Dược liệu Việt Nam: Lợi thế vàng và cơ hội bứt phá trong kỷ nguyên công nghệ
Sở hữu nguồn tài nguyên dược liệu phong phú và tri thức y học cổ truyền lâu đời, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá trong kỷ nguyên công nghệ. Đây cũng là nền tảng quan trọng để gia tăng giá trị kinh tế, mở rộng thị trường và nâng cao vị thế dược liệu Việt trên trường quốc tế.
Khai thác "mỏ vàng" dược liệu gắn với giá trị thực tiễn
Hội thảo khoa học quốc tế V.IMPACT-2026 do Viện Dược liệu (Bộ Y tế) tổ chức diễn ra trong dấu mốc đặc biệt kỷ niệm 65 năm thành lập Viện (1961-2026). Sự kiện không chỉ nhìn lại hành trình phát triển mà còn khẳng định tiềm năng to lớn của dược liệu Việt Nam trong chiến lược chăm sóc sức khỏe, phát triển kinh tế - xã hội.
Phát biểu lại Hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh, Việt Nam có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và nền tri thức y học cổ truyền hàng nghìn năm. Với hơn 5.000 loài cây thuốc, đây là lợi thế rất lớn để phát triển ngành dược liệu theo hướng hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà phát biểu tại Hội nghị.
Một trong những thông điệp cốt lõi của hội thảo là nhấn mạnh "tác động thực" trong nghiên cứu dược liệu. Theo TS. Trần Minh Ngọc, Viện trưởng Viện Dược liệu, giá trị của khoa học không chỉ nằm ở công bố mà phải tạo ra hiệu quả cụ thể trong thực tiễn.
Trước hết, các sản phẩm từ dược liệu cần được chứng minh hiệu quả lâm sàng và tính an toàn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hệ thống y tế. Bên cạnh đó, việc phát triển dược liệu cần hướng tới mục tiêu kinh tế, chuyển hóa tài nguyên bản địa thành sản phẩm có giá trị gia tăng cao, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.
Đặc biệt, ngành dược liệu còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc khi tạo sinh kế bền vững cho người dân, nhất là tại các vùng miền núi, nơi có nguồn tài nguyên phong phú. Đây chính là hướng đi giúp cân bằng giữa khai thác, bảo tồn và phát triển lâu dài.
Công nghệ 4.0 mở đường nâng tầm dược liệu Việt
Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, các công nghệ như Omics, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) đang tái định nghĩa phương thức nghiên cứu và phát triển dược liệu. Theo lãnh đạo Viện Dược liệu, đây là cơ hội để dược liệu Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế với vị thế mới.
Giai đoạn 2021-2025, Viện Dược liệu đã đạt nhiều kết quả nổi bật: Triển khai 442 nhiệm vụ khoa học; công bố 563 bài báo, trong đó có 135 bài quốc tế; đào tạo 25 tiến sĩ; công bố 10 giống cây dược liệu; ban hành 97 quy trình kỹ thuật đạt chuẩn GACP-WHO và bảo tồn hơn 1.000 nguồn gen quý.
Những thành tựu này cho thấy xu hướng phát triển từ nghiên cứu riêng lẻ sang chuỗi giá trị khép kín, kết nối giữa bảo tồn, nuôi trồng, chế biến và thương mại hóa. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng, chuẩn hóa sản phẩm và gia tăng sức cạnh tranh của dược liệu Việt Nam.

Cần gắn chặt giữa bảo tồn với khai thác và phát triển bền vững, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong toàn bộ chuỗi giá trị.
Liên kết "bốn nhà" - chìa khóa cho phát triển bền vững
Một điểm nhấn quan trọng tại hội thảo là sự hội tụ của "bốn nhà": Nhà khoa học, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người nông dân. Theo TS. Trần Minh Ngọc, sự liên kết này là yếu tố then chốt để giải quyết các bài toán của ngành dược liệu.
Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cũng nhấn mạnh cần gắn chặt giữa bảo tồn với khai thác và phát triển bền vững, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong toàn bộ chuỗi giá trị. Các kết quả nghiên cứu cần được chuyển giao hiệu quả vào thực tiễn, tạo ra sản phẩm cụ thể, có giá trị.
Bên cạnh đó, việc phát triển vùng trồng dược liệu theo hướng chuẩn hóa, quy mô lớn, tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế và ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc là yêu cầu cấp thiết. Điều này giúp kiểm soát chất lượng, nâng cao tính minh bạch và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Thực tiễn cũng cho thấy, khi có sự tham gia đồng bộ của các bên, ngành dược liệu sẽ chuyển từ khai thác tự nhiên sang nuôi trồng bền vững, từ sản xuất nhỏ lẻ sang chuỗi giá trị hiện đại, qua đó nâng cao giá trị và hiệu quả kinh tế.
Hội thảo V.IMPACT-2026 đã làm rõ tiềm năng, định hướng và giải pháp phát triển dược liệu Việt Nam trong giai đoạn mới. Với lợi thế về đa dạng sinh học, nền tảng y học cổ truyền và sự hỗ trợ của khoa học công nghệ, dược liệu Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá.
Trong thời gian tới, việc hoàn thiện cơ chế chính sách, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết giữa các bên sẽ là yếu tố quyết định để chuyển hóa tiềm năng thành giá trị thực, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.











