Eo biển Hormuz biến động, thị trường LNG toàn cầu đứng trước nhiều sức ép

Về lâu dài, việc đóng cửa eo biển Hormuz có thể gây tác động nghiêm trọng đối với thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Khoảng 20% lượng LNG toàn cầu đi qua eo biển Hormuz (phần lớn được xuất khẩu từ Qatar) và giá khí đốt toàn cầu đang tăng mạnh sau khi quốc gia này phải dừng sản xuất vào tuần trước do một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran.

Giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu đã tăng 63% trong tuần qua, mức tăng theo tỉ lệ phần trăm lớn nhất kể từ tháng 3/2022.

Giá khí tại châu Á thậm chí còn cao hơn do phần lớn LNG của Qatar được xuất sang khu vực này. Các quốc gia châu Á đang tìm cách bù đắp lượng hàng thiếu hụt, và khi chênh lệch giá khí giữa châu Âu và châu Á ngày càng mở rộng, một số tàu LNG ban đầu hướng tới châu Âu đã quay đầu để chuyển sang châu Á.

Một phần dầu thô của Saudi Arabia và UAE đã được chuyển hướng qua hệ thống đường ống, nhưng hạ tầng tương tự gần như không tồn tại đối với khí đốt. Nói cách khác, để vận chuyển khí đi xa bắt buộc phải dùng tàu chuyên dụng.

Trong khi nhiều quốc gia Trung Đông sản xuất dầu mỏ, hoạt động sản xuất khí đốt lại tập trung tại một khu công nghiệp khổng lồ ở Qatar. Điều này khiến thị trường LNG trở nên dễ tổn thương hơn nhiều trong thời gian tới, theo nhận định của Alex Munton, Giám đốc nghiên cứu khí đốt và LNG toàn cầu tại Tập đoàn Rapidan Energy.

Nguy cơ lớn nằm ở việc khởi động lại sản xuất LNG

Theo ông Munton, rủi ro thực sự nằm ở việc khởi động lại hoạt động sản xuất LNG của Qatar tại Tổ hợp công nghiệp Ras Laffan sau khi giao thông hàng hải qua eo Hormuz được nối lại.

Do quy trình làm lạnh khí đốt cực kỳ phức tạp nên việc khởi động lại sẽ mất nhiều thời gian hơn đáng kể so với sản xuất dầu.

Rapidan dự đoán xuất khẩu LNG từ khu vực này sẽ không thể nối lại cho đến khi có 100% chắc chắn rằng tàu thuyền có thể đi qua eo Hormuz an toàn.

Bảo hiểm cũng là một yếu tố quan trọng, một tàu chở LNG có thể trị giá tới 250 triệu USD.

Theo Rapidan, phải mất vài tuần thay vì vài ngày để khởi động lại hoàn toàn hoạt động sản xuất. Công ty này cũng lưu ý rằng toàn bộ tổ hợp LNG tại Ras Laffan chưa từng bị dừng hoạt động hoàn toàn trước đây.

Nguy cơ dài hạn nếu xung đột leo thang

Hiện Mỹ là nước xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, nhưng sản lượng gần như đã đạt tối đa công suất. Trong khi nguồn cung bổ sung trên toàn cầu rất hạn chế, cách duy nhất để cân bằng thị trường có thể là giảm nhu cầu, chẳng hạn chuyển sang sử dụng than - loại nhiên liệu hiện rẻ hơn.

Hình ảnh một tàu chở LNG trên màn hình kỹ thuật số tại Diễn đàn Kinh tế Qatar ở Doha, ngày 20/5/2025. (Ảnh: Christopher Pike/Bloomberg/Getty Images)

Tuy nhiên, ông Munton cảnh báo rằng nếu xung đột leo thang, đặc biệt là các cuộc tấn công bổ sung nhằm vào cơ sở hạ tầng LNG của Qatar, hậu quả dài hạn có thể nghiêm trọng hơn nhiều.

Rapidan cho rằng các cuộc tấn công trước đây của Iran nhằm vào Ras Laffan chỉ là "phát súng cảnh báo, chưa phải đòn thật sự".

"Đó là một mục tiêu gần như đứng yên", ông Munton nói về khu công nghiệp này. "Nếu Iran muốn gây thiệt hại lớn cho năng lực LNG của Qatar, họ hoàn toàn có thể làm được… Không có cách nào phòng thủ tuyệt đối trước một cuộc tấn công của Iran nếu họ thực sự quyết tâm phá hủy nhà máy".

Ông cũng nhấn mạnh rằng với dầu mỏ, không có một điểm nào có thể khiến toàn bộ sản lượng Trung Đông sụp đổ, vì có quá nhiều mỏ dầu, quá nhiều quốc gia và cơ sở sản xuất.

"Nhưng với LNG thì khác, gần như chỉ có một cơ sở. Đó là một tổ hợp khổng lồ, nhưng vẫn chỉ là một địa điểm duy nhất".

Theo Bloomberg, công ty năng lượng quốc gia QatarEnergy hiện đã trì hoãn kế hoạch mở rộng các cơ sở khí đốt của mình đến năm 2027.

Thế Hải (Theo CNBC, Time)