Rò rỉ nội dung thỏa thuận Mỹ - Iran sắp ký

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố đạt được thỏa thuận hòa bình với Iran và hai bên sẽ chính thức ký biên bản ghi nhớ vào ngày 19/6 tại Thụy Sĩ. Ảnh: New York Times

Trang Al Arabiya English ngày 16/6 cho biết đã có được bản sao biên bản ghi nhớ (MOU) 14 điểm dự kiến được Mỹ và Iran ký vào ngày 19/6.

Theo đó, Mỹ sẵn sàng mở lại hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, dỡ bỏ phong tỏa eo biển Hormuz và tiến tới chấm dứt các lệnh trừng phạt, đổi lại Tehran đóng băng chương trình hạt nhân trong 60 ngày và tái khẳng định không phát triển vũ khí hạt nhân.

Văn kiện dự kiến được hai bên ký ngày 19/6 cũng quy định Mỹ không áp đặt thêm các lệnh trừng phạt mới hoặc tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực.

Hai nước sẽ tiếp tục đàm phán về kho dự trữ uranium làm giàu của Iran và các vấn đề hạt nhân còn tồn đọng trong một thỏa thuận cuối cùng.

Hoạt động bán dầu được nối lại ngay sau khi ký kết

Trong số các điều khoản kinh tế có hiệu lực ngay lập tức, Bộ Tài chính Mỹ sẽ cấp các giấy miễn trừ cho phép Iran tiếp tục xuất khẩu dầu thô, sản phẩm hóa dầu cùng các dịch vụ liên quan như ngân hàng, bảo hiểm và vận tải cho tới khi các lệnh trừng phạt chính thức được dỡ bỏ.

Một quan chức cấp cao Mỹ nói với Reuters rằng Iran sẽ được phép nối lại hoạt động bán dầu ngay sau khi thỏa thuận được ký, với điều kiện tuân thủ đầy đủ các cam kết, đặc biệt là không cản trở tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.

Bản ghi nhớ cũng đặt mục tiêu chấm dứt toàn bộ các biện pháp trừng phạt nhằm vào Iran, gồm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, quyết định của Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cùng các lệnh trừng phạt sơ cấp và thứ cấp của Mỹ. Lộ trình cụ thể sẽ được hoàn thiện trong thỏa thuận toàn diện sau đó.

Thỏa thuận cuối cùng sẽ được thể chế hóa bằng một nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Eo biển Hormuz sẽ mở lại trong vòng 30 ngày

Eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu - giữ vai trò trung tâm trong việc triển khai bản ghi nhớ.

Mỹ cam kết dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân ngay sau khi ký kết và khôi phục hoạt động vận tải biển về mức trước xung đột trong vòng 30 ngày.

Đổi lại, Iran cam kết bảo đảm an toàn hàng hải cho các tàu thương mại qua lại giữa Vịnh Ba Tư và biển Oman, đồng thời vô hiệu hóa các thủy lôi đã triển khai tại khu vực này.

Các tàu thuyền neo đậu gần eo biển Hormuz ngày 15/6. Dù Tổng thống Trump tuyên bố eo biển Hormuz đã được mở lại, phần lớn tàu thuyền vẫn chưa dám di chuyển qua eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters.

Theo các nguồn tin am hiểu tiến trình đàm phán được Haaretz dẫn lời, khoảng 24 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran sẽ được giải ngân theo bốn đợt, với điều kiện Tehran đáp ứng các yêu cầu của Mỹ liên quan đến eo biển Hormuz và đạt tiến triển trong đàm phán hạt nhân.

Khoản tiền này có thể được sử dụng cho các chương trình hỗ trợ kinh tế có mục tiêu, bao gồm hoạt động rà phá thủy lôi tại Hormuz.

Tổng thống Donald Trump đã bác bỏ thông tin cho rằng chính quyền Mỹ chấp thuận một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD cho Iran, gọi đây là "tin giả" và đăng tải thông điệp phủ nhận trên Truth Social.

Tuy nhiên, bản ghi nhớ quy định Mỹ cùng các đối tác khu vực sẽ xây dựng kế hoạch phục hồi và phát triển kinh tế Iran với nguồn vốn tối thiểu 300 tỷ USD. Cơ chế triển khai sẽ được hoàn thiện trong vòng 60 ngày như một phần của thỏa thuận cuối cùng.

Hai tháng quyết định tương lai thỏa thuận

Trong cuộc phỏng vấn gần đây với CNN, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance mô tả bản ghi nhớ là "một văn bản rất khái quát". Ông cũng cho biết với NBC rằng thỏa thuận sẽ cho phép các thanh sát viên quốc tế quay trở lại các cơ sở hạt nhân của Iran.

Ông Vance bày tỏ tin tưởng Israel cuối cùng sẽ ủng hộ thỏa thuận khi các nội dung chi tiết được hoàn thiện.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết các cuộc đàm phán về thỏa thuận cuối cùng sẽ bắt đầu ngay sau khi bản ghi nhớ được ký và kéo dài tối đa 60 ngày, có thể gia hạn nếu hai bên đồng thuận. Nội dung đàm phán sẽ bao gồm chương trình hạt nhân của Iran và việc dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt.

Theo bản ghi nhớ, khi hai bên xác nhận các cam kết trọng yếu đang được thực hiện, gồm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, áp dụng miễn trừ trừng phạt và giải ngân tài sản bị phong tỏa của Iran, các cuộc đàm phán chính thức về thỏa thuận toàn diện sẽ được khởi động.

Thỏa thuận cuối cùng sau đó sẽ được thông qua bằng một nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, qua đó có hiệu lực pháp lý quốc tế.