GAU-5A - khẩu carbine sinh tồn giúp phi công Mỹ tự vệ sau khi nhảy dù

Trong học thuyết sinh tồn sau khi máy bay bị bắn rơi, súng ngắn cá nhân thường không đủ để giúp phi công giữ khoảng cách an toàn với lực lượng truy đuổi.

Đó là lý do Mỹ phát triển GAU-5A Aircrew Self Defense Weapon - vũ khí tự vệ dành cho tổ bay - dựa trên nền tảng súng trường carbine M4 nhưng được thu gọn tối đa để vừa trong bộ sinh tồn gắn dưới ghế phóng ACES II.

Dòng súng này bắt đầu được trang bị từ năm 2018 sau yêu cầu khẩn cấp nâng khả năng sống sót cho phi công rơi xuống khu vực thù địch.

Nguồn gốc của GAU-5A thực ra có lịch sử lâu hơn nhiều. Tên định danh này từng được không quân Mỹ dùng từ thập niên 1960 cho các biến thể carbine ngắn của dòng AR-15 phục vụ tổ lái trực thăng, kiểm soát không quân tiền phương và lực lượng an ninh sân bay.

Tuy nhiên, phiên bản hiện đại được biết đến nhiều nhất là GAU-5A Aircrew Self Defense Weapon, phát triển từ M4 carbine với bộ nòng tháo nhanh Cry Havoc Tactical QRB.

Chính cơ cấu này cho phép tháo nòng và ốp tay chỉ trong vài giây, biến khẩu súng thành gói cực gọn để cất trong ghế phóng.

Về thông số kỹ thuật, GAU-5A sử dụng đạn tiêu chuẩn NATO cỡ 5,56 x 45 mm, dài tổng thể 73,6 cm khi lắp hoàn chỉnh, chiều dài nòng 31,8 cm, trọng lượng rỗng 2,9 kg.

Súng dùng hộp tiếp đạn 30 viên tiêu chuẩn của M4 và có thể mang kèm 4 hộp đạn đầy trong bộ kit sinh tồn, tức tổng cộng 120 viên sẵn sàng chiến đấu.

Tốc độ bắn lý thuyết 900 viên/phút, chế độ bắn gồm phát một và loạt 3 viên. Tầm bắn hiệu quả được thiết kế để hạ mục tiêu người ở cự ly hơn 200 m - vượt xa khả năng của súng ngắn M17 mà phi công thường mang bên người.

Điểm đặc biệt nhất của GAU-5A là khả năng lắp ráp cực nhanh. Khi thoát ly khỏi máy bay, phi công chỉ cần mở bộ sinh tồn, lắp cụm nòng vào thân súng, khóa chốt và kéo tay nạp.

Toàn bộ quá trình thường mất khoảng 30 - 60 giây, không cần dụng cụ. Tay cầm súng được thiết kế gập để tiết kiệm không gian, trong khi báng rút ngắn giúp tối ưu cho chiến đấu trong địa hình hẹp hoặc khi ẩn nấp.

Đây là thiết kế rất phù hợp với môi trường sinh tồn sau khi phi công rơi xuống sa mạc, rừng núi hoặc khu dân cư thù địch.

Về quốc gia sử dụng, hiện Mỹ là lực lượng vận hành chính thức GAU-5A cho các phi công tiêm kích, oanh tạc cơ chiến thuật và một số tổ lái trực thăng chiến đấu.

Dù chưa có nhiều dữ liệu công khai về xuất khẩu, ý tưởng vũ khí tự vệ tổ bay kiểu carbine tháo nhanh đang được nhiều nước NATO và đồng minh nghiên cứu, nhất là sau các bài học tại Syria và Trung Đông, nơi phi công bị bắn rơi có nguy cơ bị truy bắt chỉ sau vài phút.

Ở góc độ chiến lược, GAU-5A không nhằm thay thế lực lượng cứu nạn chiến đấu HH-60W Jolly Green II hay đặc nhiệm pararescue, mà giúp phi công kéo dài “thời gian vàng” trước khi được giải cứu.

Trong chiến tranh hiện đại, chỉ cần giữ được khoảng cách vài trăm m với lực lượng truy đuổi, cơ hội sống sót sẽ tăng lên rất lớn.

Vì thế, khẩu carbine nhỏ gọn này được xem là mắt xích quan trọng trong toàn bộ chuỗi SERE - Sinh tồn, Né tránh, Kháng cự và Thoát hiểm của phi công Mỹ.