Giải bài toán nguồn nhân lực xây dựng các trường liên cấp

Nhân công xây dựng Dự án Trường PTNT liên cấp Tiểu học và THCS Mường Nhà chủ yếu là lao động phổ thông dẫn đến tình trạng thiếu nhân công có tay nghề cao.

Cuối tháng 4/2026, các hạng mục nhà thuộc Dự án Trường PTNT liên cấp Tiểu học và THCS Mường Nhà (xã Mường Nhà) đang dần hiện hữu. Tuy nhiên, quá trình thi công, các đơn vị gặp nhiều khó khăn do địa hình phức tạp, nhiều đá lớn, taluy cao và tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, nhất là tình trạng thiếu hụt nhân công đã ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

Hiện nay, công trường có khoảng 250 lao động, song mới đáp ứng được 80 - 85% khối lượng công việc. Thời gian tới, bước vào giai đoạn cao điểm, khối lương công việc nhiều hơn, nhu cầu nhân lực dự kiến tăng lên 400 - 450 người, tạo áp lực lớn cho nhà thầu.

Ông Võ Thúc Chính, Giám đốc Doanh nghiệp Xây dựng tư nhân Tuấn Thành - một trong các đơn vị thi công dự án cho biết: Chúng tôi đang tận dụng tối đa mọi khả năng huy động nhân lực, từ ký hợp đồng với các đơn vị cung ứng lao động ngoài tỉnh đến huy động nguồn lực tại chỗ. Nhưng thực tế nhân công nội tỉnh hiện cũng rất thiếu, nhất là thợ có tay nghề cao. Trong đội ngũ công nhân tại công trường, lực lượng lao động địa phương chiếm khoảng 90%, song chủ yếu là lao động phổ thông, còn các vị trí đòi hỏi tay nghề cao đang thiếu.

Ông Chính chia sẻ giải pháp khắc phục: “Chúng tôi buộc phải tính đến phương án huy động thêm lao động ngoại tỉnh. Nếu không giữ được nguồn lực, công trình sẽ chậm tiến độ, nhất là khi vào mùa vụ, lao động địa phương có thể nghỉ từ 10 - 15 ngày. Điều này tạo ra sự gián đoạn đáng kể trong thi công, buộc nhà thầu phải linh hoạt điều phối nhân sự.”

Thời điểm hiện tại, trên công trường có hơn 10 tổ đội lao động. Để đảm bảo tiến độ kế hoạch, các đơn vị thi công Trường PTNT liên cấp Tiểu học và THCS Mường Nhà đã tăng ca đêm và làm cả ngày nghỉ để đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải tính toán kỹ để đảm bảo an toàn và chất lượng công trình. “Có những hạng mục có thể làm đêm, nhưng cũng không thể làm liên tục. Sau vài ngày làm đêm, công nhân phải được nghỉ để đảm bảo sức khỏe.” - ông Chính cho biết thêm.

Nhân lực vận hành máy móc, vận tải đang là bài toán đối với các đơn vị thi công.

Ở nơi cực Tây Tổ quốc, Dự án Trường PTNT liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Sín Thầu (xã Sín Thầu) được kỳ vọng mở ra cơ hội học tập tốt hơn cho học sinh miền biên viễn. Thế nhưng, quá trình thi công xây dựng trường, các đơn vị thi công đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực.

Đại diện Công ty Cổ phần Tư vấn và Xây dựng Hải Đăng - nhà thầu thi công dự án cho biết, hiện nay, tổng số công nhân của các nhà thầu thực hiện dự án có hơn 200 công nhân, trong khi nhu cầu thực tế cần tới 350 lao động mới đáp ứng nhu cầu công việc. Trong khi đó, nguồn nhân lực địa phương hạn chế; còn việc thu hút lao động từ nơi khác đến làm việc cũng không dễ dàng khi người lao động thường lựa chọn đến làm việc tại các tỉnh thành dưới xuôi với mức thu nhập hấp dẫn hơn. Điều đó gây khó khăn cho đơn vị trong quá trình thi công dự án.

Hiện nay, toàn tỉnh đồng loạt triển khai 15 dự án xây dựng trường PTNT liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới. Với khối lượng công việc lớn, trải rộng trên nhiều địa bàn, yêu cầu tiến độ gấp rút, việc thiếu hụt lao động, đặc biệt là lao động có tay nghề đang trực tiếp ảnh hưởng đến tiến độ thi công của nhiều công trình.

Theo báo cáo tháng 4/2026, trong số các dự án đang triển khai mới có Trường PTNT liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Si Pa Phìn cơ bản hoàn thành. Trong khi đó, 9 dự án khởi công năm 2025 mới đạt từ 38% - 57% khối lượng, còn 5 dự án khởi công năm 2026 đang hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Thực tế tại các công trường cho thấy, tình trạng thiếu nhân công đang trở thành bài toán đối với các đơn vị thi công xây dựng trường liên cấp. Trong khi đó, nguồn lao động tại chỗ vốn đã hạn chế về số lượng, lại chủ yếu là lao động phổ thông, chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao.

Lực lượng lao động địa phương hạn chế, nhiều nhà thầu đã hợp đồng với với các tổ, đội nhân công ngoại tỉnh.

Việc thu hút lao động từ ngoài tỉnh gặp nhiều khó khăn do điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, địa hình xa xôi, chi phí đi lại lớn. Tính chất thời vụ của lao động địa phương cũng khiến lực lượng nhân công không ổn định, thường xuyên gián đoạn do người dân quay về phục vụ sản xuất nông nghiệp. Bài toán về nhân lực cùng với nhiều vướng mắc khác đang ảnh hưởng đến tiến độ chung của các dự án xây dựng trường PTNT liên cấp tiểu học và trung học cơ sở.

Trước thực tế đó, để không ảnh hưởng đến tiến độ, Sở Giáo dục và Đào tạo (cơ quan thường trực) đã và đang yêu cầu các nhà thầu phải tập trung tối đa nguồn lực. Đặc biệt, bổ sung nhân công có tay nghề, tăng cường máy móc, thiết bị đẩy nhanh tiến độ.

Trước mắt, các đơn vị rà soát lại tiến độ tổng thể của từng dự án, từng gói thầu, xác định rõ các hạng mục trọng điểm, đường găng tiến độ để có phương án điều chỉnh phù hợp. Những hạng mục chậm phải làm rõ nguyên nhân, từ đó bổ sung ngay nguồn lực, tổ chức tăng ca, tăng kíp, triển khai nhiều mũi thi công, đồng thời để bù tiến độ.

Bên cạnh đó, yêu cầu các nhà thầu thực hiện nghiêm tiến độ hợp đồng, đồng thời tăng cường quản lý chất lượng công trình, đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trường. Việc phối hợp giữa chủ đầu tư, đơn vị tư vấn giám sát và chính quyền địa phương cần được đẩy mạnh nhằm kịp thời tháo gỡ các khó khăn phát sinh, hạn chế tối đa thời gian gián đoạn thi công.

Việc triển khai đồng loạt các trường liên cấp đòi hỏi lượng nhân công lớn để đảm bảo tiến độ các dự án.

Tình trạng khan hiếm lao động tại các công trình xây dựng trường liên cấp là một thách thức lớn, tuy nhiên với sự chủ động của các nhà thầu, sự chỉ đạo sát sao của các cơ quan chức năng và sự phối hợp chặt chẽ của các bên liên quan, các dự án vẫn đang phấn đấu về “đích” đúng kế hoạch; mở cơ hội học tập tốt hơn cho học sinh vùng biên giới.