Giải mã thành công ổ khóa bí ẩn 400 năm tuổi từ xác tàu đắm

Chiếc ổ khóa có từ thế kỷ 16, được ông Peter Hughes, một người chuyên dò tìm kim loại, phát hiện trên bãi biển Margam, Xứ Wales vào năm 1999. Nó nằm trong số những hiện vật thuộc con tàu buôn Ann Francis, bị đắm trong một trận bão ngày 28/12/1583 khi đang trên đường trở về từ Tây Ban Nha.

Chiếc ổ khóa bằng đồng thau hơn 400 năm tuổi được tìm thấy cùng nhiều hiện vật quý giá từ xác tàu buôn Ann Francis, bị đắm vào năm 1583. Ảnh: Amgueddfa Cymru

Sau hơn bốn thế kỷ bị chôn vùi dưới lớp cát, chiếc khóa vẫn còn nguyên cơ chế hoạt động. Tuy nhiên, việc tìm ra mật mã để mở nó lại là một thử thách lớn.

Ông Hughes cho biết đã dành khoảng 20 năm thử nhiều tổ hợp chữ cái khác nhau nhưng đều thất bại. Mãi đến khi các chuyên gia từ Bảo tàng Xứ Wales và Đại học Cardiff sử dụng công nghệ chụp cắt lớp vi tính (micro-CT), bí mật mới được hé lộ.

Mật mã cuối cùng được xác định là "ANCE", gồm bốn chữ cái.

Theo các nhà nghiên cứu, chiếc khóa có bốn vòng xoay, mỗi vòng chứa sáu chữ cái, tạo ra tổng cộng 1.296 tổ hợp khác nhau. Điều này khiến việc mở khóa bằng cách thử thủ công trở nên vô cùng khó khăn.

Nhà nghiên cứu cho biết ban đầu không tin thiết bị quét có thể giúp tìm ra mật mã. Tuy nhiên, sau ba lần quét với những phương pháp khác nhau, nhóm nghiên cứu đã xác định được cấu trúc bên trong và vị trí chính xác của các rãnh khóa.

Công nghệ micro-CT cho phép tạo hình ảnh ba chiều chi tiết bên trong hiện vật mà không cần tháo rời hay làm hư hại chiếc khóa cổ.

Đáng chú ý, đây là công nghệ thường được sử dụng để nghiên cứu xương và các cấu trúc sinh học. Việc ứng dụng để giải mã một ổ khóa hơn 400 năm tuổi là trải nghiệm hoàn toàn mới đối với nhóm nghiên cứu.

Các chuyên gia còn phát hiện chiếc khóa có những chữ cái cố định ở hai đầu, không liên quan đến mật mã thực sự. Họ cho rằng đây có thể là một thủ thuật nhằm đánh lạc hướng những người cố tình mở khóa.

Chiếc khóa được tìm thấy gần một số đồng tiền Tây Ban Nha và hai quả cân dùng để kiểm tra tiền xu. Vì vậy, các nhà khảo cổ nhận định nó có thể từng được sử dụng để bảo vệ một chiếc rương chứa tiền bạc hoặc những tài sản có giá trị.

Hiện ổ khóa cùng nhiều hiện vật từ tàu Ann Francis, bao gồm tiền Tây Ban Nha và chiếc còi của thuyền trưởng, đang được trưng bày tại Bảo tàng Bến cảng Quốc gia ở Swansea, Xứ Wales.

Việc giải mã thành công chiếc khóa không chỉ khép lại bí ẩn kéo dài hơn 400 năm mà còn cho thấy công nghệ hiện đại có thể giúp các nhà khảo cổ khám phá những bí mật lịch sử mà không làm tổn hại đến các hiện vật quý giá.