Giải bài toán hạ tầng - logistics và nguồn nhân lực phát triển kinh tế biển Cà Mau

Ngày 19/5, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh (phường An Xuyên, tỉnh Cà Mau), UBND tỉnh Cà Mau tổ chức hội thảo "Phát triển kinh tế biển và nguồn nhân lực cho kinh tế biển tỉnh Cà Mau, giai đoạn 2026 - 2045".

Tại đây, các chuyên gia và nhà quản lý đã tập trung trao đổi, thảo luận về thực trạng hạ tầng, đồng thời, hiến kế phát triển đồng bộ quy hoạch nhân lực, nhằm đưa tỉnh Cà Mau trở thành cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Tỉnh Cà Mau xác định phát triển kinh tế biển là nhiệm vụ chiến lược, trọng tâm và lâu dài.

Ưu tiên phát triển hạ tầng giao thông

Đánh giá về thực trạng hạ tầng giao thông hiện tại của tỉnh Cà Mau, PGS.TS Nguyễn Bá Hoàng (Trường Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu) đã chỉ ra nhiều điểm nghẽn lớn.

Cụ thể, hệ thống giao thông đường bộ chưa đồng bộ, thiếu tính kết nối liên vùng với TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ. Tỉnh chưa có vận tải đường sắt, hạ tầng hàng không và logistics mới ở giai đoạn đầu, trong khi năng lực khai thác các cảng biển quy mô lớn vẫn chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.

Tuy nhiên, dư địa bứt phá của tỉnh Cà Mau trong giai đoạn 2025 - 2030 là rất lớn khi hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược đang được triển khai. Điển hình là các tuyến cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, Cà Mau - Đất Mũi; tuyến đường sắt tốc độ cao TP.HCM - Cần Thơ - Cà Mau, cùng định hướng xây dựng cảng biển nước sâu Hòn Khoai.

PGS.TS Nguyễn Bá Hoàng nhận định: "Với lợi thế sở hữu đồng thời cả đường bộ cao tốc, đường thủy nội địa, cảng biển, hàng không và đường sắt tốc độ cao trong tương lai, Cà Mau hội tụ đủ tiềm năng để trở thành trung tâm logistics đa phương thức của khu vực ĐBSCL. Việc tích hợp các loại hình vận tải này sẽ hình thành chuỗi cung ứng hoàn chỉnh, nâng cao vượt trội năng lực cạnh tranh cho nông sản, thủy sản và công nghiệp chế biến địa phương".

Hệ thống cao tốc - các trục đường chính giao thông đường bộ khu vực Tây Nam Bộ.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, PGS.TS Trần Đình Thiên (Viện Kinh tế Việt Nam) khuyến nghị, tỉnh Cà Mau cần tập trung đầu tư, nâng cao hiệu quả các khu kinh tế ven biển, thậm chí thí điểm xây dựng các đặc khu kinh tế để tạo đột phá về thể chế.

Đồng thời, xây dựng các khu kinh tế, khu công nghiệp tập trung và khu chế xuất phải gắn liền với phát triển đô thị sinh thái ven biển, đóng vai trò chủ đạo để làm "bàn đạp" tiến ra biển và dẫn dắt kinh tế toàn vùng.

Quy hoạch nguồn nhân lực đồng bộ

Sự phát triển của các dự án hạ tầng quy mô lớn đặt ra yêu cầu cấp bách về việc quy hoạch nguồn nhân lực đồng bộ để phát triển kinh tế biển của tỉnh Cà Mau.

PGS.TS Nguyễn Bá Hoàng dự báo, nhu cầu lao động tại Cà Mau sẽ dịch chuyển rõ rệt qua hai giai đoạn. Cụ thể: Giai đoạn 2026 - 2035, tập trung cao độ lực lượng lao động phục vụ kỹ thuật xây dựng và phát triển hạ tầng quy mô lớn.

Giai đoạn sau năm 2035, nhu cầu dịch chuyển mạnh sang nhóm nhân lực quản lý, vận hành, khai thác và ứng dụng công nghệ hiện đại. Các lĩnh vực có nhu cầu nhân lực chất lượng cao lớn, bao gồm: logistics, quản lý chuỗi cung ứng, kinh tế biển, vận hành giao thông và đô thị thông minh, quản lý cảng biển và công nghệ số.

Hệ thống giao thông đường thủy nội địa khu vực Tây Nam Bộ.

Để giải bài toán này, TS Lê Hoàng Dự, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cà Mau đề xuất, xây dựng hệ sinh thái giáo dục gắn liền với đặc thù kinh tế biển. Tỉnh cần vận hành hiệu quả mô hình liên kết "Nhà trường - Doanh nghiệp - Nhà nước".

Trong đó, ưu tiên xây dựng và phát triển các trung tâm đào tạo nghề biển chuyên biệt, khuyến khích nhân rộng mô hình trường học gắn với sản xuất thực tế để học viên sớm thích ứng với thị trường lao động. Qua đó, nâng cao kỹ năng nghề và khả năng thích ứng.

Ông Phạm Văn Mười, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau khẳng định, tỉnh xác định phát triển kinh tế biển là nhiệm vụ chiến lược, trọng tâm và lâu dài.

Thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung hoàn thiện thể chế, đồng bộ hóa các quy hoạch không gian biển; đồng thời cơ cấu lại ngành thủy sản theo chuỗi giá trị khép kín, kiên quyết chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Song song đó, Cà Mau sẽ tập trung nguồn lực đầu tư Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai, thúc đẩy phát triển điện gió ngoài khơi để hướng tới hình thành trung tâm năng lượng sạch của khu vực Tây Nam Bộ.

"Tỉnh cũng định hướng phát triển du lịch biển chất lượng cao, gắn với bảo tồn rừng ngập mặn đặc thù. Chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, từng bước chuyển từ 'lao động truyền thống' sang xây dựng 'nguồn nhân lực kinh tế biển hiện đại', có trình độ chuyên môn, kỹ năng công nghệ và khả năng thích ứng với kinh tế số, kinh tế xanh", ông Mười nhấn mạnh.