Phát hiện công trình cổ đại khổng lồ bị chôn vùi suốt 2.600 năm tại Ai Cập

Công trình được phát hiện tại Buto (Tell el-Fara'in), một thành phố linh thiêng của Ai Cập cổ đại, từng có người sinh sống từ khoảng năm 3800 trước Công nguyên cho đến thế kỷ VII sau Công nguyên.

Bản đồ 3D khu vực Kom C cho thấy cấu trúc các lớp đất dưới lòng đất qua công nghệ đo điện trở suất (ERT), cùng một số hiện vật được phát hiện trong quá trình khai quật. Nguồn: Acta Geophysica (2026).

Trải qua hàng nghìn năm, Buto nhiều lần được xây dựng, phá hủy và tái thiết. Những công trình cổ nhất dần bị chôn vùi dưới các lớp kiến trúc mới và bùn đất dày, khiến việc khai quật bằng phương pháp truyền thống gặp nhiều khó khăn, tốn kém.

Để tìm kiếm những di tích nằm sâu dưới lòng đất, các nhà khoa học đã kết hợp dữ liệu radar từ vệ tinh Sentinel-1 với phương pháp đo điện trở suất của đất. Công nghệ này giúp phát hiện những khu vực có dấu hiệu bất thường và dựng mô hình ba chiều của các cấu trúc ngầm mà không cần đào bới trên diện rộng.

Kết quả khảo sát cho thấy, ở độ sâu khoảng 3 mét là các mảnh gốm và tàn tích thuộc thời kỳ La Mã và Ptolemy. Tuy nhiên, khi khảo sát sâu hơn, từ 3 đến 6 mét, nhóm nghiên cứu phát hiện dấu tích một công trình lớn xây bằng gạch bùn, có niên đại khoảng 2.600 năm, thuộc thời kỳ Saite của Ai Cập cổ đại.

Các nhà khảo cổ nhận định công trình này có thể từng là một ngôi đền hoặc lăng mộ quy mô lớn.

Để kiểm chứng kết quả, nhóm nghiên cứu tiến hành khai quật thử nghiệm trên diện tích khoảng 100 m vuông. Họ đã tìm thấy những bức tường gạch bùn và các hiện vật liên quan đến tôn giáo, đúng tại những vị trí được thiết bị khảo sát dự đoán trước đó.

Đáng chú ý, ở độ sâu khoảng 6-7 mét, các nhà khoa học còn phát hiện một lớp cát sạch dày nằm bên dưới công trình. Họ nghi ngờ những người thợ xây Ai Cập cổ đại đã chủ động tạo ra lớp đệm cát này trước khi xây móng, nhằm phân tán trọng lượng và giúp công trình ổn định hơn.

Nếu giả thuyết được xác nhận, đây có thể là bằng chứng cho thấy người Ai Cập cổ đại đã biết vận dụng những nguyên lý xây dựng tương tự kỹ thuật phân bổ tải trọng của nền móng hiện đại từ hàng nghìn năm trước.

Các nhà khoa học cho rằng bên dưới những lớp đất sét dày tại Buto có thể còn tồn tại một ngôi đền khác chưa được phát hiện. Trong thời gian tới, nhóm nghiên cứu dự kiến mở rộng phạm vi khảo sát và sử dụng thiết bị có khả năng thăm dò sâu hơn, nhằm tìm kiếm thêm những công trình cổ đại.