'Ghìm cương' giá xăng dầu

Bộ Công Thương khuyến khích người dân làm việc từ xa để tiết kiệm xăng. Ảnh: Việt Linh.

Thị trường xăng dầu thế giới đang ghi nhận những biến động lớn do tác động từ xung đột quân sự giữa Mỹ - Israel với Iran diễn ra từ ngày 28/2 và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Sự kiện này đã dẫn tới việc tắc nghẽn dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu toàn cầu.

Diễn biến trên nhanh chóng tác động tới thị trường xăng dầu trong nước. Chỉ sau hơn 1 tuần, giá xăng dầu tại Việt Nam đã trải qua 3 đợt tăng mạnh liên tiếp. Sau đợt điều chỉnh ngày 10/3, giá xăng trong nước đã tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 7/2022, thời điểm thị trường chịu tác động mạnh từ chiến sự Nga - Ukraine.

Phải đến đợt điều hành mới nhất ngày 11/3 hôm qua, khi giá dầu thô thế giới giảm mạnh, giá xăng dầu trong nước mới hạ nhiệt.

Miễn thuế nhập khẩu ưu đãi, kích hoạt Quỹ bình ổn giá xăng dầu

Hiện tại, giá bán lẻ xăng E5 RON 92 và xăng RON 95 lần lượt ở mức 22.950 đồng/lít và 25.240 đồng/lít, giảm 13-14% trong kỳ điều hành gần nhất. Tuy vậy, so với trước thời điểm xảy ra chiến sự ở Trung Đông, giá xăng trong nước hiện vẫn cao hơn 18-25%.

Tương tự, giá bán lẻ các mặt hàng dầu hiện lần lượt ở mức 26.470 đồng/lít dầu diesel; 24.410 đồng/lít dầu hỏa; và 19.000 đồng/kg dầu mazut. So với kỳ điều hành 10/3, giá các mặt hàng dầu trong nước đã giảm 14-25%.

Trong kỳ điều hành vừa qua, liên Bộ Công Thương - Tài chính đã tiếp tục chi mạnh Quỹ bình ổn giá xăng dầu ở mức 5.000 đồng/lít dầu diesel và 4.000 đồng với các mặt hàng xăng dầu còn lại. Đây cũng là lần thứ 2 liên tiếp liên Bộ quyết định chi Quỹ bình ổn giá sau 3 năm không sử dụng.

Trước đó, nếu không thực hiện chi Quỹ bình ổn giá trong kỳ điều hành 10/3, giá xăng E5 RON 92 có thể lên tới 30.570 đồng/lít, xăng RON 95 có thể vượt 33.120 đồng/lít, còn dầu diesel có thể chạm mức 35.717 đồng/lít.

Việc chi Quỹ bình ổn giá xăng dầu được thực hiện ngay sau khi Thủ tướng Phạm Minh Chính có chỉ đạo tại cuộc họp với Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng ngày 10/3.

Từ khi chiến sự nổ ra tại Trung Đông, Chính phủ, Thủ tướng, các bộ ngành liên quan đã đưa ra nhiều biện pháp linh hoạt nhằm kiểm soát tình hình, hạn chế tác động tiêu cực tới nền kinh tế, nhu cầu sản xuất kinh doanh và tiêu dùng của người dân.

Thủ tướng đã thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng để theo dõi sát diễn biến thị trường, rà soát nguồn cung và báo cáo tình hình hàng ngày, tham mưu các giải pháp điều hành.

Chính phủ sau đó cũng ban hành Nghị quyết số 36 thay đổi thời gian điều hành giá xăng dầu. Trong đó, đồng ý để Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện điều chỉnh giá xăng dầu khi giá cơ sở của một trong các mặt hàng xăng dầu tiêu dùng phổ biến trên thị trường tăng từ 7% trở lên so với giá cơ sở của kỳ điều hành liền trước. Nhờ đó mà việc điều hành giá xăng dầu linh hoạt hơn, đưa giá xăng dầu trong nước bắt kịp với diễn biến thế giới.

Trên cơ sở đề xuất của Bộ Tài chính, Chính phủ đã ban hành Nghị định 72/2026 giảm thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào về 0%, qua đó giảm giá vốn nhập khẩu, giảm áp lực lên giá xăng dầu bán lẻ.

Hiện Bộ Tài chính cũng đang đề xuất phương án giảm thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng xăng dầu về 0%, dự kiến báo cáo Chính phủ trong ngày 12/3.

Bên cạnh các giải pháp chính sách, Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng các lãnh đạo bộ, ngành cũng tích cực viết thư, điện đàm với các nhà lãnh đạo trên thế giới như Thủ tướng Nhật Bản, Tổng thống UAE, Thủ tướng Kuwait, Thủ tướng Qatar… để trao đổi về các đơn hàng dầu khí, đẩy mạnh hoạt động ngoại giao năng lượng. Thủ tướng cho biết đến nay, Việt Nam đã huy động được khoảng 4 triệu thùng dầu từ các đối tác nhằm bảo đảm nguồn cung trước mắt, góp phần ổn định tâm lý thị trường và đời sống người dân.

Thủ tướng nhấn mạnh mục tiêu đặt ra là dứt khoát không để thiếu năng lượng trong bất kỳ hoàn cảnh nào và đến thời điểm này, Việt Nam vẫn đang kiểm soát được tình hình.

Nhu cầu xăng dầu trong nước vẫn cơ bản được đáp ứng. Ảnh: Trần Hiền.

Trong chia sẻ mới nhất, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết hiện Việt Nam chưa phải sử dụng nguồn dự trữ xăng dầu quốc gia, việc cung ứng xăng dầu vẫn đảm bảo trong tháng 3 và 4.

Thứ trưởng Tân cũng cho biết Việt Nam có nhiều nguồn mua dầu thô từ Đông Nam Á, Mỹ và Trung Đông. Hiện một số lô hàng từ Trung Đông bị chậm trễ do tình hình khu vực, song nguồn cung trên thị trường thế giới không thiếu, vấn đề chủ yếu là mức giá.

Ngoài các nguồn truyền thống, cơ quan quản lý cũng đang xem xét khả năng nhập dầu thô từ Venezuela. Dầu thô của Venezuela là dầu nặng, có thể phối trộn để sử dụng tại Nhà máy lọc dầu Dung Quất.

Ở cấp bộ ngành, địa phương chỉ trong vòng 10 ngày đầu tháng 3, Bộ Công Thương và các địa phương đã liên tục ban hành các văn bản chỉ đạo các doanh nghiệp, thương nhân đầu mối, phân phối xăng dầu trên cả nước đảm bảo nguồn cung trong mọi tình huống; đồng thời cơ quan quản lý cũng sửa đổi, bổ sung một số cơ chế, chính sách nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn nhập khẩu.

Doanh nghiệp đảm bảo nguồn cung, sẵn sàng hy sinh lợi nhuận

Từ phía doanh nghiệp, lãnh đạo Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho biết sẵn sàng hy sinh lợi nhuận để tăng nhập xăng dầu. Tập đoàn cũng đã chỉ đạo các Công ty TNHH MTV Petrolimex trên toàn quốc phối hợp với địa phương, lên phương án điều tiết và triển khai các giải pháp đảm bảo nguồn hàng, đáp ứng đầy đủ nhu cầu trong hệ thống phân phối.

Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV OIL) cho biết đã chủ động mở thêm các lô hàng nhập khẩu mới, dự kiến tăng cường thêm 20-30% lượng xăng dầu so với kế hoạch ban đầu. Doanh nghiệp đồng thời đề xuất đẩy mạnh sử dụng xăng sinh học E10 và sẵn sàng triển khai diện rộng theo đúng chỉ đạo của Chính phủ và các bộ, ngành liên quan.

Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã kiến nghị Chính phủ xem xét các biện pháp mạnh hơn trong điều hành nguồn dầu thô, bao gồm dừng xuất khẩu dầu thô để ưu tiên phục vụ nhu cầu chế biến trong nước.

Petrovietnam đã rà soát toàn bộ nguồn nguyên liệu đầu vào, bao gồm dầu thô và các sản phẩm trung gian tồn kho từ cả nguồn trong nước và nhập khẩu, từ đó xây dựng kế hoạch vận hành ổn định cho các nhà máy lọc dầu trong các tháng tới.

Đồng thời, tập đoàn cho biết đã làm việc với các đối tác quốc tế để bổ sung nguồn dầu thô, hỗ trợ Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn ký thêm các hợp đồng mua dầu mới nhằm duy trì sản xuất.

Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn nhập khẩu phần lớn dầu thô từ Kuwait. Ảnh: Minh Hoàng.

Với 2 nhà máy lọc hóa dầu trong nước là Dung Quất và Nghi Sơn, hiện đáp ứng khoảng 70% nhu cầu tiêu thụ xăng dầu nội địa, CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) cho biết nhà máy lọc hóa dầu Dung Quất cơ bản không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi những biến động địa chính trị tại Trung Đông. Nguồn dầu thô đầu vào vẫn được bảo đảm và đủ nguyên liệu để duy trì sản xuất ít nhất đến hết tháng 4. Hiện nhà máy đang vận hành trên 100% công suất, nhằm tăng nguồn cung xăng dầu cho thị trường và sẵn sàng hỗ trợ nhà máy Nghi Sơn khi cần thiết.

Doanh nghiệp này cho biết đã ký thỏa thuận cung cấp dầu thô với hai tập đoàn năng lượng lớn của Mỹ là ExxonMobil và Chevron để đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định cho nhà máy. Theo kế hoạch, trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5, BSR dự kiến nhập khoảng 3 triệu thùng dầu thô từ các nguồn này.

Song song với việc đảm bảo nguồn nguyên liệu dầu thô, BSR cũng đã phối hợp Nhà máy nhiên liệu sinh học dầu khí Miền Trung - đơn vị sản xuất ethanol nhiên liệu - nhằm duy trì hoạt động sản xuất ổn định và đảm bảo nguồn cung ethanol phục vụ pha chế xăng sinh học E5 và E10.

Với nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn, nguồn dầu thô đầu vào có rủi ro nhất định do phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Kuwait. Tuy vậy, với lượng tồn kho hiện có cùng các lô hàng dầu thô đã được vận chuyển về Việt Nam, nhà máy vẫn có thể duy trì hoạt động sản xuất trong thời gian tới. Doanh nghiệp cũng đang tích cực tìm kiếm các phương án bổ sung nguồn dầu thô từ các thị trường khác, nhằm giảm phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất.

Thảo Liên