúp những video phản cảm lan truyền mạnh hơn. Mỗi lượt xem, mỗi lần tương tác đều có thể trở thành động lực để những người làm nội dung tiếp tục lặp lại hành vi lệch chuẩn.

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng vẫn còn rất nhiều người con của Tổ quốc chưa được trở về. Vẫn còn những Bà mẹ Việt Nam Anh hùng mang nỗi nhớ con đến cuối đời, những người vợ liệt sĩ dành cả tuổi xuân chờ đợi, những gia đình chỉ mong tìm được một phần hài cốt để có nơi thắp nén hương…

Bởi vậy, lòng biết ơn không chỉ được thể hiện trong những ngày lễ tri ân, mà còn ở cách ứng xử trên không gian mạng, ở việc biết đâu là điều có thể mang ra giải trí và đâu là những giá trị thiêng liêng không thể bị xâm phạm.

Một dân tộc biết trân trọng quá khứ mới có thể vững vàng bước tới tương lai. Và chỉ khi biết gìn giữ sự thiêng liêng của hành trình đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ, chúng ta mới thực sự xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ cha anh đã đánh đổi tuổi xuân và máu xương để đất nước có được hòa bình hôm nay.