Giải mã lý do Cà Ná được đánh giá là 'điểm trũng' đầu tư của Nam Trung Bộ

Sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang khiến bản đồ công nghiệp Việt Nam bước vào giai đoạn phân hóa mạnh. Những địa phương sở hữu cảng biển nước sâu, quỹ đất quy mô lớn và chi phí vận hành thấp đang nổi lên như các cực tăng trưởng mới.

Trong bối cảnh đó, Cà Ná được nhiều chuyên gia xem là “trường hợp đặc biệt” của Nam Trung Bộ: xuất phát điểm thấp, nhưng tốc độ hình thành hệ sinh thái công nghiệp - cảng biển - logistics lại diễn ra đồng loạt, tạo nền tảng cho một chu kỳ phát triển dài hạn.

Hạ tầng công nghiệp quy mô lớn: nền móng hiếm có của một trung tâm phụ trợ mới

Theo các chuyên gia quy hoạch công nghiệp, một khu vực chỉ thực sự có khả năng trở thành trung tâm phụ trợ khi đáp ứng đồng thời ba điều kiện: quỹ đất lớn, kết nối vận tải biển và chuỗi logistics liền mạch. Cà Ná đang hội đủ cả ba.

Khu công nghiệp Cà Ná giai đoạn I rộng 378 ha, trong đó hơn 257 ha là quỹ đất dành cho nhà máy - con số đáng chú ý trong bối cảnh nhiều cực công nghiệp phía Nam đã gần như cạn dư địa phát triển. Quy mô này cho phép khu vực tiếp nhận các ngành đòi hỏi mặt bằng lớn như cơ khí, thiết bị, vật liệu, năng lượng phụ trợ hay may mặc.

Điểm đặc biệt là quỹ đất này nằm liền kề cảng nước sâu - yếu tố then chốt giúp giảm chi phí logistics, vốn chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí sản xuất của doanh nghiệp. “Ở các ngành xuất - nhập khẩu, khoảng cách từ nhà máy đến cảng thường quyết định sức cạnh tranh của sản phẩm. Cà Ná đang sở hữu lợi thế mà không nhiều khu công nghiệp nội địa có được”, một chuyên gia logistics tại TP.HCM nhận định.

Cảng nước sâu - yếu tố tạo khác biệt giữa Cà Ná và các trung tâm nội địa

Theo Quy hoạch phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam 2021-2030, cảng Cà Ná có thể phát triển tới 17 bến, công suất thiết kế 80-100 triệu tấn/năm. Đây là quy mô hiếm vùng Nam Trung Bộ.

Với khả năng tiếp nhận hàng rời, hàng tổng hợp và container, Cà Ná có thể phục vụ cả nhóm doanh nghiệp xuất khẩu lẫn doanh nghiệp công nghiệp phụ trợ phụ thuộc nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

So với các cực công nghiệp không có cảng biển, Cà Ná sở hữu điểm cộng kép: Giảm chi phí vận tải, đặc biệt với các ngành nặng; Giảm phụ thuộc vào đường bộ, vốn đang ngày càng quá tải tại các vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Một chuyên gia cảng biển phân tích: “Nhiều địa phương có khu công nghiệp, nhưng rất ít nơi có cảng nước sâu đi kèm. Đây là yếu tố tạo ra sự phân tầng trong thu hút FDI”.

Logistics 150-200 ha: mắt xích hoàn thiện chuỗi cung ứng

Để trở thành một cực công nghiệp thực sự, cảng biển cần hệ thống logistics tương xứng. Khu logistics Cà Ná, với quy mô 150-200 ha, công suất dự kiến 1-1,5 triệu tấn/năm, được xem là mảnh ghép giúp khu vực vận hành theo mô hình “cảng - công nghiệp - đô thị”, tương tự các cực phát triển như Chu Lai hay Phú Mỹ.

Sự tích hợp này tạo ra hiệu ứng trung chuyển tự nhiên cho Nam Trung Bộ, đồng thời chia sẻ áp lực cho các cửa ngõ hàng hóa phía Nam đang vận hành ở mức tải cao.

Dòng FDI 5,1 tỷ USD: tín hiệu của chu kỳ đầu tư mới

Đến tháng 11/2025, Cà Ná đã thu hút 163 dự án FDI với tổng vốn đăng ký khoảng 5,1 tỷ USD. Điều đáng chú ý không chỉ ở con số, mà ở cơ cấu ngành: Công nghiệp phụ trợ; Kho bãi - logistics; Năng lượng tái tạo; Thiết bị - cơ khí. Đây đều là các lĩnh vực đòi hỏi nền tảng hạ tầng mạnh và khả năng mở rộng quy mô.

Theo các chuyên gia kinh tế, sự dịch chuyển của FDI vào Cà Ná cho thấy nhà đầu tư đang đánh giá cao “biên độ tăng trưởng” của khu vực hơn là mức độ phát triển hiện tại: “Cà Ná đang ở giai đoạn giống nhiều cực công nghiệp trước đây như Dung Quất hay Phú Mỹ, khi các yếu tố nền tảng vừa hội đủ và sẵn sàng bước vào chu kỳ tăng tốc”.

Đô thị chuyên gia - điều kiện tiên quyết của một trung tâm công nghiệp mới

Khi lực lượng chuyên gia, kỹ sư và quản lý nước ngoài tăng lên, bài toán về đô thị trở thành yếu tố không thể thiếu để duy trì sức hút đầu tư. Mô hình “đô thị chuyên gia” đã chứng minh hiệu quả tại nhiều khu vực công nghiệp lớn của Việt Nam.

Tại Cà Ná, nhu cầu này bắt đầu hình thành rõ rệt khi hệ sinh thái công nghiệp - cảng biển - logistics bước vào giai đoạn vận hành thực tế.

Trong số các dự án đô thị đang phát triển, Cà Ná New City được ghi nhận nằm trên trục kết nối trực tiếp khu công nghiệp - khu logistics - Quốc lộ 1. Với định hướng phát triển khu đô thị phục vụ lực lượng lao động chất lượng cao, pháp lý sở hữu lâu dài và hạ tầng đồng bộ, dự án đang trở thành một mắt xích cần thiết trong bức tranh đô thị hóa của khu vực.

Một chuyên gia đô thị học cho biết: “Không có đô thị chuyên gia, ngành công nghiệp khó giữ lao động kỹ thuật cao. Vì vậy, quá trình hình thành một cực tăng trưởng mới luôn đi kèm sự xuất hiện của các đô thị được quy hoạch bài bản”.

Cà Ná - trường hợp điển hình của “cực tăng trưởng thế hệ mới”

Không giống những khu vực phát triển truyền thống - vốn hình thành hạ tầng theo từng giai đoạn, Cà Ná có lợi thế phát triển đồng loạt: khu công nghiệp, cảng biển, logistics và đô thị xuất hiện gần như cùng thời điểm. Điều này giúp rút ngắn chu kỳ tăng trưởng, giảm chi phí đầu tư xã hội và tăng sức hấp dẫn của khu vực đối với các ngành thâm dụng vốn.

Các chuyên gia nhận định Cà Ná có thể trở thành cực công nghiệp - logistics - đô thị mới của Nam Trung Bộ trong giai đoạn 2025-2030, khi các dự án hạ tầng trọng điểm hoàn thiện và chu kỳ đầu tư mới của FDI tiếp tục mở rộng.

Dữ liệu đáng chú ý:
- Quy mô Khu công nghiệp Cà Ná giai đoạn I: 378 ha
- Đất nhà máy, xí nghiệp: 257,58 ha
-Quy mô khu logistics: 150-200 ha
-Quy hoạch cảng biển nước sâu Cà Ná: 17 bến
-Công suất thiết kế cảng: 80-100 triệu tấn/năm
-Dự án FDI: 163 , tổng vốn 5,1 tỷ USD
-Năng lực kho vận dự kiến: 1-1,5 triệu tấn/năm

Đông Hường