Gia Lai có thêm 2 bảo vật được công nhận là di sản quốc gia

Bộ cồng chiêng Kơ Đơ được trưng bày tại Bảo tàng Pleiku. Ảnh: Anh Minh

Hai nhóm hiện vật của Gia Lai gồm: Sưu tập đồ thờ bằng vàng tại tháp Chăm An Phú (niên đại thế kỷ IX - X) và Bộ cồng chiêng Kơ Đơ (niên đại đầu thế kỷ XX). Hiện nay, cả hai bảo vật đều đang được lưu giữ, bảo quản tại Bảo tàng Pleiku, tỉnh Gia Lai.

Việc công nhận các bảo vật quốc gia được thực hiện theo Quyết định số 236/QĐ-TTg, trong đó quy định rõ trách nhiệm của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Chủ tịch UBND các cấp nơi có bảo vật quốc gia; các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cùng người đứng đầu các ngành, tổ chức, đơn vị được giao trực tiếp quản lý bảo vật.

Các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm tổ chức quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị bảo vật quốc gia đúng theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.

Hai nhóm hiện vật của Gia Lai được công nhận lần này đều được đánh giá có giá trị nổi bật, tiêu biểu về mặt lịch sử, văn hóa và khoa học, góp phần làm rõ thêm diện mạo văn hóa - lịch sử đặc trưng của vùng đất Tây Nguyên.

Trong đó, Bộ cồng chiêng Kơ Đơ là loại chiêng cổ truyền của đồng bào Jrai, gồm tổng cộng 8 chiếc. Bộ chiêng này được Bảo tàng Pleiku sưu tầm vào năm 1997 từ gia đình bà Rcom Hblon, trú tại buôn Broái, xã Ia Tul, huyện Ayun Pa (nay thuộc xã Ia Tul, tỉnh Gia Lai). Về cấu trúc, bộ chiêng gồm 1 chiêng lớn (chiêng sa), 2 cồng có núm và 5 chiêng bằng.

Theo các nhà nghiên cứu, chiêng Kơ Đơ chủ yếu được sử dụng trong những sinh hoạt lễ hội mang tính vui tươi, cộng đồng như lễ mừng nhà mới, lễ cưới, lễ cầu sức khỏe… và không sử dụng trong các nghi lễ bỏ mả hay lễ tang.

Đây là hiện vật tiêu biểu, phản ánh rõ nét đời sống văn hóa tinh thần cũng như không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên và là di sản đặc sắc của cộng đồng các dân tộc nơi đây.

Bình Kamandalu và hoa 8 cánh bằng vàng đặt trên viên gạch ở trung tâm kho thiêng di tích An Phú

Bên cạnh bộ cồng chiêng Kơ Đơ, sưu tập đồ thờ bằng vàng tại tháp Chăm An Phú cũng là nhóm hiện vật có giá trị đặc biệt.

Sưu tập này gồm một chiếc bình đặt trên đài hoa sen 8 cánh và nhiều lá vàng, trong đó có một số lá được khắc các ký tự cổ. Các hiện vật được phát hiện trong hố thiêng khi tiến hành khai quật di tích tháp Chăm An Phú, thuộc tổ dân phố 11, phường An Phú, tỉnh Gia Lai.

Di tích tháp Chăm An Phú tọa lạc cách trung tâm TP Pleiku khoảng 10 km về phía Đông và đã được các học giả người Pháp khảo cứu, ghi chép từ đầu thế kỷ XX.

Qua các đợt khai quật do Bảo tàng Pleiku phối hợp với Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ thực hiện, các nhà khảo cổ đã phát hiện một hố thiêng có cấu trúc dạng chữ Vạn, là dấu tích quan trọng cho thấy khu vực này từng là một ngôi đền Phật giáo cổ. Trong hố thiêng có nhiều hiện vật ký cúng, ngoài các hiện vật bằng vàng còn phát hiện thêm nhiều viên đá quý và các hạt thủy tinh nhỏ, đa dạng về màu sắc.

Việc hai nhóm hiện vật tiêu biểu của Gia Lai được công nhận là bảo vật quốc gia đã khẳng định giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và khoa học của các hiện vật, qua đó góp phần làm giàu thêm kho tàng di sản văn hóa của tỉnh và của cả nước, tạo cơ sở quan trọng để tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị di sản; phục vụ nghiên cứu, giáo dục và quảng bá hình ảnh văn hóa Gia Lai trong thời gian tới.

NHƯ TRANG