EU khánh thành cơ sở lưu trữ carbon lớn nhất châu Âu

Trụ sở Ủy ban châu Âu tại Brussels, Bỉ. Ảnh minh họa: THX/TTXVN phát

Lễ khánh thành được tổ chức tại làng Sluiskil với sự tham dự của Ủy viên EU phụ trách Khí hậu, Trung hòa carbon và Tăng trưởng xanh Wopke Hoekstra, Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre, Thủ tướng Hà Lan Rob Jetten và Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc tập đoàn phân bón và hóa chất nông nghiệp đa quốc gia của Na Uy Yara International Svein Tore Holsether. Sự hiện diện của các lãnh đạo cấp cao từ các quốc gia phản ánh tầm vóc chiến lược của dự án xuyên biên giới này.

Nhà máy Yara Sluiskil dự kiến thu hồi và hóa lỏng tới 800.000 tấn CO2 mỗi năm từ quá trình sản xuất amoniac. Mục tiêu tiếp theo trong vòng 15 năm tới, nhà máy sẽ thu hồi và lưu trữ tổng lượng CO2  ước tính đạt khoảng 12 triệu tấn, tương đương lượng khí thải hàng năm của hàng triệu phương tiện giao thông. Điểm đặc biệt của dự án nằm ở chuỗi lưu trữ xuyên quốc gia. Sau khi thu hồi tại Hà Lan, CO2 được vận chuyển bằng tàu biển đến cơ sở Northern Lights tại Na Uy, nơi khí này được bơm và lưu trữ vĩnh viễn dưới đáy biển Bắc. Northern Lights là cơ sở hạ tầng lưu trữ carbon được EU đồng tài trợ thông qua Cơ chế kết nối châu Âu, minh chứng cho mô hình hạ tầng khí hậu xuyên biên giới mà Brussels đang thúc đẩy.

Phát biểu tại lễ khánh thành, Ủy viên Hoekstra nhấn mạnh: "Châu Âu cần những giải pháp khí hậu cụ thể, thực sự giảm được lượng phát thải trong khi vẫn củng cố khả năng cạnh tranh công nghiệp. Dự án thu hồi và lưu trữ carbon tại Sluiskil cho thấy tính khả thi khi đổi mới sáng tạo và hợp tác xuyên biên giới cùng song hành. Đây chính xác là loại dự án mà châu Âu cần để kết hợp tham vọng khí hậu với một nền tảng công nghiệp vững chắc và có sức chống chịu cao".

Dự án Yara Sluiskil là kết quả trực tiếp của Liên minh xanh EU-Na Uy được ký kết năm 2023, kết hợp đầu tư tư nhân với hỗ trợ công, quy tụ doanh nghiệp, EU, các quốc gia thành viên và Na Uy. Đây cũng là ví dụ điển hình cho cách EU xây dựng liên minh khí hậu với các đối tác không thuộc khối nhưng có chung lợi ích chiến lược trong quá trình chuyển đổi năng lượng. Dự án hướng đến các ngành sử dụng nhiều năng lượng nhất và khó khử carbon nhất như sản xuất phân bón và amoniac, những lĩnh vực mà EU đang phải đối mặt với áp lực kép vừa giảm phát thải, vừa duy trì khả năng cạnh tranh với các nhà sản xuất ở châu Á và Trung Đông không chịu ràng buộc tương tự về khí hậu.

Dự án cũng phù hợp với hai trục chính sách đang được EU thúc đẩy song song là Thỏa thuận Công nghiệp Xanh và đề xuất sửa đổi hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải EU (ETS). Theo hướng sửa đổi này, các cơ sở thu hồi và lưu trữ carbon sẽ được hưởng cơ chế tín chỉ carbon, tạo động lực tài chính để nhân rộng công nghệ thu hồi carbon trong công nghiệp nặng.

Công nghệ thu hồi và lưu giữ carbon từ lâu được coi là chìa khóa trong các kịch bản đạt trung hòa carbon vào năm 2050 của EU, đặc biệt đối với những ngành mà điện khí hóa hoàn toàn là không khả thi về mặt kỹ thuật. Tuy nhiên, cho đến nay, quy mô triển khai thương mại còn rất hạn chế do chi phí cao và thiếu hạ tầng lưu trữ. Việc Yara Sluiskil đi vào vận hành được kỳ vọng sẽ tạo tiền lệ, chứng minh tính khả thi thương mại và thúc đẩy các dự án tương tự trên toàn châu Âu. EU hiện đặt mục tiêu đạt năng lực lưu trữ carbon ít nhất 50 triệu tấn CO2/năm vào năm 2030. Dự án Yara Sluiskil, với 800.000 tấn CO2/năm, là bước đi đầu tiên nhưng có tính biểu tượng cao trong lộ trình đó.