Gan động vật bổ dưỡng nhưng không phải ai cũng nên ăn: 2 nhóm người cần đặc biệt lưu ý

Vì sao gan động vật được đánh giá cao về dinh dưỡng?

Trong bảng xếp hạng 20 thực phẩm giàu giá trị dinh dưỡng do chuyên trang ẩm thực BBC Good Food giới thiệu, gan động vật đứng ở vị trí thứ 12. Đây là điều đáng chú ý bởi gan vốn là nguyên liệu bình dân, xuất hiện trong nhiều món ăn quen thuộc của người Việt.

Gan lợn, gan gà và gan bò đều chứa protein, sắt, vitamin B12, folate cùng nhiều khoáng chất. Tùy từng loại, thành phần và hàm lượng dinh dưỡng có thể khác nhau. Điểm nổi bật của thực phẩm này là cung cấp nhiều vi chất trong một khẩu phần tương đối nhỏ.

Gan động vật được đánh giá cao về dinh dưỡng

Tuy nhiên, giàu dinh dưỡng không đồng nghĩa với việc có thể ăn tùy ý. Gan chỉ nên là một phần trong chế độ ăn đa dạng, kết hợp với thịt, cá, trứng, sữa, các loại đậu, rau củ và trái cây.

4 giá trị dinh dưỡng của gan

Hỗ trợ quá trình tạo máu

Gan là nguồn cung cấp sắt có nguồn gốc động vật, dạng sắt thường được cơ thể hấp thu tương đối tốt. Sắt tham gia hình thành hemoglobin trong hồng cầu, giúp vận chuyển oxy đến các cơ quan.

Bên cạnh đó, gan chứa vitamin B12 và folate, hai dưỡng chất cần thiết cho quá trình sản xuất tế bào máu. Vì vậy, bổ sung gan với lượng phù hợp có thể góp phần đáp ứng nhu cầu vi chất của cơ thể.

Dù vậy, người bị thiếu máu không nên tự ý ăn nhiều gan để thay thế việc thăm khám. Tình trạng thiếu máu có nhiều nguyên nhân và cần được xác định để có hướng điều trị phù hợp.

Bổ sung vitamin A, duy trì thị lực

Một trong những đặc điểm nổi bật của gan là hàm lượng vitamin A dạng retinol cao. Dưỡng chất này cần thiết cho hoạt động của võng mạc, hỗ trợ khả năng nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu, đồng thời duy trì sức khỏe của da và niêm mạc.

Vitamin A cũng tham gia vào hoạt động bình thường của hệ miễn dịch. Tuy nhiên, retinol là vitamin tan trong chất béo, có thể tích lũy trong cơ thể. Nếu hấp thụ quá nhiều trong thời gian dài, người ăn có nguy cơ gặp tác dụng bất lợi do dư thừa vitamin A.

Hỗ trợ hệ thần kinh và chuyển hóa

Vitamin B12 trong gan đóng vai trò quan trọng đối với chức năng thần kinh và quá trình hình thành tế bào máu. Folate cần thiết cho việc tổng hợp DNA và phân chia tế bào, trong khi protein cung cấp axit amin phục vụ quá trình duy trì, sửa chữa các mô.

Gan hỗ trợ hệ thần kinh và chuyển hóa

Những dưỡng chất này giúp gan trở thành thực phẩm có giá trị trong chế độ ăn cân đối. Tuy nhiên, không nên xem việc ăn gan là cách trực tiếp cải thiện sức khỏe nếu tổng thể chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý.

Cung cấp các khoáng chất thiết yếu

Tùy loại, gan còn chứa đồng, kẽm và nhiều khoáng chất tham gia vào hoạt động của enzyme, quá trình tạo máu và chức năng miễn dịch.

Dù vậy, nhu cầu của cơ thể đối với từng vi chất không giống nhau. Việc tập trung ăn quá nhiều một loại thực phẩm không phải cách tối ưu để bổ sung dinh dưỡng.

Những ai cần thận trọng khi ăn gan?

Gan giàu dưỡng chất nhưng không phù hợp để sử dụng tùy ý trong mọi trường hợp.

Phụ nữ mang thai là nhóm cần đặc biệt lưu ý. Gan và các sản phẩm từ gan chứa hàm lượng vitamin A dạng retinol cao. Việc hấp thụ quá nhiều retinol trong thai kỳ có thể gây hại cho sự phát triển của thai nhi. Vì vậy, phụ nữ mang thai được khuyến cáo tránh ăn gan và các sản phẩm từ gan. Đồng thời, cần kiểm tra thành phần các loại thực phẩm bổ sung để hạn chế nguy cơ dư thừa vitamin A.

Người mắc bệnh gout hoặc có nồng độ axit uric cao cũng nên hạn chế nội tạng động vật. Gan chứa nhiều purin, chất được chuyển hóa thành axit uric trong cơ thể. Ăn nhiều thực phẩm giàu purin có thể làm tăng axit uric và góp phần kích hoạt cơn gout ở người có nguy cơ.

Ngoài ra, người đang sử dụng thực phẩm bổ sung chứa vitamin A hoặc dầu gan cá cần chú ý tổng lượng retinol nạp vào mỗi ngày. Người có bệnh lý cần kiểm soát chế độ ăn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xác định khẩu phần phù hợp.

Cách chọn và chế biến gan an toàn

Gan giàu dinh dưỡng nhưng không phải ai cũng nên ăn

Khi mua gan, nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được bảo quản đúng cách. Gan tươi thường có bề mặt tương đối nhẵn, màu sắc đặc trưng, không có mùi ôi hoặc dấu hiệu hư hỏng. Không nên sử dụng gan có những đốm bất thường hay biểu hiện nghi ngờ bệnh lý.

Trong quá trình sơ chế, cần rửa sạch tay, dao và thớt sau khi tiếp xúc với gan sống để tránh nhiễm khuẩn chéo. Có thể ngâm gan trong nước sạch một thời gian ngắn để giảm lượng máu còn sót lại. Tuy nhiên, việc ngâm sữa hoặc nước muối pha giấm không bảo đảm loại bỏ độc tố hay chất ô nhiễm.

Gan cần được chế biến chín hoàn toàn, không ăn sống hoặc tái để hạn chế nguy cơ nhiễm vi sinh vật gây bệnh. Khi chế biến, có thể kết hợp gan với rau xanh và các thực phẩm khác để bữa ăn đa dạng, cân đối.

Gan động vật là nguồn cung cấp nhiều dưỡng chất đáng giá, nhưng không phải thực phẩm càng ăn nhiều càng tốt. Lựa chọn nguyên liệu an toàn, chế biến kỹ và sử dụng phù hợp với tình trạng sức khỏe mới là những yếu tố quan trọng giúp tận dụng giá trị dinh dưỡng của món ăn quen thuộc này.