Giá xăng có thể giảm hơn 1.000 đồng/lít khi điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường

Ảnh: Quang Khánh

Trước diễn biến phức tạp của tình hình địa chính trị thế giới đẩy giá năng lượng tăng cao, Bộ Tài chính đang khẩn trương hoàn thiện dự án Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Động thái này nhằm cụ thể hóa Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026 của Bộ Chính trị về bảo đảm nguồn cung và ổn định giá nhiên liệu trong tình hình mới. Trong đó, Bộ Chính trị chỉ đạo rõ: xem xét sử dụng ngay các công cụ chính sách tài khóa như thuế, phí, chi ngân sách... để giảm thiểu biến động tăng giá nhiên liệu, tránh tác động tiêu cực đến sản xuất kinh doanh và đời sống Nhân dân.

Trong Tờ trình gửi Chính phủ, Bộ Tài chính cho biết, xung đột quân sự tại Trung Đông giữa Mỹ - Israel với Iran từ đầu tháng 3/2026 vẫn leo thang căng thẳng. Việc Iran tuyên bố sẽ nhắm mục tiêu vào các tàu của Israel và Mỹ đi qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới – đã tạo ra tâm lý bất ổn, đe dọa trực tiếp đến nguồn cung và giá thành xăng dầu thành phẩm toàn cầu.

Trước yêu cầu đặc biệt cấp bách của thực tiễn, cần phải có ngay giải pháp để giảm giá xăng, dầu trong nước, trong đó có biện pháp bình ổn điều chỉnh chính sách thuế phù hợp.

“Việc xây dựng và trình trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết về mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu theo trình tự, thủ tục rút gọn để kịp thời, góp phần giảm giá bán xăng dầu và ổn định thị trường xăng dầu trong nước là phù hợp và cần thiết”, Bộ Tài chính nêu.

Hiện, trong cơ cấu các yếu tố cấu thành giá cơ sở xăng dầu hiện nay, thuế bảo vệ môi trường chiếm khoảng 6,7%. Trường hợp điều chỉnh thuế này về mức 0 đồng phải trình Quốc hội, nếu sửa trong Khung mức thuế thuộc thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Để ứng phó nhanh với biến động, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính thống nhất đề xuất giảm tối đa mức thuế trong Khung thuế bảo vệ môi trường trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định.

Theo dự thảo Nghị quyết, mức thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng xăng (trừ etanol) và nhiên liệu bay giảm xuống còn 1.000 đồng/lít; dầu diesel giảm xuống còn 500 đồng/lít.

Nếu tính cả tác động giảm thuế giá trị gia tăng đi kèm, giá bán lẻ xăng có thể giảm tương ứng 1.080 đồng/lít, trong khi dầu diesel và nhiên liệu bay giảm khoảng 540 đồng/lít.

Theo Cục Thống kê, thực hiện giải pháp này sẽ tác động làm chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chung tháng 3/2026 tăng thêm khoảng 1,63 điểm phần trăm (so với trước khi xảy ra xung đột giữa Trung Đông). Tác động trực tiếp làm CPI quý I/2026 so với cùng kỳ năm trước tăng khoảng 0,43 điểm phần trăm. Đồng thời, ước tính tác động trực tiếp làm CPI bình quân năm 2026 so với năm 2025 tăng khoảng 1,35 điểm phần trăm.

Mức tăng này thấp hơn so với nếu vẫn giữ nguyên thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu (dự kiến chỉ số CPI bình quân năm 2026 so 2025 nếu giữ nguyên mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu như hiện hành là 1,4 điểm phần trăm), từ đó, góp phần kiềm chế lạm phát.

“Như vậy, việc điều chỉnh mức thuế bảo vệ môi trường như đề xuất vẫn bảo đảm trong Khung mức thuế quy định tại Luật Thuế bảo vệ môi trường, phù hợp thẩm quyền và là giải pháp hiệu quả để đảm bảo thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội mà Đảng và Nhà nước đã đặt ra trong năm 2026, trong đó có yêu cầu về thực hiện kiểm soát lạm phát”, Bộ Tài chính nêu.

Dù việc điều chỉnh này khiến ngân sách nhà nước hụt thu khoảng 1.790 tỷ đồng/tháng (đã bao gồm giảm thu thuế giá trị gia tăng), nhưng Chính phủ xác định đây là khoản tiền Nhà nước hỗ trợ cho người dân giảm bớt khó khăn và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh.

Dự kiến Nghị quyết có hiệu lực từ cuối tháng 3/2026 đến hết ngày 30/6/2026; giao Chính phủ điều chỉnh thời gian hiệu lực của Nghị quyết phù hợp với tình hình thực tế.

Đ. Thanh