El Niño đe dọa trẻ em Việt Nam và 190 triệu trẻ em châu Á và Thái Bình Dương

Các địa phương vùng lũ trong thời điểm bị cô lập. (Ảnh: TTXVN phát)

Ngày 7/10, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc tại Việt Nam (UNICEF) thông tin, dự báo El Niño 2026-2027 cho thấy điều kiện sống của trẻ em và các gia đình vốn đang chịu tác động của các cú sốc khí hậu, xung đột và khó khăn kinh tế, có thể tiếp tục xấu đi.

UNICEF cảnh báo có khoảng 190 triệu trẻ em trên khắp châu Á và Thái Bình Dương đang sống tại các khu vực được dự báo sẽ trải qua tình trạng khô hạn hoặc mưa nhiều bất thường liên quan đến hiện tượng khí hậu El Niño 2026-2027 từ tháng 10-12/2026 - đây là con số cao nhất trong tất cả các khu vực trên thế giới.

El Niño 2026-2027 được dự báo sẽ là một trong những đợt El Niño mạnh nhất từng được ghi nhận. Những thay đổi về lượng mưa có thể làm gia tăng nghiêm trọng nguy cơ hạn hán, lũ lụt và các hiện tượng thời tiết cực đoan khác, đe dọa sức khỏe, dinh dưỡng, giáo dục, sự an toàn và khả năng tiếp cận các dịch vụ nước sạch, vệ sinh môi trường và vệ sinh cá nhân của trẻ em.

Ông Sanjay Wijesekera - Giám đốc UNICEF khu vực châu Á và Thái Bình Dương, cho biết đối với hàng triệu trẻ em trên khắp châu Á và Thái Bình Dương, El Niño có nguy cơ trở thành một cuộc khủng hoảng mới, tăng thêm áp lực mà các em và gia đình đang phải gánh chịu. Nhiều trẻ em và gia đình đã và đang phải vật lộn với những tác động của thiên tai, xung đột, di chuyển nơi ở, và khó khăn kinh tế. El Niño có thể tiếp tục gây thêm khó khăn về sức khỏe, dinh dưỡng, giáo dục và sự an toàn của trẻ em.

Tại Việt Nam, những rủi ro và tác động lớn nhất được dự báo sẽ xảy ra từ cuối năm 2026 và kéo dài qua mùa khô đến tháng 5 của năm 2027. Khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long có thể phải đối mặt với tình trạng hạn hán nghiêm trọng hơn, bị thiếu nước, nắng nóng cực đoan và xâm nhập mặn, những điều này sẽ ảnh hưởng đến trẻ em và các gia đình vốn phụ thuộc vào những nguồn nước và các sinh kế dễ bị tác động bởi biến đổi khí hậu.

Tại những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất ở Việt Nam, tình trạng thiếu nước, nắng nóng cực đoan và mất sinh kế có thể làm gia tăng nguy cơ suy dinh dưỡng và bệnh tật, gián đoạn học tập của trẻ em và tạo thêm áp lực lên những gia đình vốn đang gặp khó khăn trong việc đáp ứng các nhu cầu thiết yếu. Điều này có thể khiến tình trạng nghèo đói gia tăng và dẫn đến các cơ chế ứng phó tiêu cực khác.

UNICEF đang phối hợp với chính phủ các nước và các đối tác trong khu vực để tăng cường công tác cảnh báo sớm và chuẩn bị, chủ động dự trữ các vật tư thiết yếu, bảo vệ các dịch vụ thiết yếu và củng cố các hệ thống có khả năng chống chịu với khí hậu. Những nỗ lực này cần được bảo đảm bằng nguồn lực đầy đủ, kịp thời và linh hoạt, trong đó có nguồn lực dành cho hành động sớm, để các quốc gia và cộng đồng có thể chuẩn bị và ứng phó trước khi rủi ro gia tăng.

Cho đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận nhu cầu hỗ trợ nhân đạo trên diện rộng do El Niño gây ra. UNICEF đang phối hợp với Chính phủ và các đối tác để tăng cường công tác chuẩn bị, nâng cao khả năng ứng phó với các tác động của biến đổi khí hậu, củng cố hệ thống cảnh báo sớm và triển khai các biện pháp ứng phó từ sớm.

Các hoạt động này bao gồm truyền thông cho cộng đồng và các gia đình về việc dự trữ nước và chủ động ứng phó với nguy cơ hạn hán; hỗ trợ nâng cao năng lực chuẩn bị và ứng phó tại địa phương; dự trữ các vật tư thiết yếu, đồng thời phối hợp với các cơ quan ở Trung ương và địa phương chuẩn bị cho nhu cầu có thể gia tăng do El Niño và bảo đảm các dịch vụ về nước, y tế, dinh dưỡng, giáo dục và bảo vệ trẻ em sẵn sàng ứng phó.

Những tác động của El Niño có thể rất lớn. Trong đợt El Niño lớn gần đây nhất vào năm 2015-2016, Việt Nam chịu thiệt hại kinh tế ước tính 674 triệu USD; khoảng 2 triệu người gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn nước, 1,1 triệu người bị thiếu lương thực và hơn 2 triệu người mất thu nhập do sinh kế bị ảnh hưởng.

Bà Michaela Bauer - Phó Đại diện UNICEF tại Việt Nam cho biết: “Các dự báo đã rất rõ ràng và đây là lúc chúng ta cần chuẩn bị. Đầu tư kịp thời vào cảnh báo sớm, nước sạch, phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị suy dinh dưỡng cấp tính, các dịch vụ thiết yếu và hành động sớm, chẳng hạn như hỗ trợ tiền mặt cho các gia đình dễ bị tổn thương có thể giúp ngăn một cú sốc khí hậu trở thành một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn đối với trẻ em và gia đình.”

UNICEF đang phối hợp với Chính phủ, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam và các đối tác khác để theo dõi các rủi ro mới, xác định các cộng đồng và cơ sở thiết yếu có nguy cơ cao, tăng cường mức độ sẵn sàng của lực lượng tuyến đầu, bảo vệ nguồn cung cấp nước và chuẩn bị các hỗ trợ sớm cho các gia đình dễ bị tổn thương./.