Giải mã loại bom làm rung chuyển 3 tỉnh miền nam Thái Lan

Các vụ việc khiến một sĩ quan cảnh sát, một lính cứu hỏa và hai dân thường bị thương. Trong số ba địa phương bị ảnh hưởng, Narathiwat chịu thiệt hại nặng nề nhất với năm trạm xăng và cửa hàng bị phá hủy hoặc hư hỏng.

Theo Bangkok Post, riêng tại Narathiwat có ít nhất khoảng 40 đối tượng tham gia các cuộc tấn công. Tỉnh trưởng Boonchuay Homyamyen cho biết tổng thiệt hại ban đầu ước tính không dưới 54 triệu baht (1,7 triệu USD), và con số này có thể còn tăng thêm khi công tác thống kê hoàn tất.

Không chỉ gây thiệt hại vật chất và làm gián đoạn sinh hoạt, loạt tấn công này còn cho thấy sự tính toán kỹ lưỡng trong việc lựa chọn vũ khí, mục tiêu và thời điểm, phản ánh sự thay đổi đáng chú ý trong phương thức gây rối an ninh tại khu vực.

Hỏa hoạn đã thiêu rụi một trạm xăng bị đánh bom tại huyện Cho Airong, tỉnh Narathiwat, vào rạng sáng 1.1. Trạm xăng này mới chỉ đi vào hoạt động được vài tháng - Ảnh: Bangkok Post

IED - bom tự chế được

Loại vũ khí chủ yếu được nghi sử dụng trong loạt tấn công này là bom tự chế (IED). Không giống các loại bom quân dụng có sức công phá lớn, được thiết kế để gây thương vong trên chiến trường, IED xuất hiện trong vụ việc ngày 11.1 cho thấy những điều chỉnh về mặt kỹ thuật, nhằm phục vụ mục tiêu phá hoại có chọn lọc đối với các mục tiêu dân sự, hay còn gọi là “phá hoại mềm”.

Một loại bom tự chế - Ảnh: SCMP

Các thiết bị nổ này được chế tạo thủ công. Dù thành phần thuốc nổ chưa được công bố chi tiết, nhưng dựa trên sức nổ gây hư hại trụ bơm mà không phá hủy hoàn toàn kết cấu bê tông xung quanh, có thể nhận định đây là loại bom có đương lượng nổ vừa phải, đề cao tính gọn nhẹ để dễ dàng ngụy trang.

Điểm đáng chú ý nhất là cơ chế kích hoạt. Việc 11 điểm nổ xảy ra "gần như cùng lúc" cho thấy các thiết bị này sử dụng cơ chế hẹn giờ kỹ thuật số hoặc kích nổ từ xa đồng bộ. Điều này đòi hỏi trình độ chế tác bom ở mức độ cao, đảm bảo độ tin cậy để các quả bom phát nổ đúng khung giờ đã định, tối đa hóa hiệu ứng tâm lý và gây khó khăn cho lực lượng phản ứng nhanh.

Một quả bom tự chế khác - Ảnh: Internet

Sự nguy hiểm của loại bom này không nằm ở khối lượng thuốc nổ, mà nằm ở vị trí đặt bom. Những kẻ tấn công đã gài bom trực tiếp vào các trụ bơm xăng. Về mặt kỹ thuật, trụ bơm là nơi chứa hỗn hợp khí xăng và nhiên liệu lỏng dễ cháy nhất. Khi IED phát nổ, nó đóng vai trò là "ngòi nổ sơ cấp", phá vỡ lớp vỏ kim loại của trụ bơm và kích hoạt "khối thuốc nổ thứ cấp" khổng lồ là nhiên liệu trong trạm. Đây là một toan tính kỹ thuật nhằm sử dụng chính tài sản của nạn nhân để phá hủy nạn nhân, biến một lượng thuốc nổ nhỏ thành một vụ nổ lớn.

Nổ trước, đốt sau

Báo cáo từ truyền thông và giới chức Thái Lan cho biết bên cạnh bom nổ, còn có hành vi phóng hỏa. Đây là sự kết hợp giữa IED và bom xăng (hoặc chất dẫn cháy).

Bom nổ gây ra sức ép phá hủy kết cấu cứng, nhưng lửa mới là yếu tố gây thiệt hại kinh tế lâu dài và tạo ra sự hoảng loạn thị giác. Các cửa hàng tiện lợi và hệ thống siêu thị mini trong trạm xăng Thái Lan là những mục tiêu chứa nhiều vật liệu dễ cháy (nhựa, giấy, hàng hóa).

Hình ảnh một cửa hàng tiện lợi nằm gần trạm xăng ở miền Nam Thái Lan bị thiêu rụi trong vụ hỏa hoạn xảy ra vào sáng 11.1 - Ảnh: Bangkok Post

Việc ném bom xăng hoặc sử dụng chất dẫn cháy sau khi bom nổ là chiến thuật tấn công bồi. Lực lượng cứu hỏa khi tiếp cận hiện trường sẽ phải đối mặt với hai nguy cơ cùng lúc: nguy cơ nổ thứ cấp từ các trụ bơm còn lại và đám cháy lan rộng tại các cửa hàng tiện lợi. Thực tế, một lính cứu hỏa đã bị thương trong quá trình tác nghiệp tại Pattani, chứng minh sự nguy hiểm của chiến thuật hỗn hợp này.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho biết các cơ quan an ninh nhận định loạt vụ đánh bom được tính toán nhằm trùng với thời điểm diễn ra bầu cử chính quyền địa phương, thay vì là hoạt động của các nhóm nổi dậy vũ trang. Đánh giá này dựa trên cả bối cảnh chính trị lẫn cách thức triển khai tấn công.

Thực tế, số liệu ghi nhận chỉ có bốn người bị thương nhẹ và không có trường hợp tử vong. Các vụ nổ xảy ra sau nửa đêm, thời điểm lượng người qua lại tại các trạm xăng ở mức thấp nhất trong ngày. Nếu mục tiêu chính là gây thương vong, kẻ tấn công có thể lựa chọn khung giờ cao điểm hoặc sử dụng các loại bom gây mảnh văng để gia tăng sát thương. Việc tập trung phá hủy trụ bơm xăng vào ban đêm cho thấy nhóm thực hiện đã chủ động kiểm soát mức độ bạo lực, hướng tới phá hoại cơ sở vật chất và tác động tâm lý hơn là sát hại con người.

Hoàng Vũ