Gia cố sức mạnh mềm xây dựng Việt Nam hiện đại đậm đà bản sắc dân tộc

Khi văn hóa thấm vào từng hoạt động

Những ngày cuối tháng 4/2026, toàn Ngành hồ hởi chuẩn bị cho Hội thi “Chuyển đổi số ngành Ngân hàng” năm 2026 với chủ đề “Chủ động số hóa - Bứt phá tương lai”. Không chỉ có 32 đội chơi đăng ký tham gia, Hội thi dự kiến sẽ lan rộng ra đông đảo cán bộ, đoàn viên trong Ngành, khi 400 câu hỏi chung mà Ban tổ chức đã đưa ra là nền tảng để các TCTD phát động cuộc thi tìm hiểu "Kiến tạo tương lai số" tại chính đơn vị. Độ phủ của cuộc thi sẽ được Ban tổ chức chấm điểm và trở thành điểm cộng (tới 5 điểm) cho các đội trong Vòng 2 - “Chinh phục kỷ nguyên số” của hội thi.

Đây là một hình thức sáng tạo trong triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” trong toàn Ngành mà như Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng phân tích: “học mà không phải là học”, “đào tạo mà không phải là đào tạo”; khích lệ toàn thể đoàn viên, người lao động chủ động tham gia. Từ đó góp phần hình thành tư duy và văn hóa số trong mỗi cán bộ, đoàn viên, người lao động, đưa Nghị quyết 57 thẩm thấu sâu vào từng hoạt động của Ngành với tinh thần “lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm”, là thước đo hiệu quả cuối cùng.

Trước đó, năm 2024, Hội thi “Ngân hàng xanh cho cuộc sống xanh” cũng tạo nên một phong trào chung rộng khắp trong toàn ngành Ngân hàng. Từ đó, mỗi đơn vị có chương trình hành động đột phá riêng trong việc phát triển “ngân hàng xanh”, “tín dụng xanh”, đóng góp mạnh mẽ hơn cho hành trình phát triển kinh tế xanh của đất nước.

Những câu chuyện này cho thấy các hoạt động, phong trào văn hóa vốn thường được xem là giải trí, hình thức, bề nổi, song trong ngành Ngân hàng lại là một phương thức định hướng tư tưởng, tâm lý, đạo đức, lối sống làm nền tảng thực hiện các nhiệm vụ chính trị của Ngành và đơn vị.

Đây chỉ là một trong những hoạt động của ngành Ngân hàng trong dặm dài phát triển gắn với tinh thần “Một lòng phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, phụng sự kháng chiến” mà Bác Hồ đã căn dặn. Từ những ngày đầu thành lập Ngân hàng Quốc gia (6/5/1951), những cán bộ kinh tế - tài chính đã vượt lên những khó khăn, gian khổ, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ in tiền, vận chuyển, cất giấu, bảo vệ an toàn tài sản của Nhà nước; mở rộng cho vay phục vụ sản xuất và lưu thông hàng hóa, tiến hành đấu tranh tiền tệ với địch… góp công sức to lớn vào thắng lợi chung của đất nước trong 2 cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Nhiều cán bộ ngân hàng còn gia nhập lực lượng vũ trang hoặc lên đường chi viện cho tiền tuyến lớn trên cương vị là cán bộ kinh - tài của miền Nam, trong đó nhiều người đã hy sinh vì sự nghiệp của Ngành và sự nghiệp của cả dân tộc.

Ở hậu phương các cán bộ ngân hàng cùng nhau góp sức cho các phong trào thi đua lao động sản xuất như “Gió Đại Phong”, “Sóng Duyên Hải”, “Trống Bắc Lý”, “Cờ Ba Nhất”, làm tốt vai trò cung ứng vốn cho kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, góp phần quan trọng vào công cuộc khôi phục và phát triển kinh tế, xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Tinh thần ấy ngày một thấm sâu và bồi đắp qua lớp lớp thế hệ cán bộ ngân hàng, trở thành văn hóa, bản sắc của Ngành. Để rồi trong hành trình đổi mới và phát triển, sự lớn mạnh của ngành Ngân hàng theo dặm dài phát triển đất nước lại là điểm tựa để Ngành có thêm nguồn lực, tạo thế chủ động trong chia sẻ, đồng hành cùng Chính phủ phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội. Điều này được thể hiện rõ qua việc NHNN cùng các TCTD đã xây dựng và triển khai một hệ thống chính sách tín dụng bao trùm, “không để ai bị bỏ lại phía sau” vì thiếu vốn.

Đồng thời, trong những bối cảnh khó khăn do thiên tai, khủng hoảng kinh tế, ngành Ngân hàng từ việc thực hiện các chính sách hỗ trợ lãi suất của Chính phủ từ ngân sách nhà nước đối với khoản vay của doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, đã chuyển mạnh sang chủ động tiết kiệm chi phí hoạt động để dành nguồn lực “nhường cơm, xẻ áo” hỗ trợ người dân, doanh nghiệp vượt qua những khó khăn.

Như trong giai đoạn dịch Covid-19, toàn Ngành đã triển khai Phong trào thi đua đặc biệt “Cả nước đoàn kết, chung sức, đồng lòng thi đua phòng, chống và chiến thắng đại dịch Covid-19”, đảm bảo hoạt động ngân hàng liền mạch thông suốt đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế. Mặt khác, ra sức triển khai các chính sách của Chính phủ, kịp thời ban hành các văn bản pháp lý để các TCTD cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi phí, giữ nguyên nhóm nợ, tháo gỡ khó khăn cho các khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh ở tất cả các lĩnh vực, ngành nghề; khuyến khích TCTD cho vay mới để khách hàng duy trì, phục hồi sản xuất kinh doanh, từng bước vượt qua khó khăn. Đến cuối tháng 6/2022 (thời điểm kết thúc chính sách), các TCTD đã thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ với giá trị nợ lũy kế là 722.334 tỷ đồng với 1.090.725 khách hàng; miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ với giá trị nợ lũy kế là 92.425 tỷ đồng với 561.989 khách hàng.

Các phong trào thi đua trong giai đoạn này cũng khẳng định rõ hơn văn hóa chia sẻ, đặt lợi ích quốc gia và nhân dân lên cao nhất, theo tinh thần “Càng khó khăn càng phải thi đua”, thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “biến nguy thành cơ”. Như trong Chương trình “1 triệu sáng kiến - Nỗ lực vượt khó, sáng tạo, quyết tâm chiến thắng đại dịch Covid-19”, cán bộ, đoàn viên, người lao động trong Ngành đã đăng nhập 17.478 sáng kiến, đứng trong top đầu thực hiện Chương trình về cả số lượng và chất lượng, mang lại giá trị hàng nghìn tỷ đồng cho đơn vị, hệ thống và Ngành, góp phần ổn định, khôi phục hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và người dân. Đồng thời, toàn Ngành đã hỗ trợ gần 4.200 tỷ đồng ủng hộ Quỹ vắc - xin phòng Covid-19, chương trình “Sóng và máy tính cho em”…

Những hành động và con số trên phản chiếu chiều sâu trách nhiệm xã hội và văn hóa cống hiến cán bộ, nhân viên ngành Ngân hàng, đồng hành cùng Chính phủ và người dân trong giai đoạn cam go nhất của đại dịch Covid-19, góp phần từng bước đưa cả nước chuyển sang trạng thái bình thường mới; khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội.

Góp phần xây dựng vị thế và tầm vóc mới của nền văn hóa

Một trong những yếu tố quan trọng để văn hóa thấm sâu vào từng hoạt động của Ngành, cũng như thực hiện các nhiệm vụ chính trị, làm nên một bản sắc văn hóa ngân hàng giữa dòng chảy văn hóa dân tộc, từ khi hình thành đến nay là vấn đề phát triển con người luôn được Ngành quan tâm. Không chỉ tăng cường đào tạo, đào tạo lại để nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ trong Ngành, tuyên truyền đạo đức lối sống và văn hóa dân tộc, mà trên cơ sở những yếu tố văn hóa cần có và riêng có của Ngành, Thống đốc NHNN đã ban hành Kế hoạch số 10/KH-NHNN ngày 20/8/2019 để triển khai và hiện thực hóa mục tiêu “Xây dựng hình ảnh đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức Việt Nam gương mẫu, tận tụy, chuẩn mực, chuyên nghiệp, trách nhiệm, kỷ cương, tận tình, thân thiện”, đồng thời tạo môi trường làm việc văn minh, hiện đại, chuyên nghiệp, trách nhiệm, minh bạch, hiệu quả, góp phần xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì nhân dân phục vụ.

Cũng ngay trong năm 2019, Ban Cán sự Đảng, Ban Lãnh đạo NHNN đã chỉ đạo Công đoàn Ngân hàng Việt Nam phối hợp với Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam xây dựng và công bố "Bộ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và quy tắc ứng xử của cán bộ ngân hàng”, tạo bộ khung mang tính cốt lõi để các ngân hàng soi chiếu xây dựng các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và quy tắc ứng xử của cán bộ ngân hàng trong đơn vị; đồng thời kiến tạo và gia cố văn hóa, bản sắc đặc trưng của riêng mình.

Công đoàn Ngân hàng Việt Nam đã ban hành và triển khai Nghị quyết 4C/NQ-CĐNH ngày 30/9/2019 về “Xây dựng và nâng cao văn hóa, đạo đức nghề nghiệp trong đoàn viên, người lao động, đáp ứng yêu cầu phát triển ngành Ngân hàng trong giai đoạn mới” bám sát sự chỉ đạo của Ban Cán sự Đảng NHNN và Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, góp phần hình thành các giá trị chuẩn mực trong việc thực thi nhiệm vụ chuyên môn, hoạt động kinh doanh của Ngành và xây dựng đội ngũ cán bộ ngân hàng đạo đức tốt, nghiệp vụ giỏi, đáp ứng yêu cầu của ngành Ngân hàng trong hội nhập quốc tế. Đồng thời thực hiện nghiên cứu khoa học về “Giải pháp nâng cao đạo đức nghề nghiệp trong đoàn viên, người lao động Công đoàn Ngân hàng Việt Nam” và “Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao văn hóa nghề nghiệp trong đoàn viên các TCTD thuộc Công đoàn Ngân hàng Việt Nam”. Các cấp công đoàn trong Ngành đã phối hợp với chuyên môn tiến hành nghiên cứu hơn 100 đề tài khoa học cấp cơ sở và cấp ngành, góp phần nâng cao chất lượng đoàn viên, lao động, xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh.

Những chuẩn mực này tiếp tục được phổ rộng ra toàn Ngành thông qua 4.600 cuộc thi tìm hiểu về pháp luật, văn hóa nghề nghiệp được tổ chức trong toàn hệ thống 5 năm qua với tổng số hơn 7,3 triệu lượt đoàn viên, người lao động tham gia. Nhiều cuộc thi trở thành bản sắc văn hóa của các đơn vị. Đặc biệt, cuộc thi “Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và quy tắc ứng xử của cán bộ ngân hàng” do Hiệp hội Ngân hàng và Công đoàn Ngân hàng Việt Nam tổ chức tháng 4/2024 đã thu hút tới 203.206 bài dự thi từ khối cán bộ, nhân viên ngành Ngân hàng và 21.645 bài dự thi đến từ khối sinh viên và ngoài ngành, là một minh chứng cho thấy văn hóa ngành Ngân hàng đã tỏa lan ra xã hội và được ghi nhận, qua đó tạo niềm tin, nâng cao uy tín và hình ảnh đẹp của cán bộ ngân hàng.

Từng lớp trầm tích văn hóa bồi đắp qua lớp lớp các thế hệ đã tạo thành sức mạnh đưa Ngành vượt qua những khó khăn, sóng gió, phát huy tốt vai trò huyết mạch và động năng phát triển kinh tế đất nước. Đây cũng là tiền đề để ngành Ngân hàng tự tin bắt nhịp triển khai Nghị quyết số 30/NQ-CP ngày 24/2/2026 của Chính phủ về ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam với một kế hoạch hành động cụ thể mà Thống đốc NHNN vừa ban hành kèm Quyết định số 436/QĐ-NHNN ngày 27/3/2026.

Kế hoạch xác định rõ việc góp phần thực hiện mục tiêu phát triển văn hóa gắn với tầm nhìn đến năm 2030 và 2045, hướng tới xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xứng tầm quốc gia phát triển định hướng xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, đây cũng là căn cứ để các đơn vị trong ngành tổ chức triển khai, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các Nghị quyết của Đảng và Chính phủ.

Theo đó, Kế hoạch tập trung vào 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là đổi mới mạnh mẽ tư duy, thống nhất nhận thức và hành động về phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới; đề cao vai trò của con người là trung tâm, chủ thể và động lực của phát triển; nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu; tăng cường tuyên truyền, lan tỏa các giá trị văn hóa, nhân rộng các điển hình tiên tiến.

Bên cạnh đó, ngành Ngân hàng chú trọng xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, hình thành môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn, hiện đại trong cơ quan, đơn vị; đề cao tinh thần thượng tôn pháp luật, trách nhiệm công dân trên không gian mạng; đồng thời chủ động ngăn chặn các biểu hiện tiêu cực, suy thoái về đạo đức, lối sống, xử lý thông tin xấu, độc và các hành vi phản văn hóa.

Không chỉ xây dựng văn hóa nội ngành, để văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, ngành Ngân hàng tiếp tục chủ động tham gia thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, thị trường văn hóa, định vị sản phẩm văn hóa thương hiệu quốc gia, gắn với phát triển du lịch văn hóa. Trong đó, NHNN chỉ đạo các NHTM nghiên cứu, phát triển đa dạng các sản phẩm tín dụng, dịch vụ ngân hàng để góp phần phát triển các ngành công nghiệp văn hóa phù hợp với quy mô, đặc thù và khả năng của từng ngân hàng (theo quy định tại Chỉ thị 30/CT-TTg ngày 29/8/2024 về phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam và Quyết định số 2486/QĐ-TTg ngày 14/11/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045). Đồng thời rà soát các chương trình, kế hoạch hành động thực hiện các Nghị quyết của Đảng, Chương trình hành động của Chính phủ đã ban hành, còn hiệu lực thực hiện, có liên quan đến phát triển văn hóa để điều chỉnh đồng bộ, thống nhất với chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW và Nghị quyết 30/NQ-CP.

Với kế hoạch bao trùm toàn diện và phương thức tư duy mới mang tính đột phá trong triển khai, cùng truyền thống vẻ vang 75 năm, ngành Ngân hàng sẽ đồng hành cùng cả nước đưa Nghị quyết 80-NQ/TW vào cuộc sống, góp phần vào vị thế và tầm vóc mới của nền văn hóa Việt Nam hiện đại, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đóng góp trực tiếp vào việc xây dựng một nước Việt Nam phồn vinh, hùng cường, hạnh phúc, sải bước cùng thời đại, sánh vai với các cường quốc năm châu như tâm nguyện và khát vọng của Bác Hồ vĩ đại và của cả dân tộc.